انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Estimation and Analysis of the First Demographic Dividend in Iran برآورد و تحلیل نخستین سود جمعیتی در ایران 7 39 254903 10.22034/jpai.2022.549641.1223 FA مجید کوششی استادیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-4829-2762 لیلی نیاکان استادیار گروه عمومی بیمه، پژوهشکده بیمه، تهران، ایران Journal Article 2022 02 28 It has been at least three decades since the beginning of the decline in fertility and consequently the decline in Iran's population growth rate but the effect of these changes, especially those regarding changes in the population age structure on Iranian economy are still unknown. The purpose of this study is to measure and analyze the net and direct effect of these changes on Iran's economic growth, i.e., the first demographic dividend. For this purpose, the conventional method in "National Transfer Accounts" and the age profiles of consumption and labor income based on the estimates of the "National Transfer Accounts of Iran" have been used. The first demographic dividend estimates reveal three distinct but related phases. It is negative in the first and third phases due to the increasing population of children and the elderly. The first demographic dividend becomes positive only in the middle phase (the transition phase). According to the results of this study, the share of older ages in the lifecycle deficit of Iranians will increase from about 10 percent to more than 50 percent by the middle of the fifteenth century SH. Favorable effects of changes in the population age structure of Iran as the demographic dividend will end by the first decade of the century, however demographic changes will open other windows of demographic dividend (productivity growth) whose realization requires socioeconomic planning and policy-making. از آغاز کاهش باروری و در نتیجه کاهش نرخ رشد جمعیت ایران حداقل سه دهه گذشته است و در مورد اثر این تغییرات، خصوصاً تغییرات ساختار سنی بر اقتصاد ایران همچنان ناشناخته‌هایی وجود دارد. هدف از این پژوهش، سنجش و تحلیل اثر خالص و مستقیم این تغییرات بر رشد اقتصادی ایران، یعنی سود جمعیتی اول است. برای این کار، از روش‌ متعارف در "حساب‌های ملی انتقالات" و نمایه سنی مصرف و درآمد از برآوردهای "حساب‌های ملی انتقالات ایران" استفاده شده است. برآوردهای سود جمعیتی اول، سه مرحله متمایز ولی مرتبط را آشکار می‌کند. سود جمعیتی اول در دو مرحله اول و سوم، به‌ترتیب به دلیل افزایش جمعیت کودکان و سالمندان، منفی است و تنها در مرحله میانی (مرحله گذار) مثبت می‌شود. براساس نتایج این مطالعه، سهم سال‌های سالمندی از کسری چرخه عمر ایرانیان تا میانه قرن پانزدهم ه.ش. از حدود 10 درصد به بیش از 50 درصد خواهد رسید. اثرات مطلوب تغییر در ساختار سنی جمعیت ایران به شکل سود جمعیتی اول تا دهه اول قرن پانزدهم ه.ش. خاتمه خواهد یافت؛ هرچند تغییرات جمعیتی پنجره‌های دیگری از سود جمعیتی (رشد بهره‌وری) را خواهد گشود که بهره‌برداری از آن نیازمند برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری اجتماعی- اقتصادی است.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254903_0a6339da2df6070e2160cfcb92e13dfd.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Population and Politic in Iran جمعیت و سیاست در ایران 41 78 254901 10.22034/jpai.2022.554147.1231 FA مهدی رضائی استادیار جمعیت شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران 0000-0002-5078-8364 Journal Article 2022 05 20 This paper aims to study the relationship between population and politics in Iran. This research acknowledges the dialectic relationship between population and politics and attempts to study the role of changes in the size and structure of the population on politics. The main method of this study is the documentary method. According to the results, the population