تفاوت‌های قومی در تقاضا برای روش‌های دائمی و طولانی اثر پیشگیری از حاملگی در شهر ارومیه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا

2 دانشیار جمعیّت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا

3 استاد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی دانشگاه نیپیسینگ، کانادا

چکیده

با کاهش ایده‌آل‌ها و تمایل به فرزندآوری، تقاضا برای روش‌های دائمی و طولانی اثر پیشگیری از حاملگی افزایش می‎یابد. هدف از این مقاله بررسی شیوع و برآورد تقاضا برای روش‌های دائمی و طولانی اثر پیشگیری از حاملگی و تبیین تفاوت‌های قومی در تقاضا برای این روش‌ها در میان زنان کُرد و تُرک همسردار 49-15 ساله‌ی شهر ارومیه است. داده‌ها از پیمایش باروری ارومیه که در خرداد و تیر 1393 بر روی نمونه‌ای بالغ بر 770 خانوار انجام شد اقتباس شده است. نتایج از عمومیّت بیش‌تر روش‌های پیشگیری از حاملگی در میان تُرک‌ها در مقایسه با کُردها (5/91 درصد در مقابل 1/82 درصد) حکایت دارد. تُرک‌ها در مقایسه با کُردها، هم بیش‌تر از روش‌های دائمی و طولانی اثر پیشگیری از حاملگی استفاده می‌کنند (7/45 درصد در مقابل 8/20 درصد)، و هم تقاضای بیش‌تری (82 درصد در مقابل 57 درصد) برای استفاده از این روش‌ها دارند. تحلیل‌های چندمتغیّره نشان داد که قومیّت در کنار مشخّصه‌های جمعیّتی نقش مهمّی در پیش‌بینی احتمال تقاضا برای روش‌های دائمی و طولانی اثر پیشگیری از حاملگی دارد. شکاف میان استفاده و تقاضا در هر دو گروه قومی قابل توجّه و تفاوت‌ها از نظر آماری معنادار است. برآورده نشدن این تقاضا می‌تواند به افزایش حاملگی‌های ناخواسته و سقط جنین عمدی در میان زنان کُرد و تُرک منجر شود.

کلیدواژه‌ها


-      افخم‌زاده، عبدالرّحیم؛ محمود فرهادی؛ نیما محمّدی (1395). "عوامل مؤثّر در به‌کارگیری روش‌های پیشگیری از بارداری در زنان متأهّل شهرستان قروه در سال 1393"،  طبّ پیشگیری، 3(3): 47-39.

-      امیرعلی‌اکبری، صدّیقه؛ محبوبه احمدی؛ مریم توفیقی نیاکی؛ حمید علوی (1384). "دلایل عدم استفاده از روش‌های مطمئن پیشگیری از بارداری در زنان استفاده‌کننده از روش منقطع – آمل 1381." مجلّه‌ی علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دوره‌ی پانزدهم، شماره‌ی 48، صص 98-92.

-      باقری، اعظم؛ فاطمه عبّاس‌زاده؛ ناهید مهران (1388). "بررسی وضعیّت پیشگیری از بارداری و عوامل مرتبط با آن در زنان بالای 35 سال مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی کاشان در سال 86."  فصلنامه‌ی علمی پژوهشی فیض، دوره‌ی سیزدهم، شماره‌ی 1، صص 54-48.

-      بخت، رفعت؛ کبری شایگان زاهدان؛ افسر امیدی (1387). "بررسی میزان استفاده از روش‌های پیشگیری از بارداری قبل از اوّلین حاملگی." مجلّه‌ی علمی دانشکده‌ی پرستاری و مامایی همدان، دوره‌ی شانزدهم، شماره‌ی 2، شماره‌ی مسلسل 30، صص 36-32.

-      حسینی، حاتم و امیرهوشنگ مهریار (1385). "قومیّت، نابرابری آموزشی و باروری."  نامه‌ی انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، سال یکم، شماره‌ی 1، صص 167-141.

-      حسینی، حاتم و محمّدجلال عبّاسی شوازی (1388). "تغییرات اندیشه­ای و تأثیر آن بر رفتار و ایده­آل­های باروری زنان کُرد و تُرک."  پژوهش زنان، دوره­ی 7، شماره­ی 2، 84-55.

-      حسینی، حاتم و محمّدجلال عبّاسی شوازی (1390). "تعیین‌کننده‌های بلافصل باروری زنان کُرد و تُرک شهرستان ارومیه: کاربرد روش تجزیه‌ی بونگارت." مجلّه‌ی مطالعات اجتماعی ایران، دوره‌ی چهارم، شماره‌ی 2، تابستان 1389 (شماره‌ی پیاپی 10)، صص 48-23.

