مشخصه‌های سنی جمعیت و مخارج اجتماعی دولت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، ایران

2 استادیار اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، ایران.

3 استادیار اقتصاد، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک. ایران

4 استاد اقتصاد، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

چکیده

مشخصه‌های جمعیتی، به‌طور عام و ساختار سنی جمعیت به‌طور خاص، اثری بسیار مهم بر سطوح مخارج اجتماعی دولت و بنابراین بر فشار مالی بالقوه دارد. جمعیت جوان و مسن، دو گروه جمعیتی هستند که از جنبه‌های مختلف هزینه‌هایی را بر دولت تحمیل می‌کنند. به‌ویژه جمعیت جوان از طریق نیاز به آموزش و سایر خدمات، صرفا مصرف‌کننده است و با توجه به سهم بالای جمعیت زیر 15 سال، تاثیر قابل‌توجهی در شکل‌گیری هزینه‌های دولت دارد. لذا این جمعیت می‌تواند الگوی شکل‌گیری هزینه‌های دولت را تعیین کند. در مقاله حاضر، با استناد به اطلاعات و آمار موجود، بر اساس برآورد مدل‌های رگرسیونی رابطه بین ساختار سنی جمعیت و مخارج اجتماعی دولت طی دوره (1395-1350) تبیین می‌شود. در انجام محاسبات از نرم‌افزارهای اکسل و ایویوز[1] استفاده شده است. ساختار سنی جمعیت دارای یک فشار مالی است که به موجب آن افزایش نسبی جمعیت مسن و جوان سبب افزایش معنادار سهم خدمات اجتماعی می‌شود. به‌طوری‌که کشش مخارج اجتماعی نسبت به جمعیت مسن بزرگ‌تر از واحد بوده و نسبت به جمعیت جوان کمتر از واحد می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که به‌دلیل فشار جمعیت و نیازهای روز افزون آن، نسبت مخارج آموزشی به تولید ناخالص داخلی به‌طور معنی‌دار تحت تاثیر نسبت جمعیت جوان قرار می‌گیرد، از طرف دیگر سهم مخارج بهداشتی و رفاهی با جمعیت مسن رابطه مثبت و معنی‌داری دارد.



[1] Excel & Eviews

کلیدواژه‌ها


-         رضایی، ابراهیم (1394). "اثرات تغییرات جمعیتی بر مخارج اجتماعی دولت و مخارج سیکل زندگی در اقتصاد ایران". فصلنامه سیاست‌های مالی و اقتصادی. سال سوم، شماره 11، صص: 84-63.

-         صمدی، علی حسین و لیلا شاه علی (1396). "اثرات گذار جمعیتی بر مخارج دولت و توزیع درآمد در ایران: کاربرد همجعی آستانه‌ای". تحقیقات اقتصادی. دوره 52، شماره 2، صص: 344-323.

-         مرکز آمار ایران (1395-1338). "آمار حساب‌های ملی (95-1338)". تهران: مرکز آمار ایران.

-         مرکز آمار ایران (1395-1335). "نتایج سرشماری عمومی نفوس ومسکن (1395-1335)". تهران، مرکز آمار ایران.

-         محمدزاده، پرویز و خالد احمدزاده (1385). "بررسی اثر ساخت سنی جمعیت روی تابع بلندمدت مصرف".پژوهشنامه اقتصادی. شماره 22، صص: 70-45.

-         نوفرستی، محمد و سید صهیب مدنی تنکابنی (1385). "اثرتغییر ساختار سنی جمعیت بر هزینه‌های مصرفی بخش خصوصی (تحلیلی به روش همجمعی)". پیک نور، سال 4، شماره 2، صص: 117-107.

-         نیکوقدم، مسعود، مسعود همایونی‌فر، محمود هوشمند، و مصطفی سلیمی‌فر، (1394). "بررسی اثرگذاری تغییرات ساختار سنی جمعیت بر درآمد سرانه در ایران به تفکیک کانال‌های اثرگذاری". فصلنامه‌ی پژوهش‌های اقتصادی (رشد و توسعه‌ی پایدار). سال پانزدهم، شماره اول، صص:53-23.

