علل عمده مرگ‌ومیر ایران در سال 1395 با استفاده از جداول عمر چند کاهشی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران

2 استادیار جمعیت‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار (نویسنده مسئول)

3 عضــو هیئــت علمــی و استادیار مرکز پــژوهش‌هــا، وزارت جهاد کشاورزی

4 دانشیار جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

افزایش امیدزندگی در رهگذر انتقال جمعیتی از مهمترین تحولات جمعیتی ایران در قرن اخیر است. این پژوهش بعد از ارزیابی و تسطیح داده­های فوت سازمان ثبت احوال کشور و سرشماری ایران در سال 1395، تغییرات امیدزندگی را بر حسب علل فوت بررسی می­نماید. یافته­ها نشان داد در دهه اخیر پوشش ثبت مرگ‌ومیر افزایش چشمگیری داشته به گونه­ای که پس از ارزیابی و تسطیح داده­ها می­توان با روش مستقیم جداول عمر ایران را محاسبه نمود.
طبق نظر فرایزر مستطیل­شدگی مرگ‌ومیر در حال شکل­گیری است و هنوز امکان زیادی برای بهبود کاهش مرگ‌ومیر در سنین 50 تا70 سالگی وجود دارد. در سال 1395 پنج علل اصلی مرگ (بیماری­های قلبی­عروقی، سرطان­ها، حوادث، بیماری­های دستگاه تنفسی و عفونی و انگلی) بیش از 71 درصد آمار فوت را به خود اختصاص دادند. با حذف آنها، به امیدزندگی مردان 6/9 و زنان 8/10 سال افزوده می­شود. بیماری­های قلبی عروقی و سرطان­ها در سنین سالمندی و بزرگسالی علل مهم مرگ هستند. مرگ به دلیل حوادث در همه سنین بویژه در مردان جوان ملاحظه می­شود. ایران هنوز پتانسیل زیادی برای کاهش مرگ‌ومیر در همه سنین را دارد. بنابراین پس از شناخت گلوگاه­ها می­توان با برنامه­ریزی­های مناسب، امیدزندگی را افزایش داده و سرعت کاهش رشد جمعیت را نیز کندتر نمود.

کلیدواژه‌ها


-         پولارد، ا. اچ، فرحت یوسف و پولارد جی. ان (1372). روش‌های تحلیل جمعیت، ترجمه‌ی هما آقا و همکاران، شیراز: مرکز جمعیت‌شناسی دانشگاه شیراز.

-         حسینی، حاتم (1392). جمعیت­شناسی اقتصادی اجتماعی و تنظیم خانواده، همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی سینا.

-         زنجانی، حبیب اله و طه نوراللهی (1379). جداول مرگ‌ومیر ایران و استان­ها سال 1375، تهران: موسسه پژوهش در تامین اجتماعی.

-         زنجانی، حبیب اله. الهام فتحی و طه نوراللهی (1395). جمعیت‌شناسی ایران، تهران: پژوهشکده­ی آمار.

-         سازمان ثبت احوال کشور (سال‌های مختلف). سالنامه آمارهای جمعیتی ثبت احوال کشور (سال­های 1385تا 1395). تهران: سازمان ثبت احوال کشور.

-         ساسانی پور، محمد، مجید کوششی، عباس عسکری‌ندوشن و اردشیر خسروی (1396). "نقش تغییرات سن و علت مرگ در افزایش امیدزندگی در ایران در دهه اخیر"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال دوازدهم، شماره 24، صص: 109-134.

-         سایت سازمان ملل به آدرس اینترنتی: https://population.un.org

-         سیدمیرزایی، سیدمحمد (1377). "انتقال جمعیتی، علل و نتایج اقتصادی و اجتماعی آن". نامه علوم اجتماعی، شماره 12.صص89-69.

-         عباسی شوازی (1391). متن مصاحبه خبری از خبرگزاری تحلیلی ایران، خبر آنلاین مورخ 17 بهمن۱۳۹۱، به آدرس : https://www.khabaronline.ir/news

-         عینی زیناب، حسن، فریده شمس قهفرخی، علیرضاساجدی، اردشیر خسروی، علیرضا زاهدیان، زهرا رضایی قهررودی و طه نوراللهی (1393). مدل­سازی و پیش­بینی مرگ‌ومیر در ایران 1375 تا 1420 تهران: پژوهشکده­ی آمار.

