تفاوت‌های روستا-شهری ازدواج و ترک تحصیل دختران در دوره متوسطه دوم (دبیرستان)

بیرانوند, سارا; فیروزآبادی, سید احمد; صادقی, رسول

doi:10.22034/jpai.2023.555905.1234

تفاوت‌های روستا-شهری ازدواج و ترک تحصیل دختران در دوره متوسطه دوم (دبیرستان)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

سارا بیرانوند ¹

سید احمد فیروزآبادی ²

رسول صادقی ³

¹ دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد توسعه محلی- گرایش روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانشیار جامعه‌شناسی، گروه توسعه و سیاست‌گذاری اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

³ دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

10.22034/jpai.2023.555905.1234

چکیده

ترک تحصیل دختران تحت‌تأثیر عوامل و بسترهای متعددی رخ می‌دهد. در این میان، ازدواج زودهنگام تعیین‌کننده مهم و کلیدی است. این مقاله با استفاده از داده‌های کمی و کیفی به کندوکاو پیشران‌ها و بسترهای ترک تحصیل دختران با تاکید بر ازدواج زودهنگام می‌پردازد. در بخش کمی، از تحلیل ثانویه داده‌های سطح فردی سرشماری 1395 و در بخش کیفی از مصاحبه عمیق و رویکرد مردم‌نگارانه در منطقه شهن‌آباد لرستان استفاده شده است. نتایج نشان داد شیوع ترک تحصیل دختران 17-15 ساله در مناطق روستایی حدود سه برابر مناطق شهری است. بخش زیادی از تفاوت‌های روستا-شهری ترک تحصیل دختران ناشی از شیوع بیشتر ازدواج زودهنگام در مناطق روستایی است. نتایج رگرسیون لوجستیک نشان داد دخترانی که ازدواج کرده‌اند بیشتر از افراد ازدواج نکرده احتمال ترک تحصیل دارند. نتایج بخش کیفی مطالعه نیز نشان داد عوامل متعددی نظیر عوامل خانوادگی (فرار از خانواده نابسامان، اعتیاد والدین، عدم توجه والدین به تحصیل دختران، اقتدار و سخت‌گیری والدین)، اقتصادی (فقر و محرومیت)، اجتماعی (ترس از مجرد ماندن، نفوذ همسالان، نابرابری جنسیتی) و فرهنگی (حفظ آبرو، فرار از فشارهای اجتماعی، عدم دسترسی به مراکز آموزشی)، بسترها و پیشران‌های مهم ازدواج زودهنگام و ترک تحصیل دختران روستایی می‌باشند.

کلیدواژه‌ها

ازدواج زودهنگام

ترک تحصیل

تفاوت‌های روستا- شهری

نابرابری جنسیتی

رگرسیون لوجستیک

20.1001.1.1735000.1401.17.33.2.6

عنوان مقاله English

Rural-Urban Differences in Teenage Marriage and High School Dropout of Girls in Iran

نویسندگان English

Sara Beiranvand ¹

Seyed Ahmad Firouzabadi ²

Rasoul Sadeghi ³

¹ MA in Rural Development Studies, University of Tehran, Tehran, Iran

² Associate Professor, Faculty of Social Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran

³ Associate Professor, Department of Demography, University of Tehran, Tehran, Iran

چکیده English

Teenage marriage is an important and key determinant of high school dropout of girls. This article using quantitative and qualitative data, explores the drivers and reasons for girls drop out of school, with an emphasis on the role of early marriage. In the quantitative section, the secondary analysis of the micro-census data for 2016 and in the qualitative part, in-depth interview and ethnographic approach in Shahnabad region of Lorestan province have been used. The results showed that the prevalence of school dropout among 15-17-year-old girls in rural areas is about three times that of urban areas. A large part of rural-urban differences in girls drop out of school is due to the higher prevalence of teenage marriage in rural areas. Logistic regression analysis showed that married girls are more likely to drop out of school than never-married girls. The results of the qualitative data also showed several factors such as family factors (escape from a disordered family, parents' addiction, parents' lack of attention to girls' education and parents' authority and strictness), economic (poverty and deprivation), social (fear of remaining single, peer influence and gender inequality) and cultural (preserving reputation, escape from social pressures and lack of access to educational centers) are important drivers of teenage marriage and school dropout of rural girls.

کلیدواژه‌ها English

Teenage marriage

School dropout

Rural-urban differences

Gender inequality

Logistic regression

احمدی، کامیل (1396). طنین سکوت: پژوهشی جامع درباب ازدواج زودهنگام کودکان در ایران، تهران: نشر شیرازه.