of Iran has affected political changes in different ways at different time periods, in terms of changes in size as well as age structure. These impacts came out of institutional channels. Population growth alongside an uneven regional and district development led to the Islamic Revolution. During Iraq-Iran war, the growth of population size alongside a very young age structure due to the growth rate of earlier decades provided a strong force for an eight-year resistance. After the war, the pressure resulted from the large population size on governmental as well as non-governmental institutions led to a major shift in population policy which is considered as population control. Several years later and currently, the structure of the controlled population imposed other forms of pressure on the government whose management requires scientific and realistic policies. هدف این مقاله بررسی رابطۀ جمعیت و سیاست در ایران معاصر است. این پژوهش ضمن اذعان به رابطۀ دیالکتیک جمعیت و سیاست، تلاش می‌کند نقش تغییرات حجمی و ساختاری جمعیت را بر سیاست مطالعه کند. روش اصلی این مطالعه روش اسنادی و کتابخانه‏ای است. طبق نتایج، جمعیت ایران هم به لحاظ تحولات حجمی و هم به لحاظ تحولات ساختاری توانسته‏ در برهه‏های زمانی مختلف از مسیرهای نهادی بر تحولات سیاسی تأثیر بگذارد. رشد جمعیت به همراه توسعۀ ناموزون منطقه‏ای و بخشی (بین نهادی) قبل از انقلاب توانست نهایتاً به انقلاب اسلامی منجر شود. در زمان جنگ رشد حجم جمعیت در کنار ساختار بسیار جوان حاصل از رشد دهه‏های گذشته، توانست نیرویی قابل برای مقاومتی هشت‏ساله عرضه کند. پس از جنگ فشار حاصل از حجم بالای جمعیت بر نهادهای دولتی و غیردولتی، چرخشی کلان در عرصۀ سیاستگذاری در حوزۀ جمعیت به همراه داشت که همان کنترل جمعیت بود. سال‏ها بعد، یعنی زمان کنونی، ساختار همان جمعیت کنترل‏شده مجدداً به صورت نیروهایی دیگر بر شانه‏های نهاد سیاست سنگینی می‏کند و مدیریت آن مستلزم سیاستگذاری‏های علمی و واقع‌گرایانه است.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254901_6a5d2159aa68e683b4c1a0566212bfa1.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Challenges of New Pronatalist Population Policies and Programs in Iran: A Qualitative Study in the City of Isfahan چالش‌های اجرای سیاست‌های تشویقی فرزندآوری: مطالعه‌ای کیفی در شهر اصفهان 79 112 254898 10.22034/jpai.2022.559285.1242 FA فریده شمس قهفرخی دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0001-7636-612X عباس عسکری ندوشن دانشیار جمعیت شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران 0000-0001-9815-7476 حسن عینی زیناب دانشیار جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم تغذیه و صنایع غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران 0000-0002-6895-034X علی روحانی دانشیار جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران محمدجلال عباسی شوازی استاد گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2022 07 28 Following the rapid fertility decline in Iran, a turnaround toward pro-natalist population policies were accepted by the government in 2010s. Subsequently, for the realization of these policies, the law of "Rejuvenation of the Population and Support of the Family" was announced in November 2021. In the first steps of implementation of this law, it is now an appropriate time for population studies to investigate the ways that people and audiences evaluate challenges that implementation of this law faces as well as its strengths and weaknesses. Monitoring population policies and programs can assess their prospective success and prove useful in revising and correcting programs and designing more accurate and effective interventions. Based on the Grounded Theory approach, this paper collected data from a field study in Isfahan city using in-depth interviews with 30 men and women. After open, axical