-         Attfield, C.L.F. and E. Cannon (2003)." The Impact of Age Distribution Variables on the Long Run Consumption Function". ESRC, University of Bristol.

-         Auerbach, A . J . and L. J Kolikoff (1987). Dynamic Fiscal policy, Cambridge University Press, Combridge .

-         Auerbach, A. J. (2012). "Societal Aging: Implications for Fiscal Policy". IMESD iscussion Paper Series 2012-E-12, September.

-         Denton, F. T. and B. G. Spencer (1975). Population and the Economy, Soxon House, Westmead.

-         Derek H. & C. Chen, (2004)."Population Age Structure and the Budget Deficit". The World Bank, pp.1-39.

-         Gonzalez-Eiras, Martin & D. Niepelt (2011). "Ageing, Government Budgets". Retirement and Growth, University of Bern, Working Paper 11.06.

-         Hofmann, M., G. Kempkes and H. Seitz (2008). "Demographic Change and Public Sector Budgets in a Federal System". CESifo Working Paper No. 2317. pp1-42.

-         Kelley, A. C (1976). "Demographic and the Size of the Government Sector". Southern Economic Journal, 49: 1056-1066.

-         King, Ph. & H. Jackson (2000)."Public Finance Implications of Population Aging". WP Department of Finance Canada, 2000-8.pp.1-51.

-         Kutner, M.H., C.J. Nachtsheim & J. Neter (2004). Applied Linear Regression Models, McGraw Hill.

-         Kluge, F. A. (2013). "The Fiscal Impact of Population Aging in Germany". Public Finance Review, 41(1): 37-63.

-         Lindert, P. H. (1994). "The Rise of Social Spending 1880-1930”; Explorations in Economic History, 31(1): 1-37.

-         Lopreite, M & M. Marianna (2017). "the effects of population ageing on health care Expenditure: A Bayesian VAR analysis using data from Italy". Health Policy. 121: 663-674.

-         Luski, I., and J. Weinblatt, (1988). "A dynamic analysis of fiscal pressure and demographic transition". Applied Economics, 30(11): 1431-1442.

-         Musgrave, R. A. (1980) “Theories of Fiscal Crisis: An Essay in Fiscal Sociology,” in H. J. Aaron and M. J. Boskin (ed.). The Economics of Taxation, Washington, DC: 361–90.

-         Okun, A. M. (1975). Equality and efficiency. Brooking institution, Washington, DC.

-         Ram, R. (1986). "Government size and Econonimic Growth: A New Framework And Some Evidence from Cross-section and Time-series Data". American Economic Review, 76: 191-203.

-         Schumpeter J.A. ([1918], 1954). The Crisis of the Tax State (Translated from the German by W. Stolper and R. A. Musgrave) In: Peacock AT, Stolper WF, Turvey R, Henderson E (eds) International Economic Papers, Vol. 4. MacMillan, London PP: 5–38.

-         Seidl, C. (1984). “The Tax State in Crisis: Can Schumpeterian Public Finance Claim Modern Relevance?” In Lectures on Schumpeterian Economics, New York: Springer, PP: 89-110.

-         Song Lee, B. and S. Lin, (1994). "Government Size, Demographic Changes and Economic Growth". International Economic Journal, 8(1): 91-108.

-         Throw, L. C. (1980). The Zero-Sum Society: Distribution and the Possibilities for Change. New York: Basic Books.

-         Van Ewijk, C., N. Draper, H. Rele and E. Westerhout (2006). Ageing and the Sustainability of Dutch Public Finances, CPB Netherlands Bureau for Economic Policy Analysis, No.: March, 2006.

-         Zimmerman, H. (1988). "Fiscal Pressure on the Tax State". In Hanusch, Horst (ed.). Evolutionary Economics: Applications of Schumpeter's Ideas. Cambridge University Press, Cambridge [Cambridgeshire]; New York.