تاثیر تحولات جمعیتی و ارزش افزوده کشاورزی بر شدت انرژی در بخش کشاورزی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه شیراز.

2 دانشجوی دکتری اقتصاد منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه شیراز

3 استادیار اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شیراز

4 استاد بخش اقتصاد کشاورزی، دانشگاه شیراز

چکیده

با توجه به اهمیت بخش کشاورزی در اقتصاد کشور، در این مطالعه اثر تحولات جمعیتی و ارزش­افزوده بخش کشاورزی بر شدت مصرف انرژی در بخش کشاورزی برای 24 استان کشور طی دوره زمانی 1380 الی 1395 مورد مطالعه قرار گرفت. با توجه به نتایج آزمون‌های ایستایی از رهیافت خودرگرسیو با وقفه­های گسترده پنلی استفاده شد. نتایج مطالعه نشان داد که ارتباط میان مهاجرت از روستا به شهر و شدت مصرف انرژی در بخش کشاورزی منفی بوده و مقدار کشش در بلندمدت 076/0- درصد است. همچنین جمعیت شاغل در بخش کشاورزی و افزایش فعالیت‌های انسانی مرتبط با این بخش دارای ارتباط مثبت و معنی‌داری با شدت مصرف انرژی است و کشش جمعیت شاغل در بخش کشاورزی در بلندمدت 326/0 درصد است. بر طبق یافته های این تحقیق، رابطه ارزش افزوده بخش کشاورزی و شدت مصرف انرژی به صورت U-وارون بوده و از لحاظ آماری معنی‌دار است. همچنین نقطه بازگشت منحنی کوزنتس حدود 15 هزار میلیارد ریال است. به منظور تعدیل پیامدهای زیست محیطی ناشی از شدت مصرف انرژی پیشنهاد می‌شود تا حد امکان از انرژی‌های پاک و تجدید‌پذیر استفاده شود.
طبقه‌بندیJEL : Q01، Q40، J10