and selective coding, fifteen main categories were extracted from the data and the core category of "inadequate incentive to motivate reluctant people" was identified. The results show that childbearing as a private issue, insufficient and worthless incentives, ambiguity in policy-making from approval to implementation and temporary and periodical policies has led to institutional and non-institutional distrust. These factors have made it difficult and complicated to align the will of people with policies. The success of pro-natalist policies depends on the mutual trust between people and the government. به‌دنبال کاهش سریع باروری در ایران، چرخش به‌سوی سیاست‌های مشوق فرزندآوری، در دهه 1390 مورد توجه قرار گرفت و در آبان‌ماه 1400 "قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت" ابلاغ گردید. اکنون، در گام‌های نخست اجرای این قانون، زمان مناسبی است که مطالعات جمعیتی نحوه ارزیابی مردم و مخاطبین را نسبت به چالش‌های اجرایی این قانون و نقاط قوت و ضعف آن واکاوی نمایند. پایش سیاست‌ها و برنامه‌های جمعیتی می‌تواند علاوه بر تشخیص چشم‌انداز موفقیت آن‌ها، درجهت تجدیدنظر و اصلاح برنامه‌ها و طراحی اقدامات مداخله‌ای دقیق‌تر و اثرگذارتر مفید واقع شود. مقاله حاضر، برمبنای رویکرد نظریه زمینه‌ای، داده‌هایی را از یک مطالعه میدانی در شهر اصفهان و مصاحبه عمیق با 30 زن و مرد مشارکت‌کننده گردآوری نمود. پس از کدگذاری باز، محوری و گزینشی، پانزده مقولۀ اصلی از داده‌ها استخراج و مقولۀ هسته "نارسایی مشوق‌ها در ایجاد انگیزه فرزندآوری" در میان افراد غیرمتمایل به فرزندآوری مشخص شد. تحلیل‌‌ها نشان می‌دهد که فرزندآوری به مثابه‌ی امر خصوصی، مشوق‌های ناکافی و بی‌ارزش، ابهام در سیاست‌گذاری از تصویب تا اجرا، سیاست‌های موقتی و مقطعی، منجر به بی‌اعتمادی نهادی و غیرنهادی شده است. این‌گونه عوامل، همسوسازی خواست افراد با سیاست‌ها را دشوار و پیچیده نموده است. موفقیت سیاست‌های حامی فرزندآوری در گرو اعتماد متقابل مردم و دولت است.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254898_46e54b16670b7681ba475069081a2917.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Sexual Health in Sociocultural Toruses: A Qualitative Study among Married Women of Tabriz City سلامت جنسی در چنبره‏‌های اجتماعی و فرهنگی: مطالعه‌‏ای کیفی در میان زنان متاهل شهر تبریز 113 140 250841 10.22034/jpai.2022.546258.1213 FA توکل آقایاری هیر دانشیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0000-0002-0904-7409 محمد عباس زاده استاد جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران محمد باقر علیزاده اقدم استاد جامعه‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران مهناز کاتبی علی آبادی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران Journal Article 2022 01 10 Sexual health is one of the critical but less considered aspects of general health, especially for women living in developing countries. At the same time, sexual and reproductive health is regarded as human and social right in recent era. Sexual health experiences include those beliefs, attitudes, and behavior which are generally learned and social in their nature. Present study aimed to scrutinize underlying factors of sexual health among married women by the use of qualitative method and Grounded Theory Approach. To this end, semi-structured interviews were carried out with 26 married women aged 20-50 in Tabriz City, taking principles of maximum diversity and theoretical sampling. The collected data were analyzed with three-phase; open, axial, and selective coding scheme. Beside of introducing sexual health as a social problem, results showed that, sexual health could be understood under the core category of Torus, i.e., constraint. Main axial extracted codes were; awareness/socialization, institutional health dysfunction, gendered sexual attitude, health formalism, culture