مدل سیستمی عرضه نیروی‌کار در ایران: مطالعه‌ای با رویکرد پویایی‌شناسی کیفی سیستم‌ها

نظری ‌ندوشن, حمیده; علی مندگاری, ملیحه; فرجادی, غلامعلی; کلانتری بنادکی, سیده زهرا; مهینی‌زاده, منصور

doi:10.22034/jpai.2023.1978028.1256

مدل سیستمی عرضه نیروی‌کار در ایران: مطالعه‌ای با رویکرد پویایی‌شناسی کیفی سیستم‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

حمیده نظری ‌ندوشن ¹

ملیحه علی مندگاری ²

غلامعلی فرجادی ³

سیده زهرا کلانتری بنادکی ⁴

منصور مهینی‌زاده ⁵

¹ دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد، یزد، ایران

² دانشیار جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

³ دانشیار اقتصاد، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران.

⁴ استادیار روش های آماری و مدل‌سازی جمعیت، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران.

⁵ استادیار دانشکده اقتصاد، مدیریت و حسابداری، دانشگاه یزد، یزد، ایران

10.22034/jpai.2023.1978028.1256

چکیده

نیروی انسانی، یکی از مهم‌ترین عوامل تولید است که نقش مؤثری در رشد و توسعه اقتصادی کشور دارد. بازار نیروی انسانی در مقایسه با سایر بازارها از حساسیت بیشتری برخوردار است؛ به‌دلیل اینکه علاوه بر تأثیرپذیری از عوامل اقتصادی از عوامل اجتماعی و جمعیتی نیز تأثیر می‌پذیرد. در این پژوهش با تدوین مدل سیستمی برمبنای روش پویایی‌شناسی کیفی سیستم، به مطالعه تعیین‌کننده‌های عرضه نیروی‌کار در ایران پرداخته شد. این روش به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تا با جامع‌نگری و وابسته‌دیدن حوزه‌های بعضا متفاوت، به شناخت عمیقی از پیچیدگی‌ها و تأخیرات موجود در سیستم برسند. شاخص درصد مشارکت نیروی‌کار به‌عنوان نسبت جمعیت در سن کار یک کشور که مشغول فعالیت (شاغل یا بیکار) در بازار کار هستند، نشانه‌ای از عرضه نسبی نیروی‌کار است. از این‌رو با استفاده از نظرات خبرگان حوزه بازار کار و همچنین مرور پژوهش‌های پیشین، عوامل جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی مؤثر بر مشارکت نیروی‌کار شناسایی شد که عبارتند از: ازدواج و باروری، مباحث مربوط به بازنشستگی، مهاجرت، رشد اقتصادی، فرصت‌های شغلی ایجاد ‌شده، اشتغال ناقص و چندشغله‌بودن و سرمایه انسانی. با در نظر داشتن این‌که در مدل کیفی با ایجاد تغییر در رفتار سیستم می‌توان به عملکرد بهینه دست یافت؛ بر اساس مدل سیستمی مطالعه حاضر با افزایش تولید ناخالص داخلی و به تبع آن افزایش فرصت‌های شغلی، احتمال پیدا کردن شغل در کشور افزایش و مهاجرتهای خارجی کاهش می یابد. این مسیر به همراه افزایش سن بازنشستگی و همچنین کاهش فساد که مسیر رشد اقتصادی را با موانع زیادی مواجه می‌سازد می‌تواند به افزایش عرضه نیروی‌کار بینجامد.

کلیدواژه‌ها

بازار کار

عرضه نیروی‌کار

درصد مشارکت نیروی‌کار

پویایی‌شناسی کیفی سیستم

ایران

20.1001.1.20083742.1402.18.35.1.6

عنوان مقاله English

The Systemic Model of Labor Supply in Iran: A Study with Qualitative Systems Dynamics Approach

نویسندگان English

Hamideh Nazari-Nodoushan ¹

Maliheh Alimondegari ²

Gholamali Farjadi ³

Seyedeh Zahra Kalantari-Banadaki, ⁴

Mansour Mahinizadeh ⁵

¹ Ph.D. Candidate in Demography, Department of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran.

