اثر تحصیلات عالی زنان روستایی بر اشتغال در نقاط روستایی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار اقتصاد،‌ پژوهشکده‌ی آمار

چکیده

ارتقای سطح تحصیلات به لحاظ تاثیراتی که بر ایجاد فرصت‌ها و کسب شغل و درآمد دارد می‌تواند مورد توجه محققان و سیاستگذاران قرار گیرد. در دهه‌های اخیر با توجه به رشد سریع در سطح تحصیلات عالی زنان در ایران و ورود افراد با تحصیلات بالاتر به بازار کار، می‌توان کاهش نابرابری و کاهش فقر را از طریق اشتغال زنان درسطح کل کشور انتظار داشت.بر اساس سرشماری ۱۳۹۵ نقاط روستایی کشور با در اختیار داشتن حدود ۲۷ درصد تولید ناخالص داخلی تنها ۱۳/۲ درصد از جمعیت آن را زنان دارای تحصیلات عالی تشکیل می‌دهد. هدف این مقاله بررسی ارتباط سطح تحصیلات عالی با کسب شغل و درآمد است. برای این منظور، از داده‌های طرح آمارگیری نیروی کار در سال‌های مختلف و همچنین طرح آمارگیری از هزینه- درآمد خانوارهای روستایی سال ۱۳۹۴، با حجم نمونه ۱۹۳۸۱ خانوار استفاده شده است. نتایج مدل لجستیک حاکی از آن است اگرچه زنان سرپرست خانوار در حالت کلی نسبت به مردان سرپرست خانوار شانس کم‌تری برای شاغل بودن دارند، اما درصورتی‌که زنان سرپرست خانوار از تحصیلات دانشگاهی برخوردار باشند، شانس بیش‌تری برای شاغل شدن نسبت به مردان خواهند داشت و از این رو با کسب شغل و کاهش نابرابری، اثر مثبتی بر رشد تولید ناخالص داخلی هم روستا و هم کل کشور خواهند داشت. به‌عنوان یک توصیه سیاستی پیشنهاد می‌شود که گسترش کیفی و توسعه اقتصاد دانش بنیان در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزشی و تحقیقاتی در دستور کار قرار گیرد. در نتیجه این اقدام می‌توان کاهش نابرابری و فقر و همچنین رشد تولیدات در سطح منطقه‌ای را انتظار داشت.

کلیدواژه‌ها


-         امین رشتی، نارسیس (۱۳۷۵). بررسی وضعیت اقتصادی خانوارها با سرپرست زن، پایان نامه‌ی کارشناسی ارشد، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات.

-         انتظاری، یعقوب (۱۳97)، تحلیل تأثیر دانشگاه بر توسعه منطقه‌ای در ایران، فصلنامهپژوهشوبرنامه‌ریزیدرآموزش عالی، دوره 24، شماره2، صص1-25.

-         زندی، فاطمه. (۱۳۸۹). بررسی وضعیت زنان سرپرست خانوار در ایران طی سال‌های ۱۳۷۵-۱۳۸۵. پژوهشکده‌ی آمار.

-         جوادی پاشاکی، کوروش. (۱۳۹۶). حساب تولید بخش‌های اقتصاد در حوزه‌ی روستایی ۱۳۹۳.پژوهشکده آمار.

-         شرمن، وود.(۱۳۷۶). دیدگاه‌های نوین جامعه‌شناختی، ترجمه مصطفی ازکیا، تهران، انتشارات کیهان.

-         عرب مازار، عباس؛ علیپور، محمد صادق و زارع نیاکوکی، یاسر.(۱۳۹۴ ). تحلیل عوامل اجتماعی-اقتصادی موثر بر اشتغال زنان در ایران، فصلنامه اقتصادوالگوسازی. شماره ۱۷ و ۱۸ (سال چهارم). صص۷۵-۹۱.