of silence, tradition/fatalism, lack of social support, biological/psychological, and economic Toruses. These constraints in various aspects, could impede married women from access to needed sexual health knowledge and practice. Absence of sexual health can brought about many threats at personal, familial, and societal levels. سلامت جنسی و باروری یکی از ابعاد مهم و اما کمتر مطالعه‏ شده سلامت عمومی به‌ویژه در حیات زنان در کشورهای در حال توسعه است که در دوره‏‌های معاصر به‏‌عنوان حقی انسانی و اجتماعی شناخته می‏‌شود. تجارب مربوط به سلامت جنسی، شامل؛ باورها، نگرش‏‌ها و رفتارهایی است که در ذات خود آموختنی و اجتماعی‏‌اند. پژوهش حاضر تلاش‏ کرده تا با به‌کارگیری روش کیفی و رویکرد نظریه زمینه‏‌ای تفسیری، عوامل زمینه‌ساز سلامت جنسی زنان متاهل را مطالعه نماید. برای این منظور، با 26 زن متاهل 20 تا 50 ساله در شهر تبریز مصاحبه نیمه‏‏‌ساخت‏‏‌یافته انجام گرفته است. داده‏‌ها، با استفاده از کدگذاری سه مرحله‌ای؛ باز، محوری و انتخابی تحلیل شده‏‌اند. نتایج، ضمن معرفی سلامت جنسی به‌عنوان مسئله‏‌ای اجتماعی، نشان داد که زمینه‌های سلامت جنسی را ذیل مقوله هستۀ "چنبره" به معنی محدویت می‏‌توان فهمید. این چنبره‏‌ها شامل؛ آگاهی/اجتماعی‏‌شدن، کژکارکردی نهادی سلامت، نگرش جنسی جنسیتی، قشری‏‌گرایی در سلامت، فرهنگ سکوت، چنیره سنت/تقدیر، عدم‌حمایت اجتماعی، زیستی/روانشناختی و اقتصادی ‏است. این چنبره‏‌هایِ محدویت در ابعاد مختلف، می‏‌توانند موانعی جدی سر راه آگاهی و عملکرد مناسب زنان متاهل در زمینه سلامت جنسی ایجاد نمایند. نبود سلامت جنسی می‏‌تواند زمینه‏‌ای برای تهدید سلامت فردی، خانوادگی و اجتماعی قلمداد شود.

https://www.jpaiassoc.ir/article_250841_98b55b6658edc3faeed5977e564fb057.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Factors Affecting Marriage Delay in Iran and around the World عوامل مؤثر بر تأخیر ازدواج در ایران و جهان 141 175 254904 10.22034/jpai.2022.547779.1219 FA فاطمه ترابی دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0002-7520-1689 زهرا شمس قهفرخی دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2022 01 29 Marriage of young people has been delayed in recent decades, following the alterations resulting from modernization, industrialization and major changes in economic, social and cultural structures. Its social harms and impact on fertility decline have made marriage delay as one of the most important issues in macro-level policies in Iran. Several studies have examined the factors associated with delayed marriage so far. This paper explains and categorizes the results of these studies by conducting a systematic review of papers that have been published on this subject during the last 10 years (1390 to 1400 SH and 2010 to 2021 AD) in Iran and the world. After applying the inclusion and exclusion criteria, the factors related to delayed marriage were examined in 30 studies and 10 categories were identified, including economic factors, social factors, place of residence, race, demographic factors, lifestyle, psychological factors, family background, religion and ethnicity. The most common determinants of delayed marriage are increased education and economic factors. The results of this study can provide appropriate solutions for families, officials and statemen to design appropriate plans for building a society with the right age at marriage by identifying effective factors. This will help to maintain family and increase fertility. در دهه‌های أخیر و در پی تحولات ناشی از نوسازی، صنعتی شدن و تغییراتی که در ساختارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی رخ داده، ازدواج جوانان به تأخیر افتاده است. آسیب‌های اجتماعی این تأخیر و تأثیر آن در کاهش باروری، آن را به یکی از مسائل مهم مورد توجه در سیاست‌گذاری‌های کلان کشور تبدیل کرده است. مطالعات متعددی عوامل مرتبط با تأخیر ازدواج را بررسی