افتخارزاده، سیده‌زهرا (۱۳۹۴)."تجربه زیسته زنان در ازدواج زودهنگام". پژوهشنامه مددکاری اجتماعی، دوره 2، شماره 3، صص 156-108.

رحمت‌زهی، خدانظر، و کبری سعیدی (۱۳۹۷). "بررسی ازدواج زودهنگام دانش‌آموزان دختر و افت تحصیلی آنان". مقاله ارائه شده در یازدهمین کنفرانس بین المللی روانشناسی و علوم اجتماعی، 11 تیرماه 1397، تهران.

روحانی، علی، عباس عسکری‌ندوشن و زهرا قرقچیان (1398)."برهمکنش درونی‌شدن ازدواج زودهنگام و مقاومت‌های پیشِ‌روی آن در میان زنان مهاجر افغانستانی مقیم شهر یزد". دوفصلنامه مطالعات جمعیتی، دوره 5، شماره 1، صص 216-177.

صادقی، رسول، علی‎محمد قدسی، جواد افشارکهن (1386). "واکاوی مسئله ازدواج و اعتبارسنجی یک راه‏حل". فصلنامه پژوهش زنان، دوره 5، شماره 1، صص 108-83.

صفوی، حنانه‌سادات؛ ماه‌گل مینایی (1394). "تجربه زیسته دختران نوجوان در نقش همسر (مطالعه ازدواج زودهنگام دختران آران بیدگل)." پژوهش‌‌نامه زنان، دوره 6، شماره 2، صص 106-87.

عسکری‌ندوشن، عباس، علی روحانی و زهرا قرقچیان (1398). "بسترهای مردسالارانه رویداد ازدواج زودهنگام در میان زنان مهاجر افغان مقیم شهر یزد". مطالعات اجتماعی ایران، دوره 13، شماره 4، صص 110-78.

عسکری‌ندوشن، عباس، محمدجلال عباسی‫شوازی و رسول صادقی (1388). "مادران، دختران و ازدواج: تفاوت‫های نسلی در ایده‫ها و نگرش‫های ازدواج در شهر یزد". فصلنامه مطالعات راهبردی زنان، شماره 44 ، صص36-7.

فرضی‌زاده، زهرا، مهدی طالب، محمود متوسلی (1396). "بررسی موانع تحصیلی دختران روستایی: پژوهشی کیفی". فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 129، صص 134-115.

کردزنگنه، جعفر (1390). "بررسی میزان و عوامل مؤثر بر ازدواج زودرس در ایران". فصلنامه توسعه اجتماعی، دوره 6، شماره 1، صص 188-157.

معیری، محمد طاهر (1376) مسائل آموزش و پرورش، تهران: انتشارات امیرکبیر.

Battin-Pearson, S., M. D. Newcomb, R. D. Abbott, K. Hill, R. Catalano., and J. D. Hawkins (2000). Predictors of Early High School Dropout: A Test of Five Theories, Journal of Educational Psychology 92(3): 568- 582.

Bengesai AV, Amusa LB, Makonye F (2021) The Impact of Girl Child Marriage on the Completion of the First Cycle of Secondary Education in Zimbabwe: A Propensity Score Analysis. PLoS ONE 16(6): e0252413. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0252413

Chowdhury, F.H. (2004). The Socio-cultural Context of Child Marriage in a Bangladeshi Village, International Journal of Social Welfare, 13(3): 244-253.

Good, W., J. (1963). World Revolution and Family Pattern. New York: Free Press.

Roby, J. L., M. j. Lambert, and J. Lambert (2009). Barriers to Girls’ education in Mozambique at Household and Community Levels: An Exploratory Study. International Journal of Social Welfare, 18, 342-353.

Rumble, L., A. Peterman, N. Irdiana, M. Triyana, and E. Minnick (2018). An Empirical Exploration of Female Child Marriage Determinants in Indonesia, BMC Public Health 18, https://doi.org/10.1186/s12889-018-5313-0

Savitridina, R. (1997). Determinants and Consequences of Early Marriage in Java, Indonesia, Asia-Pacific Population Journal, 12(2): 25-48.

Steinhaus, M., L. Hinson, T. Rizzo, A. Gregowski (2019). Measuring Social Norms Related to Child Marriage Among Adult Decision-Makers of Young Girls in Phalombe and Thyolo, Malawi, Journal of Adolescent Health 64(4): S37-S44.