مرگ ناشی از سوانح و حوادث در ایران و نقش اثرگذار آن بر آینده جمعیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

2 عضــو هیئــت علمــی و دانشیار مرکز پــژوهش‌هــای وزارت جهاد کشاورزی، (نویسنده مسئول مکاتبات)

3 استادیار جمعیت‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار

4 دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

اخیراً، کاهش رشد جمعیت که از رهگذر انتقال جمعیتی حاصل شده، نگرانی­هایی را برای دولتمردان ایجاد نموده است. به گونه­ای که در سیاست­های کلی جمعیت، مورخ 31/2/1393، بر افزایش سطح باروری به بالاتر از سطح جانشینی تاکید شده است. تجارب سایر کشورها نشان می­دهد زمانی‌که باروری به پایین­تر از سطح جانشینی رسیده، برای پیشگیری از سرعت کاهش رشد جمعیت تدابیری اساسی اندیشیده­اند. در ایران نیز به منظور جلوگیری از کاهش رشد جمعیت، می­توان همگام با بسترسازی برای افزایش سطح باروری، به ارتقاء امید زندگی و جلوگیری از مرگ زودرس (که عمدتا ناشی از حوادث ترافیکی است)، توجه نمود. روش تحقیق­، تحلیل داده‌های ثانویه با استفاده از تکنیک‌های جمعیت‌شناختی است. به این ترتیب که پس از بررسی فوت ناشی از سوانح و حوادث، نقش آن را بر آینده جمعیت ایران مطالعه ­شد. نتایج نشان داد مرگ ناشی از سوانح و حوادث حدود 8 درصد کل علل مرگ ایران را به خود اختصاص می­دهد. فوت مردان 15تا 30 ساله به دلیل سوانح و حوادث قابل توجه بوده و حکایت از مرگ زودرس آنها دارد. برپایه نتایج، برنامه­ریزی کوتاه و بلند-مدت برای کاهش فوت ناشی از سوانح و حوادث نقش اثرگذاری بر رشد، ساختار و تعداد جمعیت ایران در آینده خواهد داشت.

کلیدواژه‌ها


‒         برومندزاده محمدرضا و علی‌یار احمدی (1394). "اثر زمان بندی موالید و سطح تعدیل شده باروری در ایران". نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، شماره 10، صص:163-143

‒         پولارد، ا. اچ، فرحت یوسف و جی. ان پولارد (1371). روش‌های تحلیل جمعیت. (ترجمه‌ی هما آقا و همکاران). شیراز: مرکز جمعیت‌شناسی دانشگاه شیراز.

‒         زنجانی، حبیب اله و نوراللهی. (1379). جداول مرگ ایران و استان­ها سال 1375. تهران: موسسه پژوهش در تامین اجتماعی.

‒         سازمان ثبت احوال کشور (سال‌های مختلف). سالنامه آمارهای جمعیتی ثبت احوال کشور (سال­های 1385تا 1395). تهران: سازمان ثبت احوال کشور.

‒         ساسانی پور، محمد، مجید کوششی عباس عسکری‌ندوشن و اردشیر خسروی (1396). "نقش تغییرات سن و علت مرگ در افزایش امید زندگی در ایران در دهه اخیر". نامه انجمن جمعیت‌شناسی. دوره 12. شماره 24 صص: 109-134.

‒         ساسانی پور، محمد، مصیب محبی میمندی و سعیده  شهبازین (1395). "تحولات الگوی مرگ‌ومیر در ایران با تاکید بر جمعیت سنین نیروی کار در دهه اخیر". نامه انجمن جمعیت‌شناسی .سال یازدهم. شماره 21.ا. صص 210-190.

‒         سرایی، حسن. (1391). "جمعیت­شناسی و جمعیت ایران (گزیده مقاله­ها)". تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

‒         عباسی شوازی محمدجلال، میمنت حسینی چاوشی و پیتر مک‌دونالد (1384). "جمعیت و توسعه در ایران، ابعاد و چالش­ها" . تهران: موسسه مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

‒         عباسی شوازی محمد جلال و حسینی چاوشی میمنت (1392). "تحولات باروری در ایران در چهار دهه اخیر کاربرد و ارزیابی روش فرزندان خود در برآورد باروری با استفاده از داده های سرشماری 1365 تا 1390". (گزارش طرح پژوهشی)، تهران: ، پژوهشکده­ی آمار.