کرده‌اند. این مقاله با مرور نظام‌مند مطالعاتی که طی 10 سال گذشته در ایران و جهان (1390 تا 1400 شمسی و 2010 تا 2021 میلادی) به این موضوع پرداخته‌اند، نتایج این پژوهش‌ها را تبیین و دسته‌بندی می‌کند. با اعمال معیارهای ورود و خروج مطالعات، عوامل مرتبط با تأخیر ازدواج در 30 مطالعه بررسی و 10 دسته عوامل شامل عوامل اقتصادی، عوامل اجتماعی، محل سکونت، نژاد، عوامل جمعیتی، سبک زندگی، عوامل روانی، پیشینه‌ی خانوادگی، مذهب و قومیت شناسایی شدند. فراوان‌ترین عوامل تعیین‌کننده تأخیر ازدواج، افزایش تحصیلات و عوامل اقتصادی است. نتایج حاصل از این پژوهش می‌تواند راهکارهایی مناسب را در اختیار خانواده‌ها، مسئولین و دولتمردان قرار دهد تا بتوانند با شناخت عوامل موثر تأثیرگذار برنامه‌ریزی‌های مقتضی را در جهت داشتن جامعه‌ای با سن مناسب ازدواج در جهت حفظ خانواده و افزایش باروری داشته باشند.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254904_765160fdfe047f14adb85f784c723032.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Childlessness in Iran: Findings and Solutions بی‌فرزندی در ایران: یافته‌ها و راهکارها 177 203 254905 10.22034/jpai.2022.535805.1192 FA یعقوب فروتن دانشیارجمعیت‌شناسی گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران و محقق افتخاری دانشگاه وایکاتو نیوزیلند و دانشگاه غرب سیدنی، استرالیا حمیدرضا بیژنی دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی اقتصادی و توسعه، گروه علوم اجتماعی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران Journal Article 2021 08 11 The present study focuses primarily on childlessness which is recognized as one of the most important demographic characteristics associated with fertility and childbearing patterns in modern family and contemporary world. Although childlessness existed in the past, it is growing fast in the contemporary societies in the 21st century and its growth is projected to continue, leading to an increasing proportion of childless couples in future. The literature review indicates that childlessness has not yet been given sufficient attention in the existing literature in Iran. The present research sits amongst the first studies at which not only childlessness is given central focus and specific attention, but also both people ‘having no child’ and people ‘wanting no child’ are simultaneously taken into account. According to the results of this study, childlessness still remains as an insignificant observation in Iran: not only there is almost no preference for childlessness, but also the proportion of couples with no child is low. However, the results also show some concerns and challenges associated with a high level of age threshold for childlessness that can substantially increase the probability of biological childlessness due to postponing childbearing to older ages. In conclusion, the results of this study support the fact that the prospect of childlessness pattern in Iran will overwhelmingly depend on the existence and extent of adequate planning and comprehensive policies in the macro level of “state and government” particularly regarding job opportunities and economic openness in order to facilitate marriage and childbearing. پدیده "بی‌فرزندی"به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های جمعیت‌شناختی مرتبط با رفتار باروری و الگوهای فرزندآوری در خانواده نوین و جهان معاصر، موضوع تحقیق حاضر است.