تفاوت ها و ترجیحات نسلی در فرزندآوری (نظرها و نگرش ها) : مطالعه موردی شهر ساری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی موسسه پژوهش های اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی

2 کارشناس ارشد جمعیت شناسی

چکیده

مقاله حاضر به منظور بررسی تفاوت‌های نگرشی دو نسل  نسبت به فرزندآوری و براساس مطالعه موردی دختران دوره پیش دانشگاهی و مادران‌شان در ساری به انجام رسیده است. هدف اصلی پژوهش، پی بردن به عواملی  است که بر نگرش مادران و دختران نسبت به فرزندآوری موثرند. در این تحقیق، ضمن مرور  دیدگاههای نظری کلاسیک  و اخیر، در سطح نظری چهار مولفه مستقل شامل الزام اخلاقی (از نظریه جان سایمون) و تلقی از فرزند (از رژیمهای جمعیتی) و اعتقاد به برابری جنسی (از نظریه برابری جنسیتی مک دونالد) و میل به پیشرفت (از نظریه ارتقاء اجتماعی) بیان شده و روابط مفروض با مولفه تلقی از فرزندآوری به مثابه متغیر وابسته پیش‌بینی گردیدند. عملیات میدانی با روش پیمایشی در 360 واحد نمونه‌ایی اجرا شد. برای بررسی تفاوت نگرش مادران و دختران از آزمون‌های رتبه‌ایی و یو من-وایتنی، و نیز از تحلیل چندمتغیری استفاده شد. نتایج تحقیق تفاوت بین مادران و دختران را در ارتباط با معرف‌ها و مولفه تلقی از فرزندآوری نمایان ساخت و  تاثیر هر یک از متغیرهای مستقل: الزام اخلاقی، اعتقاد به برابری جنسی، میل به پیشرفت، تلقی از فرزند، بر متغیر وابسته: نگرش مادران و دختران نسبت به فرزندآوری را تایید کرد. گرایش به فرزند کمتر از سطح جانشینی، تلقی هزینه‌ایی از بچه‌آوری، میل به ارتقاء پایگاهی، نیل به رفاه فردی و برابری جنسیتی نیز  رابطه معناداری را با متغیر وابسته نشان دادند.

کلیدواژه‌ها


ابراهیم‌پور،  محسن (1382).  جمعیت و توسعه ی روستایی در ایران.  پایان نامه دکتری.  دانشگاه تهران:  دانشکده علوم اجتماعی

دورانت، ویل و آریل (1377). لذات فلسفه. (ترجمه عباس زریاب خوئی). تهران:انتشارات سازمان انقلاب اسلامی

رحیمی نژاد ،کاظم .(1373). بررسی علل تمایل و عدم تمایل زنان به باروری در شهر تفت .پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران .دانشکده علوم اجتماعی

ریتزر، جورج (1384).  نظریه‌های جامعه شناسی در دوران معاصر، (ترجمه محسن ثلاثی)، تهران: انتشارات علمی

روشه، گی (1363)  تغییراتاجتماعی. (ترجمه منصور وثوقی). تهران: نشر نی.

ساروخانی ، باقر و صداقتی فرد، مجتبی (1388) "شکافِ نسلی در خانوادة ایرانی: دیدگاه‌ها و بینش‌ها" پژوهشنامهعلوماجتماعی ، سال سوم، شماره چهارم، صص31-7.

عطایی سعیدی، حامد (1380)سنجش نگرش دانش آموزان دختر مراکز پیش دانشگاهی دولتی شهر تهران نسبت به تشکیل خانواده و عوامل موثر بر آن. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران. دانشکده علوم اجتماعی.

عسکری ندوشن، عباس (1382). عوامل نهادی موثر بر باروری با تاکید بر تحولات خانواده :مطالعه موردی استان یزد. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه تهران: دانشکده علوم اجتماعی.

عسکری‌ندوشن، عباس، محمدجلال عباسی‏شوازی، و رسول صادقی (1388) "مادران، دختران و ازدواج: تفاوت‏های نسلی در ایده‏ها و نگرش‏های ازدواج در شهر یزد." فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. شماره 44، صص 27-1.

کاظمی، زهرا (1389)."بررسی تاثیر آرمانگرایی توسعه‌ای برشکاف بین نگرش‌های دختران و مادران نسبت به ازدواج و خانواده". فصلنامه خانواده‌پژوهی، سال ششم، شماره 23. صص 312-299.

محمودی، مصطفی(1386) بررسی تطبیقی نگرش پدران و پسران نسبت به تشکیل خانواده (ازدواج و فرزندآوری): مطالعه در میان دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه. پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه علامه طباطبایی: دانشکده علوم اجتماعی

نوری، طیبه (1388) تفاوت نسلی و باروری (بررسی باروری دو نسل از زنان نمونة رشت).  پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز.

ویکس،  جان (1385). جمعیت: مقدمه ای بر مفاهیم و موضوعات، (ترجمه الهه میرزایی). تهران: موسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی

Aghajanian, A. and A. H. Mehryar (1999). "Fertility Transition in the Islamic Republic of Iran, 1976-1996”, Asia-Pacific Population Journal 14(1): 21-42.

Bhende, A. A. and T. Kanitkar (1994). Principles of Population Studies, Sixth revised edition, Himaliya Publishing House

Caldwell, J. (1982). Theory of Fertility Decline. London: Academic Press.

Cleland, J. and C. Wilson (1987). “Demand Theories of The Fertility Transition: An Iconoclastic View”, Population Studies, 41: 5-30.

Garmann, S. (2014), “Does globalization influence protectionism? Empirical evidence from agricultural support”, Food Policy, 49(P1): 281-293.

Garssen, J. & H. Nicolaas ( 2008), “Fertility of Turkish and Moroccan women in the Netherlands: Adjustment to native level within one generation”, 19(Article33): 1249-1280.  Available at: http://www.demographic-research.org

Gurumurty, G. (1990). Culture and Fertility Behavior of Yandi’s, Himaliya Publishing House

Livingston, G.  and A. Brown (2013) “Birth rate for unmarried women declining for first time in decades” USA: Pew Research Center

Lucas, D. and P. Meyer (1994) ‘The Background to Fertility’, in D. Lucas and P. Meyer (eds), Beginning Population Studies, pp. 56–68. Canberra: Australian National University.

Mason. K. O. (1997). Explaining Fertility Transition. Demography 34(4):443-454

McDonald, P. (2000). “Gender Equality, Social Institution and the Future of Fertility”. Journal of Population Research17(1): 1-16.

McNicoll, G. (1988) Government and Fertility in Transition and Post-Transition Societies. New York Population Council.

Robinson, W.C. (1997). “The Economic Theory of Fertility Over Three Decades”. Population Studies 51(1):63-74

Shattuck. R. M. and R. M. Kreider (2013) “Social and Economic Characteristics of Currently Unmarried Women with a Recent Birth: 2011” Census Information Center of Eastern Oklahoma, American Community Survey.

United Nations. (2009). World Population Prospects: the 2008  Revision, Population Database, Department of Economic and Social Affairs, Population Division, New York.

Weeks, J. R. (2002). Population: An Introduction to Concept and Issues. Seventh  edition, Wadsworth publishing company.

Writes, J.P. )2010). “Births to Unmarried Mothers Exceed 40 Percent; White Fertility Low”.USA:  American Community Survey Reports, Issued May 2010, Online available at: http://www.thinkinghousewife.com/wp/2010/04/unmarried-births-exceed-40-percent-white-fertility-remains-low/