کلیدواژه‌ها


-         آرمن، عزیز و روح ‌اله زارع (1384). "بررسی رابطه علیت گرنجری بین مصرف انرژی و رشد اقتصادی در ایران طی سال­های 1381-1246"، پژوهش­های اقتصادی ایران، شماره 24، صص: 143-117.
-         آرمن، عزیز و روح ‌اله زارع (1388). "مصرف انرژی در بخش­های مختلف و ارتباط آن با رشد اقتصادی در ایران: تحلیل علیت براساس روش تودا و یاماموتو"، مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 21، صص: 92-67. 
-         تقوی، مهدی، عباس شاکری، تیمور محمدی وعلی‌اکبر صادقی (1394). "رابطه غیرخطی بین درآمد و شدت انرژی در کشورهای منتخب منا (MENA) با در نظر گرفتن نقش توسعه مالی و درجه باز بودن اقتصاد"، پژوهش­های اقتصادی ایران، شماره 64، صص: 26-1.
-         دیلمی‌نژاد، رضا و رضا استادحسین (1389). "بررسی رابطه بین مصرف انرژی و ارزش افزوده بخش‌های منتخب اقتصادی در ایران"، پژوهش‌ها و سیاست‌های اقتصادی، شماره 55، صص: 140-125.
-         سلاطین، پروانه و سمانه محمدی (1395). "تاثیر شهرنشینی بر مصرف انرژی در گروه کشورهای منتخب"، مطالعات مدیریت شهری، شماره 26، صص: 80-71.
-         طرازکار، محمد حسن و نوید کارگر ده‌بیدی (1397). "اثر سالخوردگی جمعیت، رشد اقتصادی، مصرف انرژی و شهرنشینی بر انتشار گاز دی اکسید کربن در منطقه خاورمیانه: کاربرد مدل هم جمعی پنل"، پژوهش‌های محیط زیست، شماره 18، صص: 48-37.
-         عیسی‌زاده، سعید و جهانبخش مهرانفر (1389). "تاثیر مهاجرت داخلی بر الگوی مصرف انرژی در اقتصاد ایران"، راهبرد یاس، شماره 22، صص: 237-218.
-         فرج‌زاده، زکریا (1394). "شدت انرژی در اقتصاد ایران: اجزا و عوامل تعیین‌کننده"، پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، شماره 15، صص: 98-55.
-         فطرس، محمدحسن و رضا معبودی (1389). "رابطه­ی علی مصرف انرژی، جمعیت شهرنشین و آلودگی محیط زیست در ایران، 1385-1350"، مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 27، صص: 17-1.
-         فلاحی، فیروز و عبدالرحیم هاشمی‌ دیزج (1389). "رابطه علیت بین GDP و مصرف انرژی در ایران با استفاده از مدل های مارکوف سوییچینگ"، مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 26، صص: 152-131. 
-         قنبری، علی، امین گلوانی و فرشید جوادنژاد (1391). "بررسی ارتباط بین مصرف انرژی و شهرنشینی در ایران با به کارگیری روش ARDL"، مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 9، صص: 119-101.
-         کارگر ده‌بیدی، نوید و محمدحسن طرازکار (1398). "اثر سال‌خوردگی جمعیت بر آلودگی زیست محیطی در ایران"، علوم و تکنولوژی محیط زیست، شماره 3، صص: 109-97.  
-         محمدباقری، اعظم (1389). "بررسی روابط کوتاه‌مدت و بلندمدت بین تولید ناخالص داخلی، مصرف انرژی و انتشار دی‌اکسید کربن در ایران"، مطالعات اقتصاد انرژی، شماره 27، صص: 129-101.
-         محمودی، شکوه و عبدالمجید جلائی ‌اسفندآبادی (1396). "تحلیل تأثیر شدت انرژی بر ارتباطات پسینی و پیشینی بخش انرژی با سایر بخش‌های اقتصادی با تأکید بر بخش کشاورزی"، پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، شماره 28، صص: 140-127.
-         مرکز آمار ایران (1397). پایگاه اطلاعات نشریات. http://amar.sci.org.ir.
-         وزارت نیرو (1398). شبکه آمار و اطلاعات، ترازنامه انرژی سال 1391. دﻓﺘﺮ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ‌رﻳﺰی ﻛﻼن http:// www.energyconf.ir › pdf › 3.pdf
-         Agras, J., & Chapman, D. (1999). “A dynamic approach to the Environmental Kuznets Curve hypothesis”. Ecological Economics, 28(2), 267-277.
-         Ahmed, A., Uddin, G. S., & Sohag, K. (2016). “Biomass energy, technological progress and the environmental Kuznets curve: Evidence from selected European countries”. Biomass and Bioenergy, 90, 202-208.
-         Aqeel, A., & Butt, M. S. (2001). “The relationship between energy consumption and economic growth in Pakistan”. Asia-Pacific Development Journal8(2), 101-110.
-         Arellano, M. (2003). “Panel data econometrics”. Oxford University Press.
-         Baksi, S., & Green, C. (2007). “Calculating economy-wide energy intensity decline rate: The role of sectoral output and energy shares”. Energy Policy35(12), 6457-6466.
-         Baltagi, B. (2008). “Econometric analysis of panel data”. (Vol. 1). John Wiley & Sons.
-         Baltagi, B. H., & Kao, C. (2001). “Nonstationary panels, cointegration in panels and dynamic panels: A survey”. In Nonstationary panels, panel cointegration, and dynamic panels (pp. 7-51). Emerald Group Publishing Limited.
-         Bilgili, F., & Ozturk, I. (2015). “Biomass energy and economic growth nexus in G7 countries: Evidence from dynamic panel data”. Renewable and Sustainable Energy Reviews49, 132-138.
-         Bilgili, F., Koçak, E., Bulut, Ü., & Kuloğlu, A. (2017). “The impact of urbanization on energy intensity: Panel data evidence considering cross-sectional dependence and heterogeneity”. Energy, 133, 242-256.
