آسایش، امید؛ کاظمیپور، عبدالمحمد؛ و صدیقی، بهرنگ. (۱۳۹۸). سودای مهاجرت: میل به مهاجرت و تصویر ذهنی از غرب در تجربه دانشجو مهاجران ایرانی. مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ۱۵(۵۷)، ۵۱-۸۳. https://doi.org/10.22034/jcsc.2020.38265
اشتراوس، انسلم؛ و کوربین، جولیت. (۱۳۹۷). مبانی پژوهش کیفی، فنون و مراحل تولید نظریه زمینهای (ابراهیم افشار، مترجم). نشر نی.
بزرگزاد، سعیده؛ کاظمیپور، شهلا و محسنی، رضاعلی. (۱۳۹۸). نگرش نخبگان به عوامل اجتماعی، اقتصادی و علمی-پژوهشی در مبدأ و مقصد و تاثیر آن بر گرایش آنها به مهاجرت خارج از کشور. نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، ۱۴(۲۸)، ۱۴۱-۱۶۹. https://doi.org/10.22034/jpai.2020.239441
پورحدادیان، امیرحسین. (۱۳۹۵). حق بر مهاجرت به سرزمین امن و تعهد دولتها به همکاری بینالمللی [پایاننامه کارشناسی ارشد، رشته حقوق عمومی]. دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تفت.
تریسی، ساراجی. (۱۳۹۴). روشهای تحقیق کیفی (حسین خنیفر و طاهره منیری شریف، مترجمان). کتاب مهربان.
حاتمی، علی؛ جهانگیری، جهانگیر؛ و فتاحی، سجاد. (۱۳۹۱). بررسی عوامل مرتبط با گرایش دختران تحصیلکرده به مهاجرت به خارج از کشور: مطالعه موردی دانشجویان دختر مراجعه کننده به مراکز اعزام به خارج دانشجو شهر شیراز. زن و جامعه، ۳(۲)، ۵۵-۸۰. https://lib.wrc.ir/scholar/view/1/16048
حسینی، سیدخلیل؛ صبوری خسروشاهی، حبیب؛ و معدنی، سعید. (۱۳۹۹). عوامل موثر بر گرایش نخبگان فرهنگی به مهاجرت به کشورهای توسعهیافته. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ۱۲(۳)، ۵۱-۶۲. http://magiran.com/p2164240
دیکنز، پیتر. (۱۳۷۷). جامعهشناسی شهری (حسین بهروان، مترجم). آستان قدس رضوی.
ذاکرصالحی، غلامرضا. (۱۳۹۶). دانشگاه ایرانی (درآمدی بر جامعه شناسی آموزش عالی). نشر شفاف.
سجادی، حامد؛ امیرکافی، مهدی؛ و گروسی، سعیده. (۱۴۰۳). سرمایه اجتماعی، امید به آینده، و تمایل به مهاجرت بینالمللی: مطالعهای در میان دانشجویان دانشگاههای شهر کرمان. تداوم و تغییر اجتماعی، ۳(۲)، ۳۸۱-۴۱۱. https://doi.org/10.22034/jscc.2024.21701.1126
شاه آبادی، ابوالفضل؛ و جامه بزرگی، آمنه. (۱۳۹۲). تاثیر آزادی اقتصادی بر نخبگان از منتخب G77 به ایالات متحده آمریکا. پژوهشنامه بازرگانی، ۱۷(۶۷)، ۱۵۳-۱۸۱. https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_6319.html
شعبانی، فرزاد؛ پریزاد، رضا؛ و امینی، علیرضا. (۱۳۹۹). بررسی عوامل پژوهشی در مهاجرت نخبگان در ایران طی سالهای ۱۳۶۸-۱۳۹۲. علوم سیاسی، ۱۶(۵۳)، ۵۷-۷۸. https://sanad.iau.ir/en/Journal/psq/Article/1102601
