انجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622The Role of Unobserved Heterogeneity in Event History Analyses: Application in the Analysis of Fertility Behavior of Women in Iranنقش ناهمگونی مشاهده نشده در تحلیل های پیشینه واقعه: کاربرد در تحلیل رفتار باروری زنان در ایران632722519FAفاطمهترابیاستادیار گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران0000-0002-7520-1689Journal Article20250407In addition to examining the impact of individual and contextual factors on the recent changes in the fertility behavior of women in Iran, this article assesses the role of unobserved heterogeneity (or unobserved characteristics of women) in explaining these changes. The study applies event history analysis (discrete time hazard model) to the data from the 2000 Iran Demographic and Health Survey (individual level variables) which is linked to the data from the 1986 and 1996 Iranian censuses (time-varying contextual level variables). The methodological findings show no effect of unobserved heterogeneity on fertility behavior (progression to second and third conceptions), suggesting the dominant role of variables included in the analysis compared to those omitted from the analysis due to data limitation. The findings regarding the social, economic and cultural correlates of fertility suggest that the recent decline in progression to second and third conceptions can be explained by improvements in women's education and reductions in child mortality (at the individual level) as well as the expansion of education for children (at the contextual level). In addition, adjusting for socio-economic factors at both the individual and contextual levels nearly totally removed fertility differences among ethnic-predominated regions, suggesting these differences are highly related to socio-economic differences among these regions.این مقاله در نظر دارد تا ضمن بررسی عوامل فردی و زمینهای موثر بر تغییرات اخیر صورت گرفته در باروری زنان در ایران، نقش ناهمگونی مشاهده نشده (یا ویژگیهای مشاهده نشده زنان) را در تبیین این تغییرات مشخص سازد. بدین منظور دادههای پیسایش جمعیت و سلامت سال ۱۳۷۹ (متغیرهای سطح فردی) با دادههای سرشماریهای سالهای ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ (متغیرهای تغییر کننده در طول زمان در سطح زمینه ای) پیوند خورده و برای تحلیل این دادهها از روش تحلیل پیشینه واقعه (مدل مخاطره زمان گسسته) استفاده شده است. یافتههای مقاله از عدم تاثیر این ناهمگونی در تحلیل باروری (وقوع بارداریهای دوم و سوم) حکایت دارد. این یافته میتواند نقش مسلط متغیرهای مورد بررسی را بر متغیرهای بالقوه مهمی نشان دهد که به سبب عدم وجود اطلاعات وارد تحلیل نگردیدند. یافتههای مربوط به تعیین کنندههای اجتماعی,» اقتصادی و فرهنگی باروری نشان میدهد کاهش اخیر در وقوع بارداریهای دوم و سوم را میتوان علاوه بر افزایش تحصیلات زنان و کاهش مرگ و میر کودکان (در سطح فردی) به گسترش اشتغال به تحصیل کودکان (در سطح زمینهای) نسبت داد. به علاوه» کنترل عوامل اجتماعی و اقتصادی در سطوح فردی و زمینهای» تفاوتهای باروری مناطق قومی را تقریبا به طور کامل از بین برد. بنابراین ؛ میتوان نتیجه گیری کرد که این تفاوتها تا حد بسیار زیادی با تفاوتهای اجتماعی- اقتصادی در مناطق محل سکونت گروههای قومی ارتباط دارد.https://www.jpaiassoc.ir/article_722519_516ec7c1fb21497ce8652de4e3aec54c.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622Socio-demographic Determinants of Occurrence of Injuries in Iranخاستگاه های اجتماعی و جمعیتی خطر سوانح و حوادث در ایران3378722520FAمحمودقاضی طباطباییدانشیارگروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهرانلطیفپرتویدانشجوی دکتری جمعیت شناسی، دانشگاه تهرانJournal Article20250407Since the industrial revolution, injuries across the world have become one of the major causes of the burden of death and disability. The issue in Iran is important as injuries are the second causes of burden of death and disability. The purpose of this research was to study and understand the extent and nature of the occurrence of injuries and to examine the patterns and compounding effects of many variables representing socio-demographic risk factors within the frameworks of population health. Data from DHS Iran 2000 was used for the analysis.