اگرچه بی‌فرزندی در دوران قدیم نیز مشهود بود، اما قرن بیست‌ویکم نه تنها شاهد رشد شتابان بی‌فرزندی است، بلکه پیش‌بینی‌های جمعیت‌شناسان نشان می‌دهد که در سال‌های آینده نسبت زوجینی که هرگز صاحب فرزند نمی‌شوند، روند تصاعدی طی خواهد کرد. در کشور ما به پدیده بی‌فرزندی معمولا در حاشیه تحقیقات باروری و کم‌فرزندی پرداخته شده است. تحقیق حاضر به‌طورخاص و مستقل بر بی‌فرزندی متمرکز شده، و به‌طور همزمان متاهلین"بدون فرزند" ومتاهلین "خواهان بی‌فرزندی"را نیز کانون توجه قرار داده است. نتایج این تحقیق نشان داد که الگوی بی‌فرزندی در جامعه ما هنوز چندان برجسته نیست و در سطح "افراد و خانواده‌ها" نه تنها تمایل و ترجیحی به آن وجود ندارد، بلکه حتی نسبت متاهلینی که درحال حاضر بدون فرزند هستند نیز اندک است. درعین حال، یافته‌های این تحقیق نشان‌دهنده دغدغه‌ها و چالش‌هایی همچون بالا بودن آستانه سنی بی‌فرزندی است که می‌تواند در آینده سبب افزایش احتمال ناباروری ناشی از بالابودن سن و نهایتا روند فزاینده بی‌فرزندی گردد.برهمین اساس، روندهای آتی بی‌فرزندی در ایران، تاحدود زیادی بستگی به این دارد که در سطح کلان "دولت و حکومت" تا چه حد سیاستگذاری‌های تاثیرگذار به‌منظور رفع دغدغه‌های خانواده‌ها و افراد جوان در زمینه همسرگزینی و فرزندآوری ازجمله در عرصه فرصت‌های شغلی و اقتصادی اتخاذ و اجرا خواهد شد.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254905_5fcf08377c3213b3940ee6ff314f018c.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Maternity Leave and Childbearing Decisions among Employed Women مرخصی زایمان و ارتباط آن با تصمیمات باروری در زنان شاغل 205 239 254902 10.22034/jpai.2022.552614.1225 FA حجیه بی بی رازقی نصرآباد دانشیار جمعیت‌شناسی، مؤسسۀ تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران 0000-0002-0990-9689 سوسن باستانی استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصاد، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران Journal Article 2022 04 25 The aim of this study was to identify the experience of employed mothers from maternity leave and its impact on fertility decisions. The research approach of this study is qualitative. The sample consists of 25 employed mothers who experienced maternity leave, were selected through purposive sampling with maximum variety in terms of age, number of children, position, type of contract and determined based on the theoretical saturation level. The data collection method is in-depth interview and the analysis method is thematic analysis based on Brown's approach. The core category is "relatively contradictory relationship between maternity leave and fertility", which arises from the two themes of "timely childbearing" and "limited and conditional fertility increase capacity". Based on the results, implementing maternity leave and increasing its duration has provided an opportunity to have children at the right time and prevent long delays, but due to the causal chain of childbearing and numerous institutional barriers, it is not enough to achieve fertility ideals and increase the number of children. Maternity leave cannot increase the number of children per se and it is necessary to provide appropriate socio-economic conditions for childbearing and to adopt a set of supportive programs and policies, particularly a broad access to child care as well as labor market flexibility. این مطالعه با هدف شناخت تجربه مادران شاغل از مرخصی زایمان و ارتباط آن با تصمیمات باروری انجام شد. رویکرد این پژوهش کیفی است. افراد مورد مطالعه شامل 25 زن شاغل با تجربه مرخصی زایمان ساکن شهر تهران است که از طریق نمونه‌گیری هدفمند و با حداکثر تنوع به لحاظ سن، تعداد فرزندان، سمت، قرارداد و بخش شغلی انتخاب و براساس سطح اشباع نظری تعیین شدند. شیوه‌ی گردآوری داده‌‌ها مصاحبه عمیق و روش تحلیل یافته‌‌ها، تحلیل مضمون به روش براون است. مقوله هسته «ارتباط نسبتاً متناقض مرخصی زایمان با باروری» است که برخواسته از دو مضمون اصلی «فرزندآوری به هنگام» و «ظرفیت افزایش محدود و مشروط باروری» است. براساس یافته‌ها اجرای مرخصی زایمان و افزایش مدت آن توانسته فرصتی برای فرزندآوری در زمان مناسب و جلوگیری از تاخیر طولانی فراهم کند، لیکن به دلیل زنجیره علی فرزندآوری و موانع نهادی متعدد، برای تحقق ایده‌آل‌ها و بالابردن تعداد فرزندان قصد شده کافی نیست. مرخصی زایمان به تنهایی و به صورت مجزا نمی‌تواند باعث افزایش تعداد فرزندان شود و لازم است ضمن تامین شرایط اقتصادی- اجتماعی مناسب برای فرزندآوری، مجموعه‌ای از برنامه‌ها و سیاست‌های حمایتی، بویژه در جهت دسترسی گسترده به خدمات عمومی مراقبت از کودک و انعطاف‌پذیری بازار کار اتخاذ گردد.