شکیباراد، عاطفه؛ صابری، هائیده؛ و ثابت، مهرداد. (۱۴۰۰). برساخت اجتماعی مهاجرت بینالمللی نخبگان و پیامدهای توسعهای آن به شیوه پژوهش زمینهای. مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ۱۴(۵۳)، ۱۶۷-۱۸۷. https://doi.org/10.30495/jisds.2022.19718
شهریاریپور، رضا؛ امین بیدختی، علیاکبر؛ محمدیفر، محمدعلی؛ و کیانی، کورش. (۱۳۹۶). پیشبینی گرایش به مهاجرت دانشجویان نخبه از کشور بر اساس تأثیر میزان رضایت و نگرش آنان نسبت به تصویر و جو دانشگاه (مطالعه موردی: دانشگاه سمنان). آموزش عالی ایران، ۸(۳)، ۲۶-۴۹. https://ihej.ir/article-1-910-fa.html
صادقی جعفری، جواد؛ و شینی میرزاده، پگاه. (۱۴۰۲). بررسی تمایل به مهاجرت از ایران و عوامل مؤثر بر آن (مورد مطالعه: دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه اصفهان). مطالعات اجتماعی ایران، ۱۷(۲)، ۲۹-۵۶. https://doi.org/10.22034/jss.2024.2004302.1778
صادقینژاد، مهسا؛ و مظلوم خراسانی، محمد. (۱۳۹۷). نگرش نخبگان علمی به آینده شغلی در ایران و تأثیر آن بر تمایل به مهاجرت. توسعه اجتماعی، ۱۲(۳)، ۱-۲۸. https://doi.org/10.22055/qjsd.2018.13651
صفری، حافظ. (۱۴۰۱). میزان تمایل و تصمیم به مهاجرت بینالمللی در داوطلبان کنکور سراسری. مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعهشناسی، ۵(۳)، ۹۳-۱۰۶. http://www.asscs.ir/post.aspx?id=772
صلواتی، بهرام. (۱۳۹۹). سالنامه مهاجرتی ایران ۱۳۹۹. رصدخانه مهاجرت ایران: پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف.
صلواتی، بهرام. (۱۴۰۱). سالنامه مهاجرتی ایران ۱۴۰۱. رصدخانه مهاجرت ایران: پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف.
طاهری دمنه، محسن؛ و کاظمی، معصومه. (۱۳۹۷). تمایل به مهاجرت در بین جوانان؛ مطالعهای کیفی در تصاویر آینده. مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، ۱۰(۴)، ۵۳-۷۸. https://doi.org/10.22035/isih.2018.292
عبدالهی، عادل؛ و رضایی، مریم. (۱۴۰۱). تمایل به مهاجرت از ایران و عوامل مؤثر بر آن: نتایج تحلیل ثانویه پیمایش سرمایه اجتماعی در سال ۱۳۹۷. مطالعات میانرشتهای در علوم انسانی، ۱۴(۴)، ۱۵۹-۱۸۷. https://doi.org/10.22035/isih.2022.4600.4549
فلاحی، کیومرث؛ و منوریان، عباس. (۱۳۸۷). بررسی عوامل مهاجرت نخبگان (سرمایههای انسانی) و ارائه راهبردهای مناسب برای پیشگیری از این پدیده. دانش و توسعه، ۲۴، ۱۰۷-۱۳۶. http://noo.rs/5huFX
فلاحی، کیومرث. (۱۳۹۵). بررسی رابطه تعلق خانوادگی، هویت ملی و پایبندی به ارزشها با میزان مهاجرت دانشآموزان المپیادی به خارج از کشور. خانواده و پژوهش، ۱۲(۴)، ۹۳-۱۱۰. https://qjfr.ir/article-1-42-fa.html
فیندلی، سلی. (۱۳۷۲). برنامهریزی مهاجرتهای داخلی (عبدالعلی لهساییزاده، مترجم). انتشارات نوید شیراز.