-         علی‌پور محمد صادق، طاهری قدرت، کریمی خدیجه. بررسی تأثیر شهرنشینی بر شاخص‌های توسعه با تأکید بر نتایج سرشماری‌های ۹۰-۱۳۸۵. فصلنامه جمعیت. ۱۳۹۲. ۲۰ (۸۳ و ۸۴) :۴۹-۶۶

-         عوضعلی‌پور، محمدصادق؛ زندی، فاطمه و کاوند، حسین. (۱۳۸۸). تحلیلی بر وضع نیروی کار و مشارکت اقتصادی زنان در ایران بر اساس سرشماری‌های ۱۳۷۵ و ۱۳۸۵، نامهی انجمن جمعیّتشناسی ایران، ۴ (۷): ۱۶۸-۱۴۱.

-         کاوند، ‌حسین؛ عوضعلی‌پور، محمدصادق؛ زندی، فاطمه و دامن‌کشیده، مرجان.(۱۳۹۰). نقش جنسیت درمشارکت اقتصادی و عوامل مؤثر بر اشتغال زنان در ایران، فصلنامه علمی پژوهشی سیاست‌گذاری اقتصادی. پاییز و زمستان ۱۳۹۰- شماره ۶ (۲۳). صص ۱۸۹ تا ۲۱۱.

-         مرکز آمار ایران، سرشماری عمومی نفوس و مسکن، در سال‌های مختلف

-         مرکز آمار ایران نتایج آمارگیری نیروی کار در سال‌های مختلف

-         مرکز آمار ایران، نتایج هزینه و درآمد خانوار، ۱۳۹۳.

-         ویژگی‌های اجتماعی- اقتصادی زنان در ایران ۱۳۸۵-۱۳۷۵. مرکز آمار ایران، ۱۳۸۹.

-         Becker G.S, (1979). The Economic Approach to Human Behavior, the university of Chicago press.

-         Becker, G.S. (1991). A Treatise on the Family. Cambridge, Mass.: Harvard University Press

-         Caniëls, M.C.J., & van den Bosch, H. (2010). The role of Higher Education Institutions in building regional innovation systems. Papers in Regional Science, 90 (2): 271-286.

-         Cherlin, A.J. (2000). Toward a new home Socioeconomics of union formation. In: The Ties That Bind: Perspectives On Marriage And Cohabitation. Hawthorne, NY: Aldine De Gruyter, pp: 126-144.

-         Farrar, M. S. & Vogel, F. A. (2001) "Women's Contributions to the Workforce: Are New Measures Needed?" NASS Research Reports 235091, United States, Department of Agricultural Statistics Service. Pp: 1-5.

-         Gujarati, (2004). Basic Econometrics, Fourth Edition, the McGraw−Hill Companies.

-         Huggins, R., & Johnston, A. (2009). The economic and innovation contribution of universities: A regional perspective. Environment and Planning C: Politics and Space. 27(6), 1088-1106.

-         Losindilo E., Mussa A., Akarro R., (2010) "Some Factors That Hinder Women Participation in Social, Political and Economic Activities in Tanzania", Arts and Social Sciences Journal, 2010(ASSJ-4): 1-10.

-         Marksoo. Ü and Tammaru.T, (2011), Long-Term Unemployment in Economic Boom and Bust: The Case of Estonia, Trames, 15(65/60), 3: 215–234.

-         OECD, (2012) Women’s economic empowerment, Promoting Pro-Poor Growth: The Role of Empowerment.http://www.oecd.org/social/gender-development/47561694.pdf

-         Shaheen R, Shabir G, Faridi M.Z, Yasmin,F,(2015),”Determinants of Female Employment Status in Pakistan: A Case of Sahiwal District”, Pakistan Journal of Commerce and Social Sciences, 9 (2): 418-437.

-         Trani, E.P., & Holsworth, R.D. (2010). The indispensable university higher education, economic development, and the knowledge economy. Rowman & Littlefield Publishers, Inc.

-         Trippl, M., Sinozic, T., & Smith, H.L. (2015). The role of universities in regional development: Conceptual models and policy institutions in the UK. Sweden and Austria. European Planning Studies, 23(9): 1722-1740.

-         Yakubu A. (2010). "Factors Influencing Female Labor Force Participation in South Africa in 2008", The African Statistical Journal, 11: 85-104.

-         Yurovich L. (2010). "Men's and women's economic activity and first marriage: Jews in Israel, 1987-1995", Demographic Research, 22(Article 29): 933-964.