² Associate Professor of Demography, Department of Social Sciences, Yazd University, Yazd, Iran

³ Associate Professor of Economics, Institute for Management and Planning Studies, Tehran, Iran.

⁴ Assistant Professor, Department of Statistical Methods and Population Modeling, National Institute for Population Research , Tehran, Iran

⁵ Assistant Professor, Department of Economics, Management and Accounting, Yazd University, Yazd, Iran

چکیده English

Abstract
Human resources is one of the most important factors of production that plays an effective role in the economic growth and development of the country. The Human Resources market is more sensitive compared to other markets; because in addition to being affected by economic factors, it is also affected by social and demographic factors. In this research, the determinants of labor supply in Iran were studied by developing a system model based on the qualitative system dynamics Approach. This method helps the policymakers to get a deep understanding of the complexities and delays in the system by seeing the different fields as interdependent. The labor force participation rate as the proportion of the working-age population of a country that is active (employed or unemployed) in the labor market is an indication of the relative supply of labor. The paper uses expert opinions and previous research to identify demographic, economic, and social factors that affect labor force participation, such as marriage, fertility, retirement, immigration, economic growth, job opportunities, human capital, and corruption. According to the results, with the increase in GDP and consequently the increase in job opportunities, the probability of finding a job increases, and foreign migrations decrease. This path, together with the increase in the retirement age and the reduction of corruption, which faces the path of economic growth with many obstacles, can lead to an increase in the labor supply.

Introduction
The labor market is complicated due to human interaction (Falihi, 2002). The age structure transition has begun in the last three decades and will continue for the next few decades (Abbasi-Shavazi, 2018). In this research, labor supply dynamics have been investigated based on economic participation rate over time. The share of labor force participation in 1956 was about 45 percent, and according to the results of the labor force survey in 2021, labor force participation reached 41.1 percent. In these years, most of the country's age distribution is the working-age population. Therefore, if macroeconomic stability is maintained, the probability of economic growth and job creation is high. It is important to note that increasing the population in working age and levels of education leads to greater economic growth and productivity. If the structural barriers of the economy cause this age population to not be appropriately used, the opportunity may even become a serious threat. Therefore, the purpose of this study is to investigate the dynamics of human force participation in the labor market by system dynamics method and appropriate planning to increase this participation optimally.

Methods and Data
By reviewing the studies in this field, it can be concluded that most previous studies have found economic and social variables to be effective on labor force participation and have paid less attention to demographic factors. Furthermore, the issue of labor supply policy and increasing economic participation is not addressed. In this paper, through conducting library studies and collecting information from the subject literature, as well as using the opinions of experts who all had numerous publications in the field of the labor market, with the approach of qualitative dynamics of systems, the conceptual model of factors affecting labor participation index as the most important index of labor supply is discussed. According to the classification of scientific research, the present study is of the type of "applied research". Moreover, in terms of the data collection method, this study is descriptive. One of the concerns of modelers in dynamic systems is validation of models. In the meantime, validation of conceptual models and qualitative dynamics of systems is more necessary (Haji Gholam Saryazdi and Manteghi, 2020: 50). Content validity was used in this study. Content validity is used to assess how well the interview questions are consistent with the content. Furthermore, the model was tested based on experts' opinions and matching with the research literature. Considering the necessity of expertise, we took into account criteria such as education, academic or organizational positions related to the job market, and experience as well as the relationship between the work and scientific background of the individual with the subject of the study.

Finding
Systems usually consist of a combination of multiple Causal loops that are connected. To understand the dynamic causes of a phenomenon and analyze the system related to that, it is necessary to determine the most important loops that bring about the behavior of the system (Mashayekhi, 2017). Table 1 is a summary of the most important loops of the research Systemic model. Positive loops are indicated by R and negative loops are indicated by B.

