کاوش و تبیین الگوهای فضایی دگرگون شده در پخشایش جمعیتی مناطق ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه برنامه ریزی و طراحی شهری و منطقه ای، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

چکیده

الگوهای پخشایش جمعیتی در بازه‌های زمانی گوناگون، جلوه‌های متنوعی از مراحل پیچیده و تو‌در‌توی دگرگونی‌های اجتماعی-فضایی در مناطق سرزمین است. الگوهای نامتوازن از پخشایش جمعیتی در تجمع‌های شهری خاص، باعث پیدایش الگوهای فضایی متفاوت‌تری با دیگر مناطق می شود. این پژوهش با هدف بررسی الگوهای فضایی ناشی از پخشایش جمعیت در استان‌ها و شهرستان‌های کشور در بازه زمانی 1390 تا 1395 سعی دارد تا پیامدهای اجتماعی- فضایی این الگوها را در ارتباط با دگردیسی و دگرگونی فرایندهای شهرنشینی و شهری‌شدن مناطق کشور کاوش نماید. پژوهش حاضر، مبتنی بر نگرش سیستمی در دو سطح توصیفی– تحلیلی با استفاده از داده های سرشماری نفوس و مسکن و به کارگیری تکنیک های ترکیبی در تحلیل یافته ها بر اساس دستورهای Hot Spot و Cold Spot (مبتنی بر ضرایب موران و آنتروپی) در GIS تدوین گردیده است. یافته های پژوهش نشان دهنده کاهش فعالیت در بخش کشاورزی در مناطق حاصلخیر و افزایش الگوی اشتغال در بخش خدمات و صنعت در مرکز کشور است. از طرفی این روند باعث تضعیف انسجام و توازن فضایی در مناطق سرزمین شده است. آن چه مشخص است، الگوی پخشایش جمعیت در مناطق سرزمین مغایر با اصول و چارچوب بهینه آمایشی است.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 06 بهمن 1399
  • تاریخ دریافت: 25 فروردین 1399
  • تاریخ بازنگری: 20 آبان 1399
  • تاریخ پذیرش: 05 بهمن 1399