-         Campos, N. F., & Kinoshita, Y. (2008). “Foreign Direct Investment and Structural Reforms: Evidence from Eastern Europe and Latin America. (No. 6690). CEPR Discussion Papers.
-         Chaitip, P., Chokethaworn, K., Chaiboonsri, C., & Khounkhalax, M. (2015). “Money Supply Influencing on Economic Growth-wide Phenomena of AEC Open Region”. Procedia Economics and Finance24, 108-115.
-         Elliott, R. J., Sun, P., & Zhu, T. (2014). “Urbanization and energy intensity: a province-level study for China”. Department of Economics, University of Birmingham.
-         Fazli, P., & Abbasi, E. (2018). “Analysis of the Validity of Kuznets Curve of Energy Intensity Among D-8 Countries: Panel-ARDL Approach”. International Letters of Social and Humanistic Sciences, Volume 81.
-         Fizaine, F., & Court, V. (2016). “Energy expenditure, economic growth, and the minimum EROI of society”. Energy Policy95, 172-186.
-         Hausman, J. A. (1978). “Specification tests in econometrics”. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1251-1271.
-         Im, K. S., Pesaran, M. H., & Shin, Y. (2003). “Testing for unit roots in heterogeneous panels”. Journal of Econometrics, 115(1), 53-74.
-         Jiang, L., Folmer, H., & Ji, M. (2014). “The drivers of energy intensity in China: A spatial panel data approach”. China Economic Review31, 351-360.
-         Jones, D. W. (1989). “Urbanization and energy use in economic development”. The Energy Journal, 29-44.
-         Khan, S., Peng, Z., & Li, Y. (2019). “Energy consumption, environmental degradation, economic growth and financial development in globe: Dynamic simultaneous equations panel analysis”. Energy Reports5, 1089-1102.
-         Kronenberg, T. (2009). “The Impact of Demographic Change on Energy Use and Greenhouse Gas Emissions in Germany”. Ecological Economics, 68: 2637-2645.
-         Levin, A., Lin, C. F., & Chu, C. S. J. (2002). “Unit root tests in panel data: asymptotic and finite-sample properties”. Journal of Econometrics, 108(1), 1-24.
-         Liu, Y., & Xie, Y. (2013). “Asymmetric adjustment of the dynamic relationship between energy intensity and urbanization in China”. Energy Economics36, 43-54.
-         Ma, B. (2015). “Does urbanization affect energy intensities across provinces in China? Long-run elasticities estimation using dynamic panels with heterogeneous slopes”. Energy Economics49, 390-401.
-         Muhammad, B. (2019). “Energy consumption, CO2 emissions and economic growth in developed, emerging and Middle East and North Africa countries”. Energy179, 232-245.
-         Pablo-Romero, M. D. P., & De Jesús, J. (2016). “Economic growth and energy consumption: The energy-environmental Kuznets curve for Latin America and the Caribbean”. Renewable and Sustainable Energy Reviews60, 1343-1350.
-         Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1998). “An autoregressive distributed-lag modelling approach to cointegration analysis”. Econometric Society Monographs31, 371-413.
-         Pesaran, M. H., & Smith, R. (1995). “Estimating long-run relationships from dynamic heterogeneous panels”. Journal of econometrics68(1), 79-113.
-         Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. P. (1999). “Pooled mean group estimation of dynamic heterogeneous panels”. Journal of the American Statistical Association94(446), 621-634.
-         Sarwar, S. S., Srinivasan, G., Han, B., Wijesinghe, P., Jaiswal, A., Panda, P., ... & Roy, K. (2018). “Energy efficient neural computing: A study of cross-layer approximations”. IEEE Journal on Emerging and Selected Topics in Circuits and Systems8(4), 796-809.
-         Shahbaz, M., Chaudhary, A. R., & Ozturk, I. (2017). “Does urbanization cause increasing energy demand in Pakistan? Empirical evidence from STIRPAT model”. Energy122, 83-93.
-         Soytas, U., & Sari, R. (2006). “Energy consumption and income in G-7 countries”. Journal of Policy Modeling28(7), 739-750.
-         Waheed, R., Sarwar, S., & Wei, C. (2019). “The survey of economic growth, energy consumption and carbon emission”. Energy Reports5, 1103-1115.
-         Wang, S., Li, G., & Fang, C. (2018). “Urbanization, economic growth, energy consumption, and CO2 emissions: Empirical evidence from countries with different income levels”. Renewable and Sustainable Energy Reviews81, 2144-2159.
-         World Development Indicators (WDI), (2019). Retrieved May 27, 2018, from http://www.worldbank.org/
-         York, R. (2007). “Demographic Trends and Energy Consumption in European Union Nations (1960–2025)”. Social Science Research, 36: 855– 872 .