Conclusion and Discussion
The labor force, as one of the main foundations of production, plays a vital role in the development process of countries, and the presence of the labor force in economic activities is significant in various aspects. Therefore, the economic participation of a society depends on different demographic, social, and economic characteristics of a country. In this research, the dynamics expressed indicate that the labor force participation index is a cumulative index that is influenced by the economic, social, and demographic characteristics of a country. According to this research, one of the leverage points in the system model for increasing economic participation is the retirement age. Therefore, raising the retirement age can increase labor force participation. The job opportunity represents another leverage point of the systemic model of this research. According to underemployment and multiple jobs, the role of human resources in the growth of production is unmatched and irreplaceable, and the more capable the human force is, the better the production quality. International migration can also be considered one of the leverage points of the model that affects economic participation. The proposed system model can be used for future research based on a mathematical description of the system and operating rules.

Acknowledgments
This paper is based on the doctoral dissertation of the first author in demography, completed at the Faculty of Social Sciences of Yazd University. The authors appreciate the experts who participated in this research and the anonymous reviewers of the presnt paper for their constructive feedback.

کلیدواژه‌ها English

Labor market

Labor supply

Labor force participation rate

Qualitative system dynamics

Iran

آذربایجانی، کریم، طیبی، سیدکمیل و هنری، نفیسه (1388). عوامل مؤثر بر مهاجرت نیروی‌کار ایران، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 13(40)، 75-59. https://ijer.atu.ac.ir/article_3482.html

احمدوند، علی‌محمد و عرب، امیرمسعود (1388). کاربرد روش پویایی‌شناسی سیستم در پلیس، توسعه انسانی پلیس، 6(25)، 103-87. http://pod.jrl.police.ir/article_9411.html

جانعلیزاده چوب‌بستی، حیدر و علیوردی‌نیا، اکبر و پورقاضی، شیوا (1393). بررسی جامعه‌شناختی تمایل به برون‌کوچی نخبگان علمی، راهبرد فرهنگ، 7(25)، 178-154. https://www.jsfc.ir/article_15136.html

حاجی‌غلام سریزدی، علی و منطقی، منوچهر (1398). طراحی پارک فناوری هوایی با استفاده از رویکرد پویایی‌شناسی سیستم‌ها، توسعه تکنولوژی صنعتی، 17(38)، 54-37. https://jtd.iranjournals.ir/article_39121.html

حاجی‌غلام سریزدی، علی، منوچهر منطقی و یحیی زارع مهرجردی (1394). سیستم داینامیک، کرج: الماس البرز.

خندان، عباس (1393). عوامل مؤثر بر بازنشستگی‌های زودهنگام در سازمان تأمین اجتماعی ایران. تأمین اجتماعی‌. 43، 22-6. https://qjo.ssor.ir/article_61576.html

داداندیش، پروین و رهنورد، حمید (1398). تأثیر آموزش کیفی بر اشتغال و هویت فردی جوانان، مطالعات راهبردی ورزش و جوانان، 18(44)، 236-217. https://faslname.msy.gov.ir/article_321.html

رجائیان، محمدمهدی و باقرپور، پریچهر (1394). بررسی عوامل مؤثر بر نرخ مشارکت اقتصادی زنان با رویکرد پویایی‌شناسی سیستم، مطالعات اجتماعی روان‌شناختی زنان، 13(2)، 36-7.
https://doi.org/10.22051/JWSPS.2015.2048

رحمانی‌پور، بهاره و کاویان، پدرام و علی‌آبادی، شیما و باجلان، اکرم (1401). عوامل تأثیرگذار بر افزایش سن ازدواج جوانان، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. شماره مسلسل گزارش: 18237. https://rc.majlis.ir/fa/report/download/1745070

سارانی، زینب و کشته‌گر، بهروز و کشاورز حداد، غلامرضا (1393). مشارکت زنان متأهل در بازار کار ایران: مدل‌سازی غیرخطی تابع لاجیت، مدل‌سازی اقتصادی، 8(3)، 134-115. https://eco.firuzkuh.iau.ir/article_554376.html