<br />The results indicated that the socio-demographic factors had a statistically significant effect on the occurrence of injuries and the risk of injuries is not accidental and inevitable; rather, it is socially constructed and could be prevented. According to the results, the occurrence of injuries is culture-dependent and bivariate and multivariate models indicated that contrary to previous researches, being a migrant had a statistically significant effect on the occurrence of injuries. Finally, the findings of this research showed that the social and demographic factors are not merely a preface to understanding the immediate factors of injuries; but, as the fundamental causes of risk, they are in fact undeniable realities of such occurrences. بعد از انقلاب صنعتی سوانح و حوادث در تمام دنیا به یکی از علتهای عمدهی آسیبدیدگی، معلولیت و مرگ تبدیل شدهاند. در ایران نیز سوانح و حوادث دومین علت بار مرگ و ناتوانی هستند. بر همین مبنا این مطالعه در تلاش است به بررسی و آزمون فرضیههای مربوط به برخی از خاستگاههای اجتماعی و جمعیتی خطر سوانح و حوادث در ایران بپردازد. روش تحقیق، تحلیل کمی دادههای ثانویهی طرح DHS ایران و جامعه آماری شامل خانوارهای معمولی ساکن و کلیهی افراد داخل این خانوارها در سال 1379 بوده است. واحد تحلیل فرد و تعداد کل نمونههای مورد استفاده در تحلیلها 523073 نفر بوده است. نتایج نشان داد که اغلب متغیرهای موجود در مدل تحقیق تأثیر معناداری بر احتمال تجربهی سوانح و حوادث دارند. به عبارت دیگر، خطر سوانح و حوادث خاستگاه اجتماعی و جمعیتی دارد و بنابراین غیرتصادفی و قابل پیشگیری است. این یافته گویای آن است که بخش قابل توجهی از واریانس احتمال وقوع سوانح و حوادث از طریق تأثیر مستقیم زمینههای اجتماعی و جمعیتی قابل تبیین است. یافتهی دیگر آن است که وضعیت مهاجرت بدون/ با کنترل تأثیرات متغیرهای موجود در مدل، تأثیر آماری معناداری بر احتمال وقوع سوانح و حوادث دارد و یک عامل خطر محسوب میشود. بر اساس این نتایج نه فقط متغیرهای اجتماعی و جمعیتی بلکه مشخصههای فرهنگی نیز تبیینکنندههای خوبی برای تغییرات احتمال خطر سوانح و حوادث به شمار میروند. از سوی دیگر، در میان متغیرهای موجود در مدل تحلیلی متغیرهای جمعیتی بیشترین نقش را در تبیین واریانس احتمال خطر داشتهاند.https://www.jpaiassoc.ir/article_722520_b11292b6553a095fc3332039a1ce088a.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622Socio-demographic Determinants of Health Promoting Lifestyle among Older Adults in the City of Shirazتعیین کننده های اجتماعی - جمعیتی سبک زندگی ارتقاء دهنده سلامت سالمندان (مطالعه موردی سالمندان شهر شیراز)79109722522FAمجیدموحددانشیار بخش جامعه شناسی و برنامه ریزی اجتماعی، دانشگاه شیرازنسیبهزنجریدانشجوی دکتری سلامت و رفاه اجتماعی، دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشیرسولصادقیاستادیار گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران0000-0002-7024-2924Journal Article20250407The purpose of this research has been the study of socio-demographic determinants of health promoting lifestyle among older adults (60 and more years old). The statistical sample including 400 older adults in the city of Shiraz are chosen by proportional stratified-sampling method. We used survey and structured questionnaire for data gathering.
The study results indicated that, in general, 68 percent of respondents achieved an average score in the HPL scale and were categorized into the middle-level of health promoting lifestyles. And also, findings showed that health promoting lifestyle varies by socio-demographic variables.
