بررسی تعارض کار-خانواده و رابطه آن با رفتار باروری ( مطالعه ای در بین زنان شاغل در اداره آموزش و پرورش شهر یزد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جمعیت شناسی و عضو هیأت علمی موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور

2 استادیار جمعیت شناسی و عضو هیأت علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد

3 کارشناس ارشد جمعیت شناسی و کارشناس اداره آموزش و پرورش یزد

چکیده

زنان شاغل ممکن است در تطبیق کار بیرون و نقش‌های درون خانه، با مشکلات متعددی مواجه شوند. در این مطالعه ضمن بررسی تعارض کار و خانواده، رابطه آن با باروری زنان شاغل بررسی می‌گردد. داده‌های مقاله، حاصل پیمایشی است که در سال 1393 در بین زنان ازدواج کرده شاغل در آموزش و پرورش شهر یزد جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که میانگین نمره تعارض کار و خانواده پاسخگویان 07/46 می‌باشد که در سطح متوسط می‌باشد. نکته قابل توجه تعارض نسبتا بالا در محیط خانواده نسبت به محیط کار است. تحلیل دو متغیره‌ها نشان داد که متغیر تعداد فرزندان با تعارض کار- خانواده رابطه منفی دارد، بالاترین میانگین نمره تعارض متعلق به زنان تک فرزند و برابر با 12/54 می‌باشد. اکثریت این گروه از زنان کمتر از 9 سال از ازدواج آن‌ها می‌گذرد و دارای فرزند خردسال می‌باشند. در تحلیل چند متغیره متغیرهای طول مدت زناشویی، پست سازمانی و مشارکت مرد در امور خانه شدت تاثیر متغیر تعارض بر باروری را کاهش دادند. با توجه به نقش زنان در تحکیم روابط عاطفی بین اعضای خانواده، افزایش حمایت اجتماعی در خصوص نقش‌های خانوادگی، ساعت‌های کاری منعطف و کارهای پاره وقت پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


-      احمدیان ماژین، نسیبه، عابدی، پروین، آخوند، محمد رضا، رحیمی، علی، حکمت، خدیجه و زهرا احمدیان ماژین (1394)،"بررسی ارتباط تعارض کار- خانواده با کیفیت زندگی در ماماهای شاغل در مراکز بهداشتی درمانی شهرستان اهواز"، مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دوره 23، شماره 7، صص: 180-172.

-      باقری، آرزو، سعادتی مهسا و حجیه بی­بی رازقی نصرآباد (1393)، "معرفی و کاربرد مدل درختی کارت برای طبقه بندی تعداد فرزندان ایده آل زنان 49-15 ساله استان سمنان"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، شماره 17، صص 111-77.

-      توسلی،غلامعباس (1382)، "آیا می‌توان بین کار زن در خانه و کار بیرون آشتی برقرار کرد؟"، مطالعات زنان، دوره 1، شماره 2، صص 26-3.

-      جاراللهی، عذرا (1372)، "اثر اشتغال زنان کارگر بر تعداد فرزندان"، ‌‌‌مجله مطالعات جامعه شناختی، شماره 7، صص 302-285.

-      حسابی، معصومه، مقصودی، شاهرخ، امامی سیگارودی، عبدالحسین، کاظم نژاد لیلی، احسان و آرزو منفرد مژدهی (1395)، "تعارض کار- خانواده در پرستاران شاغل در مراکز آموزشی درمانی شهر رشت"، فصلنامه مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، دوره 13، شماره 4 :123- 125.

-      رستگار خالد، امیر (1383)، "رابطه کار خانواده تفاوت‌های جنسیتی در برخورداری از حمایت اجتماعی"، پژوهش زنان، دوره 2، شماره 2، 75-55.

-      رستگار خالد، امیر (1385)،"زنان شاغل و بررسی تاثیر منابع کنترل فشار بر ترکیب نقش‌های خانوادگی- شغلی آنان"، فصلنامه بانوان شیعه، سال سوم شماره 8 صص: 35-7.

-      رسولی، پریسا، خنکه، حمیدرضا، فلاحی خشکناب، مسعود و مهدی رهگذر (1388)، "تأثیر آموزش مدیریت زمان بر تعارض کار ـ زندگی پرستاران"، مجله دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی تهران (حیات)، دوره 15، شماره 3: 11-5.

-      روش بلاو، آن ماری و اسپنله (1372)، مفهوم نقش در روان شناسی اجتماعی‌، مطالعات تاریخی- انتقادی، (ترجمه ابوالحسن سروقد مقدم)‌، تهران: آستان قدس رضوی.

-      سرایی، حسن (1391). جمعیت شناسی و جمعیت ایران، گزیده مقاله‌ها، تهران: مرکز مطالعات و پژوهشهای جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.

-      عباسی شوازی، محمد جلال و حجیه بی­بی رازقی نصرآباد (1389)،"الگوها و عوامل مؤثر بر فاصله ازدواج تا اولین تولد در ایران"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، شماره 9، صص 107-75.

-      عباسی شوازی، محمد جلال و میمنت حسینی چاوشی (1392). تحولات باروری در ایران در چهار دهه اخیر: کاربرد و ارزیابی روش فرزندان خود در برآورد باروری با استفاده از داده‌های سرشماری 1365، 1375، 1385 و 1390. پژوهشکده آمار، مرکز آمار ایران، تهران.