سرایی، حسن (1388). دریچه جمعیتی ایران، برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 1(1)، 45-33. https://doi.org/10.22054/qjsd.2010.5691

شکوهی‌فرد، سیامک و آل‌عمران، رویا و مهرگان، نادر و رحیم‌زاده، فرزاد (1399). بررسی تأثیر فساد بر نرخ مشارکت نیروی‌کار، پژوهشنامه اقتصاد کلان، 15(29)، 322-291.
https://doi.org/10.22080/iejm.2020.19282.1783

صادقی، رسول و شکفته‌گوهری، محمد (1396). مطالعه پیامدهای بیکاری بر تأخیر در ازدواج جوانان در شهر تهران، برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 8(30)، 175-142. https://qjsd.atu.ac.ir/article_8012.html

صباغ کرمانی، مجید (1396). اقتصاد سلامت، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).

صفامنش، هانیه؛ پهلوانی، مصیب (1391). برآورد مدل عرضه نیروی‌کار زنان در ایران، مدل‌سازی مالی، 2(8)، 174-159. https://jfm.khu.ac.ir/article-1-447-fa.html

ضرابی، وحید و مصطفوی، سید‌فرخ (1390). بررسی عوامل مؤثر بر سن ازدواج زنان در ایران؛ یک رویکرد اقتصادی، پژوهش‌های اقتصادی، 11(4)، 64-33.
http://dorl.net/dor/20.1001.1.17356768.1390.11.4.3.7

طائی، حسن (1385). تابع عرضه نیروی‌کار: تحلیلی بر پایه داده‌های خرد، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 8(29)، 93-112. https://ijer.atu.ac.ir/article_3675.html

طائی، حسن (1394). رابطه رشد اقتصادی و بیکاری، (حسن طایی در گفتگو با شهاب‌الدین رحیمی و احسان برین) تازه‌های اقتصاد، 144، 66-64. http://t-e.mbri.ac.ir/Files/144.rar

عباسی‌شوازی، محمدجلال (1397). پنجره جمعیتی و بازار کار در ایران فرصت‌ها و چالش‌ها، ماهنامه مدیریت بازار کار ایران، 3(33)، 5-108. https://www.magiran.com/paper/2124812

عزیز نژاد، صمد و کمیجانی، اکبر (1394). تغییرات نرخ ارز و اثر آن بر نوسانات متغیرهای منتخب اقتصاد کلان در ایران، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 17(1)، 143-121.
http://dorl.net/dor/20.1001.1.17356768.1396.17.1.4.4

فلیحی، نعمت (1381). برآورد عرضه و تقاضای نیروی متخصص و بررسی ساختار بازار کار آموزش عالی در استان‌های کشور، سمینار ارائه نتایج طرح نیازسنجی نیروی انسانی متخصص، 21 و 22 خرداد 1381. تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی. https://irphe.ac.ir/files/site1/pages/Tarhhaye_Jame/Maghale/falihi-m.pdf

قویدل، صالح (1398). مشارکت اقتصادی زنان و شاخص‌های کلان اقتصادی، تهران: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی. https://iran.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/women_participation-v.06-final.pdf

قویدل، صالح و بهاری، فاطمه (1391). بررسی عوامل مؤثر بر عرضه نیروی‌کار جوانان در ایران، مطالعات و سیاست‌های اقتصادی، 8(1)، 150-137. https://economic.mofidu.ac.ir/article_26176.html

کشاورزحداد، غلامرضا و باقری‌قنبرآبادی، مرتضی (1390). تحلیل احتمال مشارکت زنان شهری و روستایی ایران در بازار کار با استفاده از روش‌های اقتصادسنجی پارامتریک و ناپارامتریک، تحقیقات اقتصادی، 46(4)، 174-151. https://dorl.net/dor/20.1001.1.00398969.1390.46.4.6.0

