جهت‌گیری ارزشی مادی‌گرایانه - فرامادی‌گرایانه و زمان‌بندی ازدواج (مطالعه موردی: مردان و زنان در شرف ازدواج استان کهگیلویه و بویراحمد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران

2 کارشناسی ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه تهران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر جهت‌گیری ارزشی بر زمان‌بندی ازدواج در استان کهگیلویه و بویراحمد است. جامعه آماری در این تحقیق پیمایشی، افراد در شرف ازدواجی است که جهت انجام آزمایشات پزشکی قبل از ازدواج به مراکز بهداشتی در سطح استان کهگیلویه و بویراحمد مراجعه می‌کردند. چارچوب نظری این پژوهش برگرفته از نظریه تحول فرهنگی و ارزشی اینگلهارت است. نتایج نشان داد که تغییرات ارزشی اثر معناداری بر زمان‌بندی ازدواج هر دو جنس دارد. در بین متغیرهای زمینه‌ای، هر چهار متغیر یعنی تحصیلات، وضعیت اشتغال، محل سکونت و وضعیت اقتصادی- اجتماعی رابطه معناداری با زمان‌بندی ازدواج زنان دارند. ولی برای مردان، فقط متغیر وضعیت اشتغال رابطۀ معناداری با زمان‌بندی ازدواج دارد. نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیره نشان می‌دهد که برای زنان، با کنترل سایر متغیرها، متغیرهای تحصیلات، وضعیت اشتغال و جهت‌گیری ارزشی، و برای مردان، متغیرهای جهت‌گیری ارزشی و وضعیت اشتغال، همچنان اثر معنادار خود را حفظ کرده‌اند. برای حل مساله ازدواج و تغییر زمان‌بندی آن، سیاستگذاران، ضمن فراهم کردن شرایط ساختاری برای ازدواج جوانان، باید به‌دنبال راهکارهایی جهت تغییر نگرش‌های منفی افراد نسبت به ازدواج باشند نگرش‌هایی که ازدواج در سنین پایین‌تر را مانعی بر سر راه پیشرفت خود می‌دانند.