Regression analysis was used to test the hypotheses. The findings suggest some key factors in predicting the health promoting lifestyles; social support, perceived self-efficacy, education, perceived health status, development level of place of residence, gender, prior health behaviors, ageing perception and living arrangements variables are the determinants of health promoting lifestyle and have a significant effect on it. The most effective variable is social support in this study. In sum, these factors explained 64 percent variance of dependent variable (health promoting lifestyle). In addition, path analysis results showed six other variables including age, social class identity, job status, income, ethnicity, and rural/urban birth place have indirect effects on health promoting lifestyle.این مقاله به بررسی سبک زندگی ارتقاءدهنده سلامت و تعیینکنندههای اجتماعی- جمعیتی آن در میان سالمندان شهر شیراز میپردازد. دادهها با استفاده از روش پیمایش و ابزار پرسشنامه ساختیافته و به شیوه مصاحبه با ۴۰۰ نفر از سالمندان ۶۰ ساله و بالاتر گردآوری شده است. یافتهها نشان داد سبک زندگی ارتقاءدهنده سلامت سالمندان شهر شیراز در سطح متوسط است. همچنین شاخص سبک زندگی ارتقاءدهنده سلامت برحسب عوامل اجتماعی و جمعیتی متفاوت بوده است. نتایج مدلهای رگرسیونی نشان داد که متغیرهای حمایت اجتماعی, خودکارآمدی سلامتی؛ تحصیلات، وضعیت سلامتی خودادراک،جنس، سطح توسعه محلّه, رفتارهای سلامتی نامه انجمن جمعیتشناسی ایران پیشین، ادراک پیری و ترتیبات زندگی» عوامل مهم و تعیینکننده سبک زندگی ارتقاءدهنده سلامت میباشند. در این میان, بیشترین تاثیرگذاری مربوط به حمایت اجتماعی بوده است. متغیرهای مذکور، در مجموع, حدود ۶۴ درصد واریانس متغیر وابسته را تبیین کردهاند. بعلاوه, مدلهای تحلیل مسیر نیز نشان داد که علاوه بر متغیرهای مذکور که تاثیری مستقیم بر سبک زندگی ارتقاءدهنده سلامت داشتهاند متغیرهایی نظیر هویت طبقاتی، وضعیت شغلی، درآمد. قومیت. سن و محل تولد نیز بطور غیرمستقیم، آن را تحتتاثیر قرار دادهاند.https://www.jpaiassoc.ir/article_722522_d40d0982023e4e5aabb97d959c02b21a.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622Health Lifestyles Differences in the City of Tehran, with Emphasis on Age and Sex Factorsتفاوت های جنسی و سنی سبک زندگی سلامت محور در شهر تهران110147722524FAمحمدمیرزاییاستاد گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران0000-0003-4099-118Xجعفرکردزنگنهدانشجوی دکتری جمعیتشناسی،، دانشگاه تهران0000-0002-9332-5941Journal Article20250407Behaviors chosen by individuals in their daily life are considered as their life style reflection within their structural limitations. This paper is focused on health lifestyles differences by sex and age by surveying a sample of 600 persons aged 18-65 years old, and applying multi-stage cluster sampling method along with a structured questionnaire. It is notable that behaviors such as smoking, alcohol drinking, physical and sport activities were less prevalent among the women. Furthermore, physical and sport activities, caring to appearance and fitness are more prevalent among the youth; whereas aspects such as sleeping on time and healthy nutrition habits are more prevalent in middle age group and older persons. By and large, it was observed that women compared with men; middle age group and older persons compared with youngsters had healthier life styles in various aspects, except for physical and sport activities.رفتارهائی که افراد در طول زندگی روزمره انتخاب میکنند بازتاب سبک زندگی شان بوده بهطوریکه این سبکها زائیده انتخابهای مردم در میان محدودیتهای ساختاریشان است. پژوهش حاضر با استفاده از روش پیمایشی» نمونهای به حجم ۰ نفر با روش نمونهگیری خوشهای چند مرحلهای از جمعیت ۱۸-۶۵ ساله شهر تهران را مورد بررسی قرار داده است. دادهها با پرسشنامه ساخت یافته جمع آوری شده و تفاوتهای جنسی و سنی سبک زندگی سلامت محور مورد تحلیل قرار گرفته است. از میان ابعاد متفاوت سبک زندگی سلامت محور ابعادی نظیر کشیدن سیگان مصرف الکل, فعالیت بدنی و ورزش در بین زنان کمتر مشاهده گردید. ابعادی نظیر فعالیت جسمانی و ورزش و اهمیت دادن به آراستگی ظاهری و تناسب اندام در بین جوانان و ابعادی نظیر عادات خواب و تغذیه سالم در بین میانسالان و سنین بعد از میانسالی بیشتر دیده شد. در مجموع زنان نسبت به مردان و افراد واقع در سنین میانسالی و بعد از آن نسبت به جوانان در ابعاد متفاوت به استئنای فعالیت بدنی و ورزش دارای سبک زندگی سالمتری بودند.https://www.jpaiassoc.ir/article_722524_c68d9b50414958879968fccc093580bf.