کشاورزحداد، غلامرضا و محیط، صادق (1391). پدیده دوشغلی بودن در بازار کار مناطق شهری ایران کاربردی از مدل‌های انتخاب مضاعف در داده‌های پانل فردی، تحقیقات اقتصادی، 47(3)، 108-85. https://doi.org/10.22059/JTE.2012.29255

کلانتری‌بنادکی، سیده‌زهرا، آذر، عادل و خدیور، آمنه (1395). جمعیت و اشتغال در ایران: دیدگاه سیستمی، مطالعات جمعیتی، 2(2)، 37-7. https://ppr.nipr.ac.ir/article_89578.html

کمائی، رها و افشاری، زهرا (1396). عوامل تعیین‌کننده مشارکت زنان در نیروی‌کار در کشورهای منتخب (تحلیل پنل)، مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان، 15(1)، 72-41. https://doi.org/10.22051/JWSPS.2017.13279.1366

متوسلی، محمود و فولادی، معصومه (1385). بررسی آثار افزایش قیمت جهانی نفت بر تولید ناخالص داخلی و اشتغال در ایران با استفاده از یک مدل تعادل عمومی محاسبه‌ای، تحقیقات اقتصادی، 41(5)، 76-52. https://dorl.net/dor/20.1001.1.00398969.1385.41.5.8.9

مرزبان، حسین و استادزاد، علی‌حسین (1394). تأثیر تحریم‌های اقتصادی بر تولید و رفاه اجتماعی ایران: رهیافتی از الگوی رشد تعمیم‌یافته تصادفی، پژوهش‌های اقتصادی ایران، 20(63)، 69-37.
https://doi.org/10.22054/ijer.2015.4093

مشایخی، علینقی (1396). پویایی‌شناسی سیستم‌ها، تهران: آریاناقلم.

مشیری، سعید، طائی، حسن و پاشازاده، حامد (1394). عوامل مؤثر بر نرخ مشارکت نیروی‌کار در بازار کار ایران، پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه پایدار)، 15(2)، 72-49. http://ecor.modares.ac.ir/article-18-11700-fa.html

مطیع‌حق‌شناس، نادر (1392). تأثیر تحولات ساختار سنی جمعیت بر عرضه نیروی انسانی و وضع فعالیت اقتصادی در ایران و آینده‌نگری آن تا افق 1404، مطالعات جمعیتی، 1(2)، 115-89. https://ppr.nipr.ac.ir/article_89225.html

نوروزی، لادن (1381). مدلی برای تبیین نرخ مشارکت اقتصادی زنان شهری و تحولات آینده، پژوهش زنان، 1(4)،160-138. https://jwdp.ut.ac.ir/article_26994.html

نیلی، مسعود، خسروشاهی، امیررضا و ابراهیمی، سیدبابک (1391). تحلیل اقتصادی رابطه مستمری بازنشستگی و تصمیم در مورد زمان بازنشستگی، پژوهشنامه اقتصادی، 12(47)، 244-217.
https://joer.atu.ac.ir/article_937.html

هزارجریبی، جعفر و سبحانی، بهمن (1397). بررسی neet و مؤلفه‌های زمینه‌ساز آن در ایران، برنامه‌ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، 9(35)، 75-34. https://doi.org/10.22054/qjsd.2018.9310

Amarandei, C. M. (2013). Corruption and foreign direct investment. Evidence from Central and Eastern European states. (Centre for European Studies) CES Working Papers, 5(3), 311–322. https://ideas.repec.org/a/jes/wpaper/y2013v5i3p311-322.html

Bennedsen, M., Nielsen, K. M., Perez-Gonzalez, F., & Wolfenzon, D. (2007). Inside the family firm: The role of families in succession decisions and performance. The Quarterly Journal of Economics, 122(2), 647–691. https://doi.org/10.1162/qjec.122.2.647

Bryant, J., Jacobsen, V., Bell, M., & Garrett, D. (2004). Labour force participation and GDP in New Zealand. Wellington: New Zealand Government, The Treasury.