کلیدواژه‌ها


-         اینگلهارت، رونالد (1373)، تحول فرهنگی در جامعه پیشرفته صنعتی، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارات کوبر.
-         آزاد ارمکی، تقی(1382). "طبیت نظام ارزشی جامعه ایرانی: مادی، فرامادی یا تلفیقی"، نامه پژوهش فرهنگی، سال هشتم، شماره 10، صص 2-15.
-         بحیرایی، الهام (1391). "بررسی عوامل اجتماعی موثر بر افزایش سن ازدواج (مطالعه موردی دانشجویان دختر دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم تحقیقات سال 1390"، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
-         بهنام، جمشید (1384). "تحولات خانواده: پویایی خانواده در حوزه های فرهنگی گوناگون"، (ترجمه محمد جعفر پوینده)، چاپ دوم، تهران: نشر ماهی.
-         حبیب پور گتابی،کرم و غلامرضا غفاری (1390). "علل افزایش سن ازدواج دختران "، زن در توسعه و سیاست، دور نهم، شماره اول، صص 34-7.
-         حسینی، حاتم و مریم گراوند (1392)." سنجش عوامل موثر بر شکاف رفتار و نگرش زنان به سن مناسب ازدواج در شهر کوهدشت"، زن در توسعه و سیاست، دوره 11، شماره 1، 101-118.
-         رنگین کمان، امین(1386). "تحول فرهنگی ایرانیان: تطبیق انتقادی نظریه اینگلهارت"، پژوهشنامه پژوهشکده تحقیقات استراتژیک، شماره 7؛ صص161-196.
-         زارعی، فائزه (1388)." بررسی تطبیقی سن ازدواج، نحوه انتخاب همسر و معیارهای همسرگزینی در شهر تهران: مطالعه موردی مناطق6 و 12"،پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران.
-         سرایی، حسن (1385)." تداوم و تغییر خانواده در جریان گذار جمعیتی در ایران"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران، سال یکم، شماره دوم.32-49.
-         سرایی، حسن و سجاد اوجاقلو (1392)." مطالعه نسلی تغییر ارزش ازدواج در ایران( مطالعه موردی زنان شهر زنجان)"، مطالعات توسعه اجتماعی ایران، سال پنجم، شماره چهارم، صص 19- 41.
-         عباسی شوازی، محمدجلال و رسول صادقی (1384)." قومیت و الگوهای ازدواج در ایران"، پژوهش زنان، دوره 3، شماره 1، صص 25-47.
-         عباسی شوازی، محمدجلال و فاطمه ترابی (1385)." سطح روند و الگوی ازدواج خویشاوندی در ایران"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، شماره 2، صص 88-61.
-         کاظمی پور، شهلا (1384)." تحول سن ازدواج در ایران و عوامل جمعیتی موثر بر آن "، پژوهش زنان، شماره 3. صص: 27-50.
-         کاظمی، زهرا و صغری نیازی(1389)." بررسی تاثیر عوامل فرهنگی بر الگوی ازدواج"، جامعه‌شناسی ایران، دوره یازدهم، شماره 2، صص: 3-23.
-         کاظمی، زهرا(1389)." بررسی تاثیر آرمان گرایی توسعه ای بر شکاف بین نگرش های دختران و مادران آنها نسبت به ازدواج و خانواده"، خانواده پژوهی، سال ششم، شماره 23، صص: 312-300.
-         کنعانی، محمدامین (1385). " پیوند سنت و نوسازی در افزایش سن ازدواج: نمونه ی ایرانیان ترکمن"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، شماره 1، صص: 104-126.
-         محمودیان، حسین (1383)." سن ازدواج در حال افزایش: بررسی عوامل پشتیبان"، نامه علوم اجتماعی، شماره 24، صص: 27-53.
-         محمودیانی گیلانی، سراج (1392)." بررسی تطبیقی الگوهای ازدواج در بین زنان و مردان در شهر کرمانشاه"، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران.
-         معدنی، سعید و عباس خسروانی (1390). "عوامل موثر بر جهت گیری ارزشی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اراک"، مطالعات جامعه شناسی ایران، سال اول، شماره سوم، صص: 123-143.
-         Foreman, P. J. (2011), The Western European marriage pattern and economic development, Explorations in Economic History, 48: 292–309.
-         Good .W.J,(1963), World Revolution and Family Patterns, New York: Free Press.
-         Hamilton, G. and A. Siow.(2007), Class, Gender and Marriage, Review ofEconomic Dynamics, 10(4): 549-575.
-         Inglehart, R, , Basanez, M., Dietz-Medrno,J., Halman,L., & Luijka,R.  (2004), Human Belifs and Values: A Cross Cultural Sourcebook on the 1999–2002 Value Surveys. Buenos Aires, Argentina: Siglo Veintiuno Editores.
-         Inglehart, R. (2000), “ Globalization and Postmodern Values”, The Washington Quarterly, 23(1): 215-222.
-         Malhotra A., & A. O. Tusi (1996), “Marriage Timing in Seri Lanka: the Role of Modern Norms and Ideas”, Journal of Marriage and the Family, 21(2): 476- 490.
-         Minh, N.H. (1997). Age at first marriage in Vietnam: patterns and determinants. Asia-PacificPopulation Journal, 12(2): 49-72.
-         Mitra p.,(2004), “ Effect of Socio-Economic Characteristics on Age at Marriage and Total fertility in Nepal” Journal of Health and Population, 22(1): 84-96.
-         Palmore, J.A. (1983). The Country Effect: A Six Nation Overview of the Determinants of Nuptiality and Cumulative Fertility, in: United Nations: Asian Population Studies Series, 59:6-11.
-         Smith, P. C. (1980). “Asian Marriage Patterns in Transition”, Journal of Family History, 5(1): 58- 96
-         Sundaram, A. (2005) Modernization, Life Course, and Marriage Timing in Indonesia. Ph.D. Dissertation, University of Maryland, College Park.
-         Thornton, A. (2006), “The Influence of developmental Idealism on marriage: Evidence from Nepal” Population Studies Centre, University Of Michigan: Ann Arbor, Michigan 48106, http://developmentaliidealism.org
-         Torabi F, & Baschieri A. (2010). Ethnic Differences in Transition to First Marriage in Iran: The Role of Marriage Market, Women’s Socio-Economic Status, and Process of Development. Demographic Research 22(2): 29–62.               
-         Xenos, P. and S.A, Gultiano (1992). Trends in Female and Male Age at Marriage and Celibacy in Asia. Papers of the Program on Population, No. 120, Honolulu, Hawaii, East-West Center.
Zahngir, M.S. & Karim, M.A & Zaman, M.R & Hussain, M.I (2008) “Determinats of Age at First Marriage of Rural Woman in Bangladesh: A Cohort Analysis” Trends in Applied Science Research, 3: 335- 343