قاضینژاد، مریم؛ و خانی اوشانی، نسرین. (۱۳۹۶). رابطه بین بازاندیشی در هویت و گرایش به مهاجرت از کشور (پژوهشی در میان دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاههای دولتی تهران). مسائل اجتماعی ایران، ۸(۲)، ۱۵۱-۱۷۴. http://jspi.khu.ac.ir/article-1-2812-fa.html
قمریان، فاطمه؛ فتحی، سروش؛ و نوابخش، مهرداد. (۱۳۹۹). بررسی نگرش دانشجویان به پدیده مهاجرت (مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف و علم و صنعت). جغرافیا (برنامهریزی منطقهای)، ۱۰(۲)، ۷۷۳-۷۸۸. https://www.jgeoqeshm.ir/article_109467.html
نوبخت، رضا؛ و رستمعلی زاده، ولی اله. (۱۴۰۲). تعیینکنندههای زمینهای و ساختاری تمایل به مهاجرت از کشور در بین جوانان: مطالعهای در شهر بوشهر. نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، ۱۸(۳۶)، ۲۶۵-۳۰۴. https://doi.org/10.22034/jpai.2024.2020272.1324
همتی، فتحعلی؛ بشیری آذر، محمد؛ و خداداد بیگی، حمید. (۱۴۰۰). جهانیشدن و فرار مغزها در چشمانداز نظری. مطالعات منافع ملی، ۶(۲۴)، ۶۱-۸۱. https://www.jnis.ir/article_135325.html
ودادهیر، ابوعلی؛ و اشراقی، سمیه. (۱۳۹۸). گرایش به مهاجرت به خارج در جامعه پزشکی ایران: مطالعهای کیفی. پژوهش و برنامهریزی در آموزش عالی، ۲۵(۲)، ۲۳-۴۲. https://journal.irphe.ac.ir/article_702974.html
Abdollahi, A., & Rezaee, M. (2022). An investigation of inclination to migrate from Iran and factors affecting the process: Results of the secondary analysis of social capital survey in 2018. Interdisciplinary Studies in the Humanities, 14(4), 159–187. [In Persian]. https://doi.org/10.22035/isih.2022.4600.4549
Arango, J. (2000). Explaining migration: A critical view. International Social Science Journal, 52(165), 283–296. https://doi.org/10.1111/1468-2451.00259
Asayesh, O., Kazemipur, A., & Sadighi, B. (2020). Migration aspiration: The migration tendency and the image of the West among the Iranian student-migrants. Cultural Studies & Communication, 15(57), 51–83. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jcsc.2020.38265
Berşe, S., Karacan, E., Zivdir Yeşılyurt, P., & Genograms, Z. (2025). Impact of hopelessness on migration intentions of nursing students: A path analysis. BMC Nursing, 24(1), 29. https://doi.org/10.1186/s12912-024-02667-5
Bozorgzad, S., Kazemipour, S., & Mohseni, R. A. (2019). Elite attitudes towards social, economic, and scientific factors at origin and destination and its effect on their tendency to emigrate abroad. Journal of Population Association of Iran, 14(28), 141–169. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jpai.2020.239441
Cairo, H., & Bringel, B. (2019). Critical geopolitics and regional (re)configurations. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429463181
Carling, J., & Schewel, K. (2018). Revisiting aspiration and ability in international migration. Journal of Ethnic and Migration Studies, 44(6), 945–963. https://doi.org/10.1080/1369183x.2017.1384146
Choudhury, P., Ganguli, I., & Gaul´e, P. (2023). Top talent, elite colleges, and migration: Evidence from the Indian Institutes of Technology. Journal of Development Economics, 164, 1–16. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2023.103120
Coleman, J. S. (1990). Foundations of social theory. Harvard University Press.
Coleman, M., Le, S. T., Mao, N. H., Chau, K. M., Condon, J., & Kristiansen, P. (2025). Rural youth aspirations in the face of environmental, economic and social pressures: Transformation in the Vietnamese Mekong Delta. The European Journal of Development Research, 1–24. https://doi.org/10.1057/s41287-024-00685-2
Constant, A., & Massey, D. S. (2002). Return migration by German guestworkers: Neoclassical versus new economic theories. International Migration, 40(4), 5–38. https://doi.org/10.1111/1468-2435.00204
Crescenzi, R., Iammarino, S., Ioramashvili, C., Rodríguez-Pose, A., & Storper, M. (2020). The geography of innovation and development: Global spread and local hotspots. (Geography and Environment Discussion Paper Series, 4). Department of Geography and Environment, LSE, London, UK. https://eprints.lse.ac.uk/105116/
De Haas, H. (2021). A theory of migration: The aspirations-capabilities framework. Comparative Migration Studies, 9(1), 8. https://doi.org/10.1186/s40878-020-00210-4
Dickens, P. (1998). Urban sociology (H. Baharvan, Trans.). Astan Quds Razavi. [In Persian].
Doumas, K., & Avery, H. (2024). Lives ‘on hold’ in Europe: An explorative review of literature on youth aspirations and futures in situations of migration and mobility. European Journal of Futures Research, 12(1), 1. https://doi.org/10.1186/s40309-023-00225-x
Durmus, İ. (2024). Organizational overview of Maslow and management research. Turkish Psychological Counselling and Guidance Association, 14(72), 137–152. https://doi.org/10.17066/tpdrd.1332600_10
Falahi, K. (2016). Attachment to family, national identity, adherence to values, and inclination towards migration among national olympiads contestants. Family and Research, 12(4), 93–110. [In Persian]. https://qjfr.ir/article-1-42-fa.html
Falahi, K., & Manourian, A. (2008). Examining the factors of elite migration (human capital) and providing appropriate strategies to prevent this phenomenon. Journal of Knowledge and Development, 24, 107–136. [In Persian]. http://noo.rs/5huFX
Findley, S. (1993). Internal migration planning (A. Lahasaizadeh, Trans.). Navid Shiraz Publications. [In Persian].