Coyle, G. (2000). Qualitative and quantitative modelling in system dynamics: some research questions. System Dynamics Review, 16(3), 225–244. https://doi.org/10.1002/1099-1727(200023)16:3<225::aid-sdr195>3.0.co;2-d

Danmola, R. A. (2013). The impact of exchange rate volatility on the macro economic variables in Nigeria. European Scientific Journal, 9(7), 152–165. https://citeseerx.ist.psu.edu/document?repid=rep1&type=pdf&doi=5f39e1fc91dacd649825824d765bce3fe760333b

Dhawan, R., O’Connor, M., & Borman, M. (2011). The effect of qualitative and quantitative system dynamics training: an experimental investigation: R. Dhawan et al. : Contribution of System Dynamics Training. System Dynamics Review, 27(3), 313–327. https://doi.org/10.1002/sdr.455

Dotsey, M., Fujita, S., & Rudanko, L. (2017). Where is everybody? The shrinking labor force participation rate. Economic Insights, 2(4), 17–24. https://ideas.repec.org/a/fip/fedpei/00023.html

Faroog, M., & Javed, Z. H. (2009). Economic Growth and Exchange Rate Volatility in Case of Pakistan. GC University Faisalabad. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 7(2), 112–118. https://pjlss.edu.pk/pdf_files/2009_2/3.pdf

Ford, D. N. (1999). A behavioral approach to feedback loop dominance analysis. System Dynamics Review, 15(1), 3–36. https://doi.org/10.1002/(sici)1099-1727(199921)15:1<3::aid-sdr159>3.0.co;2-p

Forrester, J. W. (1968). Industrial dynamics—A response to Ansoff and Slevin. Management Science, 14(9), 601–618. https://doi.org/10.1287/mnsc.14.9.601

Forrester, J. W. (1970). Urban Dynamics. MIT Press, Cambridge.

Ghatak, A. (2010). Health, labour supply and wages: A critical review of literature. The Indian Economic Journal: The Quarterly Journal of the Indian Economic Association, 57(4), 118–143. https://doi.org/10.1177/0019466220100408

Gitter, R. J. (1982). The determinants of the labor force participation rate of prime age males: A study across communities. The American Economist, 26(2), 11–16. https://doi.org/10.1177/056943458202600202

Haji Gholam Saryazdi, A., Poursarrajian, D., Vatanara, A., & Ghavidel, M. (2020). Using Qualitative System Dynamics in Analyzing the Effect of Tourism Industry on Economic Development and Employment in Iran. The 38th International Conference of the System Dynamics Society, Virtually Bergen (Norway), 19-24 July 2020. https://www.researchgate.net/publication/346564780_Using_Qualitative_System_Dynamics_in_Analyzing_the_Effect_of_Tourism_Industry_on_Economic_Development_and_Employment_in_Iran

Haji Gholam Saryazdi, Ali, & Poursarrajian, D. (2021). Qualitative system dynamics model for analyzing of behavior patterns of SMEs. HighTech and Innovation Journal, 2(1), 9–19. https://doi.org/10.28991/hij-2021-02-01-02

Homer, J., & Oliva, R. (2001). Maps and models in system dynamics: a response to Coyle. System Dynamics Review, 17(4), 347–355. https://doi.org/10.1002/sdr.224

Jensen, L. (2020). The impact of marriage and children on labour market participation. New York: UN Women & International Labour Organization (ILO). https://www.unwomen.org/sites/default/files/Headquarters/Attachments/Sections/Library/Publications/2020/The-impact-of-marriage-and-children-on-labour-market-participation-en.pdf

Khadim, Z., & Akram, W. (2013). Female Labor Force Participation in Formal Sector: An Empirical Evidence from PSLM (2007-08). Middle-East Journal of Scientific Research, 14(11), 1480–1488. https://www.idosi.org/mejsr/mejsr14(11)13/11.pdf

Lutz, W., Cuaresma, J. C., & Abbasi-Shavazi, M. J. (2010). Demography, education, and democracy: Global trends and the case of Iran. Population and Development Review, 36(2), 253–281. https://doi.org/10.1111/j.1728-4457.2010.00329.x