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622Imperatives of Attaining Trans-national Roles for Iranian Metropolisesبایستگی های احراز نقش فراملی برای کلانشهرهای ایران148187722526FAمظفرصرافیاستادیار گروه جغرافیای انسانی، دانشگاه شهید بهشتیناصرعظیمیعضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی قزوین و کارشناس مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایرانJournal Article20250407centrality and access to resources beyond their adjacent hinterlands. Nowadays, for the sustainability of gigantic bodies of metropolises in developing countries and to alter their parasitic and consumptive role to a generative and developmental role, gaining trans-national functions is necessary. The mega-trend of globalization has provided some opportunities, though with accompanied threats, for these metropolises. On the basis of this research, Iranian metropolises have high geographical as well as socio-economic capabilities to attain trans-national functions, leading national development. The use of their comparative advantages needs to be augmented by competitive advantages (e.g., good governance, advanced ICT infrastructures, high quality of life and improved international relationships). In this regard, a set of guidelines to realize the trans-national role of Iranian metropolises to upgrade the country's international status has been proposed. در طی تاریخ. فراروئیدن شهر به مقیاس کلانشهری با اتکاء به مرکزیت و منابعی فراتر از منابع حوزه نفوذ مستقیم رخ داده است. امروزه جشه غول پیکر کلانشهرهای کشورهای درحال توسعه برای پایداری و تغییر نقش از شهری انگلی و مصرف گرا به شهری مولدو توسعه گراء نیازمند احراز کارکردهائی برآمده از حوزههای فراملی میباشند. ابرفرایند جهانی شدن در این راه فرصت هائی (هرچند همراه تهدیدهائی) برای کلانشهرها فراهم نموده است. در حالیکه بنا بر راهبردهای کلان توسعه کشور انتظار میرود که کلانشهرهای کشور نقش فراملی برجستهای داشته باشند، وضعیت کنونی آنها چنین انتظاری را برآورده نمیسازد؛ هرچند بر اساس این پژوهش, کلانشهرهای ایران قابلیت بالای جغرافیائی و ظرفیتهای نهفته اجتماعی- اقتصادی برای احراز نقش فراملی و پیشتازی توسعه ملی را دارا میباشند. بروز مزیتهای نسبی آنها به افزوده شدن مزیتهای رقابتی (همچون حکمروائی شایسته ایجاد زیرساختهای پیشرفته ارتباطی- اطلاعاتی» ارتقای کیفیت زندگی و بهبود مناسبات بین المللی) نیازمند است. در این ارتباط مجموعهای از راهکارهای تحقق نقش فراملی کلانشهرهای ایران برای ارتقای جایگاه جهانی کشور در پایان نوشتار ارائه شده است.https://www.jpaiassoc.ir/article_722526_77090162beaf28f35dd27f4cf0a5727e.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622Demographic Window in Iran and Women's Share of Labor forceپنجره جمعیتی ایران و سهم نیروی کار زنان188218722527FAشهلاکاظمی پوردانشیار مرکز مطالعات و پژوهشهای جمعیتی آسیا و اقیانوسیهزهرانظامی وندکارشناس ارشد جمعیت شناسیJournal Article20250407Demographic Window is relatively a short time period in the age transition of a country in which the ratio of population at activity ages has its maximum share. This period provides an exclusive chance for the economic growth of the country. Iran's populations have experienced this period since 2006 and will remain in it up to 2046, and then, will become an aged population. The trend of Iranian women's labor force participation shows that it was 12.6% in 1966 and got to 12.4% in 2006 and has not increased during the past 40 years. In comparison with other countries, Iranian women's participation is considerably low as well as with Iranian men's participation. Many studies emphasize the positive and strong effects of population at activity age on GDP, and also there are favorable potential to economic growth in the Demographic Window period and part of this potential is related to taking advantage of women's labor force. It is possible for Iran to use this Demographic Window to accelerate economic growth and development, if there is proper planning to benefit from this huge share of women at activity age.