Ghamarian, F., Fathi, S., & Navabakhsh, M. (2020). Investigating students' attitude to migration phenomenon. Geography (Regional Planning), 10(2), 773–788. [In Persian]. https://www.jgeoqeshm.ir/article_109467.html
Ghazinejad, M., & Khani Ushani, N. (2018). Relationship between identity reflection and tendency to migrate from Iran: Study of higher education students in Tehran state universities. Social Problems of Iran, 8(2), 151–174. [In Persian]. http://jspi.khu.ac.ir/article-1-2812-fa.html
Hatami, A., Jahangiri, J., & Fattahi, S. (2012). Examining the factors related to educated girls' inclination to emigrate abroad: A case study of female students visiting abroad student dispatch centers in Shiraz. Journal of Women and Society, 3(2), 55–80. [In Persian]. https://lib.wrc.ir/scholar/view/1/16048
Hemati, F. A., Bashiri Azar, M., & Khodadadbeigi, H. (2021). Globalization and brain drain in a theoretical perspective. National Interest Studies, 6(24), 61–81. [In Persian]. https://www.jnis.ir/article_135325.html
Hercog, M., & van de Laar, M. (2017). Motivations and constraints of moving abroad for Indian students. Journal of International Migration and Integration, 18, 749–770. https://doi.org/10.1007/s12134-016-0499-4
Hosseini, S., Saburi Khosroshahim, H., & Madani, S. (2020). The effective factors on cultural elits tendency to migration to developed country. Iranian Social Development Studies, 12(3), 51–62. [In Persian]. http://magiran.com/p2164240
Jin, C., Li, B., Jansen, S. J., Boumeester, H. J., & Boelhouwer, P. J. (2022). What attracts young talents? Understanding the migration intention of university students to first-tier cities in China. Cities, 128, 103802. https://doi.org/10.1016/j.cities.2022.103802
Keshavarzi, S., Askari-Nodoushan, A., Ruhani, A., & Cakal, H. (2023). From dreams to possibilities: The role of gender and family income in aspirations among youth in the city of Yazd. Journal of Youth Studies, 26(7), 823–842. https://doi.org/10.1080/13676261.2022.2053664
Khalid, B., & Urbański, M. (2021). Approaches to understanding migration: A multi-country analysis of the push and pull migration trend. Economics and Sociology, 14(4), 242–267. https://doi.org/10.14254/2071-789X.2021/14-4/14
Lee, E. S. (1966). A theory of migration. Demography, 3(1), 47–57. https://doi.org/10.2307/2060063
Makarova, E., & Kassis, W. (2022). Understanding school success of migrant students: An international perspective. Education Sciences, 12(2), 69. https://doi.org/10.3390/educsci12020069
Maslow, A. H. (1948). “Higher” and “lower” needs. The Journal of Psychology: Interdisciplinary and Applied, 25(2), 433–436. https://doi.org/10.1080/00223980.1948.9917386
Murakami, Y. (2010). Japan's brain drain: An analysis of Japanese researchers living in the United States. The Japanese Economy, 37(2), 23–57. https://doi.org/10.2753/JES1097-203X370202
Nobakht, R., & Rostamalizadeh, V. (2024). Tendency of youth to international migration: A study of contextual-structural determinants in Bushehr City, Iran. Journal of Population Association of Iran, 18(36), 265–304. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jpai.2024.2020272.1324
Nunn, A. (2004). Academic and skilled migration to the UK and its impacts on Africa [Report to the AUT and NATFHE]. https://eprints.leedsbeckett.ac.uk/
Pourhadadian, A. H. (2016). The right to migrate to a safe land and the commitment of states to international cooperation [Master's thesis, Public Law Major]. Islamic Azad University, Taft Branch. [In Persian].