Malmberg, B., & Sommestad, L. (2000). Four phases in the demographic transition: Implications for economic and social development in Sweden. Paper Presented at the Meeting of the Social Science History Association, Pittsburgh (US), 28 October 2000. https://www.iffs.se/media/1072/20051201132852filu0byJpuS9KO6S443Tj6g.pdf

Mirchi, A. (2013). System dynamics modeling as a quantitative-qualitative framework for sustainable water resources management: Insights for water quality policy in the great lakes region [PhD Dissertation, Michigan Technological University]. https://doi.org/10.37099/mtu.dc.etds/636

Mwabu, G. (2005). Health status in Africa: A regional profile. South African Journal of Economics, 69(2), 319–335. https://doi.org/10.1111/j.1813-6982.2001.tb00015.x

Petrongolo, B., & Pissarides, C. A. (2008). The ins and outs of European unemployment. American Economic Review, 98(2), 256–262. https://doi.org/10.1257/aer.98.2.256

Queenan, K., Cuevas, S., Mabhaudhi, T., Chimonyo, M., Shankar, B., Slotow, R., & Häsler, B. (2022). A food systems approach and qualitative system dynamics model to reveal policy issues within the commercial broiler chicken system in South Africa. PloS One, 17(6), e0270756. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0270756

Randers, J. (1980). Guidelines for model conceptualization. In R. J. (Ed.), Elements of the system dynamics method (pp. 117–139). MIT Press. https://www.albany.edu/faculty/gpr/PAD724/724WebArticles/RandersGuidelinesForConcept.pdf

Richmond, B. (1994). Systems thinking/system dynamics: Let’s just get on with it. System Dynamics Review, 10(2–3), 135–157. https://doi.org/10.1002/sdr.4260100204

Robine, J. M., Cheung, S., Tu, E., & Yi, Z. (2003). The Demographic Window: Challenges and Opportunities, Paper Presented at the Population Association of America, (Minnesota), 1-3 May 2003.

Rubio-Martin, A., Pulido-Velazquez, M., Macian-Sorribes, H., & Garcia-Prats, A. (2020). System dynamics modeling for supporting drought-oriented management of the Jucar River system, Spain. Water, 12(5), 1407. https://doi.org/10.3390/w12051407

Samimi, A. J., Monfared, M., & Hosseini, M. (2013). Women`s participation rate in labor market and corruption. Middle East Journal of Scientific Research. 14(6), 867-872. https://www.idosi.org/mejsr/mejsr14(6)13/20.pdf

Stave, K. A. (2003). A system dynamics model to facilitate public understanding of water management options in Las Vegas, Nevada. Journal of Environmental Management, 67(4), 303–313. https://doi.org/10.1016/s0301-4797(02)00205-0

Sterman, J. (2000). Business dynamics: Systems thinking and modeling for a complex world with CD-ROM. McGraw-Hill Professional. https://mitmgmtfaculty.mit.edu/jsterman/business-dynamics/

Suliza, S., Roliana, I., & Hawaniah, Z. (2014). Qualitative Analysis in System Dynamics for Health Care System. Journal of Information Systems Research and Innovation, 8–16. https://seminar.utmspace.edu.my/Jisri/download/F_Vol6Feb2014_FullPaper/Pub2_SystemDynamicsforHealthCare.pdf

Tegegne, W. A., Moyle, B. D., & Becken, S. (2018). A qualitative system dynamics approach to understanding destination image. Journal of Destination Marketing & Management, 8, 14–22. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2016.09.001

Vendrik, M., & Corvers, F. (2009). Male and female labour force participation: The role of dynamic adjustments to changes in labour demand, government policies and autonomous trends. IZA Discussion Paper No. 4397. https://doi.org/10.2139/ssrn.1489220

Wolstenholme, E. F. (1999). Qualitative vs quantitative modelling: the evolving balance. The Journal of the Operational Research Society, 50(4), 422–428. https://doi.org/10.1057/palgrave.jors.2600700