نجره جمعیتی یا فرصت طلایی جمعیت. دوره زمانی نسبتا کوتاه در مسیر گذار جمعیتی یک کشور است که در آن نسبت جمعیت در سنین فعالیت به بیشترین مقدار خود میرسد. این دوره» فرصتی استثنائی برای رشد اقتصادی کشور فراهم میکند. جمعیت ایران از سال ۱۳۸۵ وارد این دوره شده و تا حدود ۱۳۲۵ در این دوره قرار خواهد داشت. و پس از آن جمعیت ایران به سوی سالمندی پیش میرود. روند مشارکت زنان ایران در نیروی کار نشان میدهد این میزان در سال ۱۳۴۵ ۱۲/۶ درصد بوده و در سال ۵ به۱۲/۴ درصد رسیده و طی ۴۰ سال گذشته افزایشی نداشته است. میزان مشارکت زنان کشور در مقایسه با زنان سایر کشورها بسیار پایین بوده و اختلاف بسیار زیادی با میزان مشارکت مردان دارد. در مطالعات متعدد به تاثیر مثبت و قوی رشد جمعیت در سین فعالیت برتولید ناخالص داخلی تاکید شده است. در دوره فرصت طلایی جمعیتی یک کشور، شرایط بالقوه بسیار مساعد برای رشد و توسعه اقتصادی فراهم است و بخشی از این فرصت به استفاده از نیروی کار بالقوه زنان مربوط میشود. در صورتیکه برنامهریزی جهت استفاده از این حجم وسیع زنان در سنین فعالیت فراهم شود، کشور میتواند از این پنجره جمعیتی استفاده بیشتری در جهت رشد و توسعه اقتصادی ببرد.https://www.jpaiassoc.ir/article_722527_92798cb872bbf5ad7e594321c8b5a607.pdfانجمن جمعیت شناسی ایراننامه انجمن جمعیت شناسی ایران2008-374251020100622The Role of Early Output Services on the Increase in the Labor Force Demand in the City of Isfahanنقش بنگاه های زودبازده در افزایش تقاضای اشتغال (مطالعه موردی شهرستان اصفهان)219250722528FAعلی اصغرمهاجرانیاستادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقانمنصورحقیقیاناستادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقانتبسمفارسی مدانکارشناس ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد دهاقانJournal Article20250407Unemployment is one of the most complicated problems which we face nowadays and despite the government's attention, our country always encounters a huge number of people searching for jobs. Since this problem is a social and economic one and it may become a tension in the future, thoughtful and relevant planning is needed. So, one of the noticeable solutions in this situation is to rely on economic services. An attempt is made to answer this basic question in this article that how much early output services have contributed to answer labor force demand. For these 9786 early output services which have been set between 2005 to 2010 were investigated. Since the method of study is applied and practical, documentary and field research methods were used to estimate the employment procedure and its factors by using social techniques. The results show that small economic services were not successful to answer the problem of labor force demand in Isfahan.بیکاری از پیچیدهترین مشکلاتی است که در زمان حاضر وجود دارد و علیرغم توجه مسئولان, ایران همواره با انبوهی از افراد جویای کار مواجه است. از آن جا که این امر مشکل اجتماعی و اقتصادی است و ممکن است در آینده به یک بحران تبدیل شود. راهکارهای قابل توجه در چنین شرایطی, اتکا به بنگاههای اقتصادی است. در این مقاله شده است به این سوال پاسخ داده شود که بنگاههای زودبازده در تقاضای نیرویکار چه قدر بوده است؟ بدین منظور ۹۷۶۸ بنگاه زودبازده در شهرستان اصفهان که در فاصله سالهای ۱۳۸۴تا ۱۳۸۹ تاسیس شدهاند. مورد بررسی قرار گرفتهاند. با توجه به این که نوع مطالعه کاربردی- توسعهای است. روش تحقیق در دو سطح به صورت اسنادی و میدانی انجام گرفته است. با استفاده از این دو روش روند اشتغال در بنگاههای زودبازده» بررسی و پارامترهای آن با استفاده از تکنیکهای اجتماعی برآورد شده است. نتایج به دست آمده در این مطالعه حاکی از این است که بنگاههای کوچک اقتصادی در شهرستان اصفهان، نتوانسته است در پاسخگویی به تقاضای نیرویکار موفق باشد.https://www.jpaiassoc.ir/article_722528_23ddf0a2fab65705989e623755c90050.pdf