-      عسکری ندوشن، عباس، حسینی، حاتم و حامد کریمی (1394). "بررسی تطبیقی عوامل تعیین کننده­ی ایده‌آل‌های باروری زنان کُردِ شاغل و غیرشاغل شهر سنندج"، مطالعات راهبردی زنان، دوره 17، صص 83-45.

-      قاضی طباطبایی محمود و نادر مهری (1392)،"سنجش تأثیر مسئولیت زنان شاغل بر باروری در ایران"، زندرتوسعهوسیاست،دورة 11‌، شمارة 1، ‌‌‌صص42-29.

-      گروسی، سعیده (1389)،"بررسی رابطه عوامل اجتماعی با تعارض نقش‌های شغلی و خانوادگی در بین زنان شاغل شهر کرمان"، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال هفتم، صص 139-121.

-      مقصودی، سوده و زهرا بستان (1383)، "مشکلات ناشی از هم زمانی نقش‌های خانگی و اجتماعی زنان شاغل در شهر کرمان"، مطالعات زنان، 2 (5)، صص 129-150.

-      Adekola, B. (2010). Interferences between Work and family among male and female executives in Nigeria, African journal of Business Management,4(6),069-1077.

-      Aisyah, S. B. P., S. K. Z. Badri, A. Rajab, H. A. Rahman, and I. M.  Shah (2011). The Impact of Work Family Conflict on Psychological Well-Being among School Teachers in Malaysia, Procedia. Social and Behavioral Sciences, 29: 1500-1507.

-      Edwards, M.E. (2002). "Education and Occupations: Reexamining the Conventional Wisdom about Later First Births among American Mothers", Sociological Forum, 17:423-43.

-      Erdamar G, and H. Demirel (2014). "Investigation of Work-family, Family-work conflict of the teachers". Proced Soc Behav Sci; 116:4919- 24.

-      Felmlee, D.H. (1995). "Causes and consequences of women's employment discontinuity, 1967- 1973", Work and Occupations, 22: 167- 187.

-      Fiori, F., F. Rinesi, A. Pinnelli, and S. Prati (2013). “Economic Insecurity and the Fertility Intentions of Italian Women with One Child”, Population Research and Policy Review, 32(3): 373-413.

-      Goldscheider, F., ‌‌‌K, E Bernhardt and T. Lappegard. (2014). “The Second Half of the Gender Revolution in Sweden: Will it Strengthen the Family?” Domestic Gender Equality and Modern Family Patterns Working Paper Series EQUAL WP 07, Stockholm University.

-      Good, W.J. (1960)."Theory of role strain", American sociological Review. 25(4): 483-496

-      Greenhaus, J. H. and N. J. Beutell (1985)."Sources of conflict between work and family roles", Academy of Management Review, 10, 76-88.

-      Hakim, C. )2003(. "A new approach to explaining fertility patterns: preference theory". Population and Development Review. 29(3): 349-374.

-      Hochschild, A.R, and A. Machung. (1989): The second shift. Working parents and the revolution at home. Viking: New York.

-      Karina, M. Shreffler, A. E. Pirretti, R. Drago (2010) Work–Family Conflict and Fertility Intentions: Does Gender Matter?, Journal of Family and Economic Issues, 31(2):228-240.

-      McDonald P. (2000), "Gender equity in theories of fertility transition", Population and Development Review, 26 (3):427-439.

-      McGinnity, F, and H. Russell (2008). Gender Inequality in Time Use: The Distribution of Caring, Housework and Employment among Woman and Men in Ireland. Ireland, Brunswick Press.

-      Michel J. S., Mitchelson J. K., Kotrba L. M., LeBreton J. M., Baltes B. B. (2009). A comparative test of work-family conflict models and critical examination of work-family linkages. Journal of Vocational Behavior, 74, 199–218.

-      Nurmayanti1 , S,  A. Thoyib , Noermijati  and  D. Irawanto (2014). Work Family Conflict: A Review of Female Teachers in Indonesia, International Journal of Psychological Studies; 6(4): 133-142.

-      Merton, R. (1957). Social Theory and Social Structure. New York: Free Press.

-      Mills, M, L. Mencarini, M.L. Tanturrini, and K. Begall (2008). "Gender equity and fertility intentions in Italy and the Netherlands", Demographic Research, 18(1): 1-26.

-      Rindfuss RR, K.L. Brewster (1996). "Childrearing and Fertility", Population and Development Review: 22 (Supplement: Fertility in the United States: New Patterns, New Theories): 258–89.

-      Tabassum, A., Jahan, K., & Rahman, T. (2010). Test of Work-to-family and Family-to-work Models of Conflict, Enrichment, and Satisfaction: An Analysis on the Female Primary School Teachers of Bangladesh. Retrieved from http://www.wbiconpro.com/432-Ayesha.pdf.

-      Taniguchi, H, and R.A Rosenfeld (2002). ‘Women’s Employment Exit and Re-entry: Differences among Whites, Blacks, and Hispanics,' Social Science Research, 31: 432-71.

-      Uunk, W., M. Kalmijn, and R. Muffels (2005), "The Impact of Young Children on Women's Labor Supply: A Reassessment of Institutional Effects in Europe." Acta Sociologica, 48(1): 41-62.

-      Weeks, J.R. (2012). Population: An Introduction to Concepts and Issues, Wadsworth, Cengage Learning press.

-      Weller, R. H. (1969). Role Conflict and Fertility, Social and Economic Studies, 18(3): 263-272.