-      رستاک، لاله (1379). "بررسی عوامل مؤثّر بر انتخاب روش سنّتی پیشگیری از بارداری و مقایسه‌ی آن عوامل در شهر و روستا در خانم‌های۱۵-۴۹ ساله‌ی مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی درمانی اصفهان در سال۱۳۷۷-۷۸ ." پایان‌نامه‌ی کارشناسی ارشد مامایی، دانشکده‌ی علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز، دانشکده‌ی پرستاری و مامایی.

-      رشیدیان، آرش؛ اردشیر خسروی؛ رقیّه خبیری نعمتی؛ الهام خدایاری معز؛ الهام الهی؛ محمّد عرب؛ زیبا ردایی (1391). سیمای سلامت و جمعیّت در ایران سال 1389: بررسی شاخص­های چندگانه سلامت و جمعیّت. تهران: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال (1380). "همگرایی رفتارهای باروری در ایران، میزان، روند و الگوی سنّی باروری در استان‌های کشور در سال‌های 1351 و 1375."  نامه‌ی علوم اجتماعی، شماره‌ی 18، صص 231-201.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و آتیه خادم‌زاده (1383). "علل انتخاب روش منقطع پیشگیری از بارداری در بین زنان سنین باروری در شهرستان رشت." فصلنامه‌ی باروری و ناباروری، دوره‌ی 5، شماره‌ی 4 (مسلسل 20)، صص 337-323.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و عبّاس عسکری ندوشن (1384). "تغییرات خانواده و کاهش باروری در ایران: مطالعه‌ی موردی استان یزد." نامه‌ی علوم اجتماعی. دوره‌ی 11، شماره‌ی 3 (پیاپی 25)، صص 75-35.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و حاتم حسینی (1386). "قومیّت و باروری: آزمون فرضیه‌های رقیب برای تبیین تحوّلات باروری در شهرستان ارومیه."  نامه‌ی انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، سال دوّم، شماره‌ی 4، صص 41-5.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و حاتم حسینی (1388). "تفاوت‌های قومی باروری در ایران: روندها و عوامل مؤثّر بر آن." مجلّه‌ی جامعه‌شناسی ایران، دوره‌ی هشتم، شماره‌ی 4، زمستان 1386، صص 36-3.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و میمنت حسینی چاوشی (1391). "تحوّلات و سیاست‌های اخیر جمعیّتی در ایران: ضرورت تدوین سند جامع جمعیّت."  نامه‌ی انجمن جمعیّت‌شناسی ایران، سال هفتم، شماره‌ی 13، صص 117-95.

-      عبّاسی شوازی، محمّدجلال و میمنت حسینی چاووشی (1392). تحوّلات باروری در ایران در چهار دهه‌ی اخیر: کاربرد و ارزیابی روش فرزندان خود در برآورد باروری با استفاده از داده‌های سرشماری 1365 تا 1390، تهران: پژوهشکده‌ی آمار، گروه پژوهشی آمارهای اقتصادی.

-      لوکاس، دیوید و پاول میر (1381). درآمدی بر مطالعات جمعیّتی، (ترجمه‌ی حسین محمودیان)، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.

-      مرکز آمار ایران (1395). نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1395.

-      مشرفی، مهوش؛ عبّاس مهران؛ فاطمه رحیمی کیان؛ هینار قیطولی (1383). "میزان به‌کارگیری روش‌های جلوگیری از بارداری در زنان زیر 18 و بالای 35 سال مراجعه‌کننده به مراکز بهداشتی جنوب تهران." پایش، دوره‌ی 4، شماره‌ی 1، صص 18-11.

-      Abbasi-Shavazi, M.J., and P, McDonald (2005). "National and provincial level-fertility trends in Iran, 1972-2000." Working Papers in Demography, No. 94, Canberra: Australian National University.

-      Abbasi-Shavazi, M.J., and P, McDonald (2006). "Fertility decline in the Islamic Republic of Iran: 1972-2000.", Asian Population Studies, 2(3): 217-237.

-      Abbasi-Shavazi, M.J., P, Macdonald, and M, Hosseini-Chavoshi (2009). The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction, New York, Springer.

-      Abdisa B, and L, Mideksa (2017). "Factors associated with utilization of long acting and permanent contraceptive methods among women of reproductive age group in Jigjiga Town." Anat Physiol 7: 256 doi:10.4172/2161-0940.1000254.

-      Alemayehu, M., Belachew, T., and Tilahun, T (2012). "Factors associated with utilization of long acting and permanent contraceptive methods among married women of reproductive age in Mekelle town, Tigray region, north Ethiopia." BMC pregnancy Childbirth, 12: 6.