‒         عباسی شوازی محمد جلال، میمنت حسینی چاوشی، فریباسادات بنی هاشمی، الهام فتحی، صفیه میرزایی و مجتبی نصیری‌پور (1396). "باروری در ایران به روش غیر مستقیم فرزندان خود"، (گزارش طرح پژوهشی)، تهران: مرکز آمار ایران.

‒         عینی زیناب، حسن، شمس قهفرخی فریده، ساجدی علیرضا، خسروی اردشیر، زاهدیان علیرضا، رضایی قهررودی زهرا و نوراللهی طه (1393 الف). "مدل­سازی و پیش­بینی مرگ‌ومیر در ایران 1375 تا 1420"، (گزارش طرح پژوهشی)، تهران: پژوهشکده­ی آمار.

‒         عینی زیناب حسن سلطانی چمحیدری زهرا شمس قهفرخی فریده شیری محمـد، اسـلامی محمـد اسماعیل و مطلق محمد. (1393 ب). "بررسی چندمتغیری روند تغییرات باروری در ایران" ، (گزارش طرح پژوهشی)،تهران: پژوهشکده آمار.

‒         قدرتی، شفیعه (1392). سطح و الگوی مرگ‌ومیر در ایران با تاکید بر علل مرگ و عوامل اجتماعی-اقتصادی مرتبط با آن. پایان نامه دکترا جمعیت‌شناسی. دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.

‒         کاظمی پور، شهلا  زاهدیان علی­رضا صفاکیش محدثه رضایی قهررودی زهرا اسلامی محمد و عینی زیناب حسن  (1394). بررسی نحوه نگرش جوانان در آستانه­ی ازدواج و زنان همسردار 15-49 ساله نسبت به فرزندآوری و شناخت عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی موثر بر آن. تهران: پژوهشکده آمار.

‒         کوششی، مجید (1397). جداول عمر کشور در سال 1395 بر اساس آمارهای ثبت مرگ در ایران. تهران: گزارش پژوهشی سفارشی بیمه مرکزی ج.ا.ایران. شماره8.

‒         مرکز آمار ایران (سال­های مختلف). نتایج تفصیلی سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن، (سال­های 1385، 1390 و 1395). تهران: مرکز آمار ایران.

‒         میرزایی، محمد. (1384). "جمعیت و توسعه با تاکید بر ایران (ده مقاله)". تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

‒         میرزایی، محمد. کوششی مجید و ناصری محمد ناصر. (1375). "برآورد تحلیل شاخص­های حیاتی جمعیتی کشور در سرشماری­های 1365 و 1370". موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. تهران: دانشگاه تهران.

‒         ویکس، جان. (1395). "جمعیت، مقدمه­ای بر مفاهیم و موضوعات". (ترجمه الهه میرزایی). تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

‒      AbouZahr, C, L Mikkelsen, R Rampatige and A Lopez (2010). “Mortality Statistics: A Tool to Enhance Understanding and Improve Quality.” Working Paper Series No13, University of Queensland.

‒      Brian C. O'Neill Deborah B., Melanie B., Markos E. (2001). A Guide to Global Population Projections. Demographic Research Volume 4, Article 8, Pages 203-288

‒         Egidi, Salvatore, Rivellini & D’Angelo (2018). A network approach to studying cause-of-death interrelations. Demographic Research, Volume 38, Article 16, Pages 373-400.

‒      Long Chiang, Chin (1983). Life Table and mortality analysis. World  Health Organization

‒      Lussier Marie-Hélène, Robert Bourbeau, Robert Choinière (2008). Does the recent evolution of Canadian mortality agree with the epidemiologic transition theory?. Demographic Research, 18(Article 19): 531-568.

‒      Omran AR. (1971), “The Epidemiologic Transition: A Theory of  the Epidemiology of Population Change”, The Milbank Memorial Fund Quartely, 49(4): 509–538.

‒      United Nations (2018), International Organization for Migration (IOM), World Migration Report.