Power, S. A. (2018). The deprivation – protest paradox: How the perception of unfair economic inequality leads to civic unrest [Lead article with commentaries]. Current Anthropology, 59(6), 765–782. https://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/700679
Ravenstein, E. G. (1889). The laws of migration. Journal of the Royal Statistical Society, 52(2), 241–305. https://doi.org/10.2307/2979333
Ribeiro, J. S., Conceição, C., Pereira, J., Leone, C., Mendonça, P., Temido, M., Vieira, C. P., & Dussault, G. (2014). Health professionals moving to…and from Portugal. Health Policy, 114(2-3), 97–108. https://doi.org/10.1016/j.healthpol.2013.05.009
Rubin, A. (2013). Hidden, inconsistent, and influential: Images of the future in changing times. Futures, 45, 38–44. https://doi.org/10.1016/j.futures.2012.11.011
Sadeghi Jafari, J., & Sheyni Mirzadeh, P. (2023). Investigating the contributing factors to emigration intension from Iran among postgraduate students at University of Isfahan. Journal of Iranian Social Studies, 17(2), 29–56. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jss.2024.2004302.1778
Sadeghinezhad, M., & Mazloum khorasani, M. (2018). Scientific elites’ attitude to future career in Iran and its effect on tendency to migration. Quarterly Journal of Social Development (Previously Human Development), 12(3), 1–28. [In Persian]. https://doi.org/10.22055/qjsd.2018.13651
Safri, H. (2022). The level of inclination and decision for international migration among university entrance exam candidates. Journal of Applied Studies in Social Sciences and Sociology, 5(3), 93–106. [In Persian]. http://www.asscs.ir/post.aspx?id=772
Sajadi, H., Amirkafi, M., & Garousi, S. (2024). Social capital, hope for the future and the desire for international migration: A study among university students in Kerman. Journal of Social Continuity and Change (JSCC), 3(2), 381–411. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/jscc.2024.21701.1126
Salavati, B. (2020). Iranian migration yearbook 2020. Migration Observatory of Iran: Policy Research Institute of Sharif University of Technology. [In Persian].
Shabani, F., Parizad, R., & Amini, A. (2021). Study of research factors in the migration of elites in Iran during the years 1368-1392. Journal of Political Science Quarterly, 16(53), 57–78. [In Persian]. https://sanad.iau.ir/en/Journal/psq/Article/1102601
Shahabadi, A., & Jamebozorgi, A. (2013). The effect of economic freedom on brain drain from G77 selected countries to U.S.A. Iranian Journal of Trade Studies, 17(67), 153–181. [In Persian]. https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_6319.html
Shahriyaripur, R., Amin Bidokhti, A. A., Mohammadi Far, M. A., & Kiani, K. (2017). Predicting the inclination to emigrate among elite students based on the impact of their satisfaction level and attitude towards the image and atmosphere of the university (case study: Semnan university). Iranian Journal of Higher Education, 8(3), 26–49. [In Persian]. https://ihej.ir/article-1-910-fa.html
Shakibaraad, A., Saberi, H., & Sahbat, M. (2021). The social construction of international migration of elites and its developmental consequences through field research. Journal of Social Development Studies of Iran, 14(53), 167–187. [In Persian]. https://doi.org/10.30495/jisds.2022.19718
Stainton, A. (2005). Talent management: Latest buzzword or refocusing existing processes? Competency and Emotional Intelligence, 12(4), 39–43.
Stark, O. (2004). Rethinking the brain drain. World Development, 32(1), 15–22. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2003.06.013
Strauss, A., & Corbin, J. (2018). Foundations of qualitative research, techniques and stages of grounded theory production (E. Afshar, Trans.). Ney Publishing. [In Persian].
Taheri Demneh, M., & Kazemi, M. (2018). The desire to migrate among young Iranians; A qualitative study on future images. Interdisciplinary Studies in the Humanities, 10(4), 53–78. [In Persian]. https://doi.org/10.22035/isih.2018.292
Todaro, M. P. (1971). Income expectation, rural-urban migration and employment in Africa. International Labor Review, 5(6), 387–413.
Tracy, S. J. (2015). Qualitative research methods (H. Khenifar & T. Moniri Sharif, Trans.). Mehreban Publishing. [In Persian].
Ullah, A. A. (2018). Skill drains from ASEAN countries: Can sending countries afford? International Journal of Development Issues, 17(2), 205–219. https://doi.org/10.1108/IJDI-12-2017-0210
Urba´nski, M. (2022). Comparing push and pull factors affecting migration. Economies, 10(1), 21–50. https://doi.org/10.3390/economies10010021
Vedadhir, A., & Eshraghi, S. (2023). Attitude toward migrate abroad in Iranian medical community: A qualitative study. Research and Planning in Higher Education, 25(2), 23–42. [In Persian]. https://journal.irphe.ac.ir/article_702974.html
Vertovec, S. (2009). Transnationalism. Routledge.
Wimalaratana, W., & Withanage, D. P. (2017). Sustainable resource mobilization for community development in Sri Lanka: LEAD participatory poverty reduction experience. In Decentralization and development of Sri Lanka within a unitary state (pp. 147–178). Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-10-4259-1_7
Zaker Salehi, Gh. R. (2017). Iranian university (an introduction to the sociology of higher education). Shafaf Publishing. [In Persian].