-      Babalola, S., and John, N (2012). "Factors underlying the use of long-acting and permanent family planning methods in Nigeria: A qualitative study." The RESPOND Project Study Series: Contributions to Global Knowledge-Report No. 5. New York: EngenderHealth/The RESPOND Project.

-      Bulatao, R.A. (1989). Choosing a contraceptive: method choice in Asia and the United States, Boulder, CO: Westview Press, Pp. 277-304.

-      Bhushan, I (1997). "Understanding unmet need, Johns Hopkins School of Public Health, Center for Communication Programs." Working Paper No.4, November.

-      Chernet Baye, Z., Mulat, A., Melaku K, Y., and Yalemzewod, AG (2017). "Factors associated with utilization of long-acting and permanent contraceptive methods among women who have decided not to have more children in Gondar city, BMC Women Health, 17: 75.

-      Fekadu, H., Kumera A., Yesuf EA., Hussien G., and Tafa M (2017). "Prevalence and Determinant Factors of Long Acting Contraceptive Utilization among Married Women of Reproductive Age in Adaba Town, West Arsi Zone, Oromia, Ethiopia." J Women's Health Care 6:360. doi:10.4172/2167-0420.1000360.

-      Gebremariam A, and Addissie A (2014). "Intention to use long acting and permanent contraceptive methods and factors affecting it among married women in Adigrat town, Tigray, Northern Ethiopia." Reproductive Health 11: 24.

-      Haile, A. (2009). "Demand for long acting and permanent contraceptive methods and associated
factors among family planning service users, East Shoa Zone, Batu town, Ethiopia." Thesis in Public Health: Addis Ababa University.

-      Haile, A. and Fantahun, M (2012)." Demand for long acting and permanent contraceptive methods and associated factors among family planning service users, East Shoa zone, Batu town." Ethiop Med J, 50(1), 31-42.

-      Hammel, E.A (1990). "A theory of culture for demography." Population and Development Review, 16(3): 455-485.

-      Hosseini- Chavoshi, M., P, McDonald., and M.J, Abbasi-Shavazi (2006). “The Iranian fertility decline, 1981-1999: an application of the synthetic parity progression ratio method.” Population, 6-5(61): 701-718.

-      Hosseini-Chavoshi, M., P, McDonald., and M.J. Abbasi-Shavazi (2007). "Fertility and contraceptive use dynamics in Iran and its low fertility regions, Australian Demographic and Social Research Institute (ADSRI), College of Arts and Social Sciences." Working Paper No.1, Australian National University, Canberra.

-      Hosseini, H., F, Torabi., B, Bagi (2014). "Demand for long-acting and permanent contraceptive methods among Kurdish women in Mahabad, Iran." Journal of Biosocial Science, 46(6): 772-785.

-      Mahmoudian, H. and G.A, Carmichael (1998). "An Analysis of Muslim Fertility in Australia Using the Own-Children Method". Journal of Muslim Minority Affairs, 18(2): 251-269.

-      Mishra, V. (2004). Muslim-Non Muslim differentials in fertility and family planning in India, East-West Center Working Papers, Population and Health Series, No. 112.

-      Moreau, C., A, Bohet., Mireille, Le Guen., and N, Bajos (2013). "Trends and Barriers of Use of Long Acting Reversible Contraception in France: Results from a Population Based Survey." Population Association of America, 2013 Annual Meeting Program, New Orleans, La, April 11-13.

-      Reiss, K., Nantayi, L., Odong, J., and Ngo, TD (2012). "Providing long-acting and permanent contraceptives through outreach in rural Uganda." London: Marie Stopes International.

-      Robey. B., Rutstein, S.O., Morris, L., and Blackburne, R (1992). "The reproductive revolution: new survey findings". Population Reports, series M, No. 11. Baltimore, Johns Hopkins School of Public Health, Population Information Program, 43 p.

-      Sorenson, A.M (1985). "Fertility expectation and ethnic identity among Mexican-American adolescents: an expression of cultural ideals."Sociological Perspective, 28(3): 339-360.

-      Tekelab, T., Alemu, S., and Desalegn, W (2015). "Factors Affecting Intention to Use Long Acting and Permanent Contraceptive Methods among Married Women of Reproductive Age Groups in Western Ethiopia: A Community Based Cross Sectional Study." Fam Med Med Sci Res 4(1): 2-5.

-      Weeks, J.R. (2002). Population: An introduction to concepts and issues, 8th Edition, USA: Wadworth.

-      White, Kari L., and Potter, Joseph E (2013). "Patterns of contraceptive use among Mexican-origin women." Demographic Research, Vol. 28, Article 41, PP. 1199-1212.