-         قدرتی، شفیعه (1392). سطح و الگوی مرگ‌ومیر در ایران با تاکید بر علل مرگ و عوامل اجتماعی- اقتصادی مرتبط با آن، پایان نامه دکتری جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران.

-         کوششی، مجید (1397). جداول عمر کشور در سال 1395 بر اساس آمارهای ثبت مرگ در ایران، تهران: گزارش پژوهشی سفارشی بیمه مرکزی ج.ا.ایران. شماره8.

-         کوششی، مجید، اردشیر خسروی، محمد ساسانی‌پور و سجاد اسعدی (1392). "تاثیر علل اصلی مرگ‌ومیر بر امید زندگی استان فارس با استفاده از روش جدول عمر چندکاهشی" فصلنامه اپیدمیولوژی ایران. دوره 9. شماره 4. صص: 65-56.

-         مرکز آمار ایران (سال­های مختلف). نتایج تفصیلی سرشماری­های عمومی نفوس و مسکن، (سال­های 1385، 1390 و 1395). تهران: مرکز آمار ایران.

-         میرزایی، محمد، مجید کوششی و محمد باقر ناصری (1375). برآورد و تحلیل شاخص­های حیاتی جمعیتی کشور در سرشماری­های 1365 و 1370، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی. تهران: دانشگاه تهران.

-         ویکس، جان (1395). جمعیت، مقدمه­ای بر مفاهیم و موضوعات (ترجمه الهه میرزایی)، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش­های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

-         یاوری، پروین. علیرضا ابدی و یداله محرابی (1382). "اپیدمیولوژی علل مرگ‌ومیر و روند تغییرات آن در سال­های 1358 تا 1380 در ایران" فصلنامه علمی پژوهشی حکیم، دوره6، شماره 3، صص: 7-14.

-         AbouZahr, C., L. Mikkelsen, R. Rampatige & A. Lopez (2010). "Mortality Statistics:A Tool to Enhance Understanding and Improve Quality" Working Paper Series No. 13, University of Queensland.

-         Egidi, V., M. A. Salvatore, G. Rivellini & S. D’Angelo (2018). "A network approach to studying cause-of-death interrelations". Demographic Research, 38(Article 16): 373-400.

-         Lussier, M., R. Bourbeau, & R. Choinière (2008). "Does the recent evolution of Canadian mortality agree with the epidemiologic transition theory?" Demographic Research, 18(Article 19): 531-568.

-         Murray C. & Chen L. (1994) "Dynamics and pattern of mortality change" In Health and Social Change in International Perspective. Edited by Chen, Lincoln. Arthur Kleiman and Norma C. Ware Massachusetts: Harvard University Press. PP: 3-25.

-         Namboodiri K., & C.M Suchindran (1987). Life Table Techniques and Their Applications. Londan. Academic Press, Inc. Harcourt Brace Jovanovich.

-         Notestein, F. W. (1945). “Population — The Long View”. In: T. W. Schultz, (Ed.), Food for the World. Chicago: University of Chicago Press.

-         Olshansky, S.J. and Ault, A.B. (1986). The fourth stage of the epidemiologic transition: The age of Delayed Degenerative Diseases. The Milbank Quarterly 64(3): 355- 391.

-         Olshansky, S.J., Carnes, B.A., Rogers, R.G. and Smith L. (1998). Emerging Infectious Diseases: the Fifth Stage of the Epidemiologic Transition? World Health Statistics Quarterly 51(2-3-4): 207-217.

-         Omran, A.R. (1971). The Epidemiologic Transition: A Theory of the Epidemiology of Population Change. Milbank Memorial Fund Quarterly 49(4): 509-538.

-         Omran, A.R. (1998). “The Epidemiologic Transition Theory Revisited Thirty Years Later”. World Health Statistics Quarterly 51: 99-119.

-         Rogers, R.G. and Hackenberg, R. (1987). “Extending epidemiologic transition theory: A new stage”. Social Biology 34(3-4): 234-243.

-         Spijker, J.J.A. (2004), Socioeconomic Determinants of Regional Mortality Differences inEurope, Dutch University Press: Amsterdam, Netherlands.

-         Tencza Christopher, Stokes A., Preston S. (2014). "Factors responsible for mortality variation the United States: A latent variable analysis". Demographic Research, 31(Article 2): 27-70.

-         Thompson W. S (1929)." Population", American Journal of Sociology, 34: 959-975.