رویکرد اجتماعی به الگوهای ازدواج در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران و محقق افتخاری دانشگاه وایکاتو، نیوزیلند

چکیده

علیرغم تحولات وسیع، سریع و عمیق در ساختار خانواده معاصر، باروری و فرزندآوری در بسیاری جوامع ازجمله ایران کماکان در گرو ازدواج است. تحقیق حاضر برخی از مهم‌ترین ابعاد و تعیین‌کننده‌های مرتبط با رویکرد اجتماعی به الگوهای ازدواج و همسرگزینی در ایران را مورد بررسی قرار می‌دهد. این مقاله مبتنی بر داده‌های پیمایشی است که جمعیت نمونه آن را تعداد 4267 نفر مردان و زنان 15-64 ساله ساکن در نقاط شهری و روستایی شهرستان‌های منتخب ایران تشکیل می‌دهند. مطابق تجزیه و تحلیل‌های این تحقیق، بیشترین تمایل برای سن ازدواج دختران و پسران به ترتیب سنین 21-24 سال و سنین 25-27 سال است، تحصیلات و سپس ازدواج به‌عنوان مهم‌ترین اولویت زندگی زنان تلقی می‌شود، در حدود نیمی از پاسخگویان دارای نگرش مثبت نسبت به الگوی ازدواج درون گروهی هستند، مردان به‌طور چشمگیری بیش از زنان دارای نگرش مثبت نسبت به الگوی ازدواج‌های متوالی یا تعدد زوجات هستند. درعین حال، این الگوهای کلی مرتبط با ازدواج به‌طور برجسته‌ای تحت تاثیر متغیرهای جمعیت‌شناختی از قبیل سن، جنس، محل سکونت، وضعیت تاهل، تحصیلات و همچنین مؤلفه‌های مرتبط با نگرش جنسیتی و دینداری است.

کلیدواژه‌ها


-         امانی مهدی (1380)، "نگاهی به چهل سال تحول جمعیت‌شناختی ازدواج در ایران"، نامه علوم اجتماعی، دوره 17شماره 17:53-41.

-         زارع، راحله و قربان حسینی (1396)، "بررسی عوامل تعیین کننده سن ازدواج در بین زنان 15-35 ساله متاهل شهر مروست"، معرفت فرهنگی اجتماعی، شماره 31: 117-141

-         ساروخانی باقر و مریم مقربیان (1390)، "تجددگرایی و همسرگزینی تحقیقی مقایسه‏ای در بین زنان مناطق1 و 11 شهر تهران"، مطالعات فرهنگ ارتباطات، دوره 12، شماره 15 :75-43.

-         سرایی، حسن (1387). "گذار جمعیتی دوم، با نیم نگاهی به ایران"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، 3 (6): ۱۴۰-۱۱۸.

-          فروتن، یعقوب (1398)، « نگرش جمعیت‌شناختی و اجتماعی به شکل‌های نوظهور خانواده در ایران»، جامعه‌شناسی کاربردی، دوره 30، شماره 4،.شماره پیاپی 76: 1-20.

-         فروتن، یعقوب (1392). «چالش‌های خانواده معاصر و نوگرایی با تاکید بر طلاق در فرآیند گذار جمعیتی»، مسائل اجتماعی ایران، ۴ (۲): ۱۲۲-۱۰۵.

-         فروتن، یعقوب (1379). "ملاحظات جمعیتی در فرهنگ عامه ایران"، فصلنامه جمعیت، سال 8، شماره 32 – 31. صص 46-69.

-         عباسی شوازی محمدجلال و سعید خانی (1388)، "الگوهای ازدواج، قومیت و مذهب: بررسی موردی زنان ازدواج‌کرده در شهرستان قروه"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، دوره 4، شماره 7: 66-35

-         عسکری ندوشن عباس، محمدجلال عباسی شوازی و رسول صادقی (1388)، "مادران، دختران و ازدواج (تفاوت‌های نسلی در ایده‌ها و نگرش‌های ازدواج در شهر یزد("، مطالعات راهبردی زنان، دوره 11، شماره44: 36-7.

-         Fields, J. and Casper, L. M. (2001), America’s Families and Living Arrangements, Washington, D.C.: US Census Bureau.

-         Foroutan, Y. (2019a), "Cultural Analysis of Half-Century Demographic Swings of Iran: The Place of Popular Culture", Journal of Ethnic and Cultural Studies, 6 (1): 77-89

-         Foroutan, Y. (2019b), "Formation of Gender Identity in the Islamic Republic of Iran: Does Educational Institution Matter?”, Journal of Beliefs & Values: Studies in Religion & Education, 39 (2): 1-18.

-         Foroutan, Y. (2014), "Social Change and Demographic Response in Iran (1956-2006)”, British Journal of Middle Eastern Studies, 41 (2): 219-229.

-         Good, W. J. (1963), World Revolution and Family Patterns, New York: Free Press.

-         Inglehart, R. (1977), The Silent Revolution: Changing Values and Political Styles among Western Publics, Princeton: Princeton University Press.

-         Lesthaeghe, R. (1995), ‘The Second demographic transition in Western countries: An interpretation, In: Gender and Family change in industrialized countries, Oxford: Clarendon Press.

-         Rowland, D. T. (2012), Population Aging: The Transformation of Societies, The Netherlands: Springer.

-         United Nations (2008), United Nations Population Division: ‘World Marriage Data 2008’ https://www.un.org/esa/population/publications/WMD2008/Main.html(

-         van de Kaa, K. (1987), “Europe’s second demographic transition”, Population Bulletin, 42(1): 1-57.

-         Waite, L. J. (2005), “Marriage and Family”, pp. 87-108, In: Handbook of Population, New York: Springer.