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254902_3cc70df8b235b8c662761a79b3255429.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Comparison of Marital Conflict between Infertile, Fertilized by Artificial Insemination and Naturally Fertile Couples مقایسه‌ی تعارض زناشویی در زوجین نابارور، بارور شده با لقاح مصنوعی و بارور طبیعی 241 273 254899 10.22034/jpai.2022.556415.1237 FA محمدرضا روشنائی دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0003-0855-2304 حسین محققی دانشیار روانشناسی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0002-4232-2273 حاتم حسینی دانشیار جمعیّت‌شناسی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران، و استاد وابستۀ گروه جامعه‌شناسی و انسان‌شناسی دانشگاه نیپیسینگ، کانادا 0000-0002-4512-9225 مسیب یارمحمدی واصل دانشیار روانشناسی، دانشکدۀ علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران 0000-0001-6891-6953 Journal Article 2022 06 23 Childbearing is one of the human needs. In some cases, couples are not able to have children naturally and need medical help. A group become fertile by artificial insemination and another group does not benefit from this God’s blessing, which can cause certain psychological and family problems. The purpose of this research was the comparison of marital conflict between infertile, fertilized by artificial insemination and naturally fertile couples. The research method was causal-comparative and the statistical population included all couples who visited the hospitals and fertility and infertility clinics of Tehran city. The sample included 50 infertile couples, 50 fertilized couples by artificial insemination and 50 naturally fertile couples who visited Arash Women's Hospital in Tehran between May and June 2022 and were selected using the available sampling method. The Kansas Marital Conflict Scale was used to collect data. The results of the multivariate analysis of variance showed that there was a significant difference between infertile couples (primary and secondary), those fertilized by artificial insemination and naturally fertile ones in terms of marital conflict; Marital conflict was higher among primary infertile and fertile couples by artificial insemination than secondary infertile and naturally fertile couples. Based on this research, infertility and inability to have natural fertility affects marital relationships and makes couples prone to marital disputes and conflicts. فرزندآوری یکی از نیازهای بشری است. در مواردی زوجین توانایی فرزندآوری به‌صورت طبیعی را ندارند و نیازمند کمک‌های پزشکی هستند. گروهی با لقاح مصنوعی بارور و گروهی دیگر، از این موهبت الهی بی‌بهره می‌مانند که می‌تواند مسائل روانشناختی و خانوادگی خاصی را ایجاد کند. هدف از این پژوهش، مقایسه‌ی تعارض زناشویی در زوج‌های نابارور، بارورشده با لقاح مصنوعی و بارور طبیعی بود. روش پژوهش، علی-مقایسه‌ای و جامعه‌ی آماری شامل کلیه‌ی زوجین مراجعه‌کننده به بیمارستان‌ها و درمانگاه‌های باروری و ناباروری شهر تهران بودند که نمونه‌ای با حجم 50 زوج نابارور، 50 زوج بارورشده با لقاح مصنوعی و 50 زوج بارور طبیعی که در بازه‌ی زمانی اردیبهشت و خرداد 1401 به بیمارستان بانوان آرش تهران مراجعه کرده بودند به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس تعارض زناشویی کانزاس استفاده شد. نتایج تحلیل واریانس چندمتغیری نشان داد که بین زوجین نابارور (اولیه و ثانویه)، بارورشده با لقاح مصنوعی و بارور طبیعی از نظر تعارض زناشویی تفاوت معنی‌داری وجود دارد؛ به این صورت که در زوجین نابارور اولیه و بارورشده با لقاح مصنوعی، تعارض زناشویی بالاتر از زوجین نابارور ثانویه و بارور طبیعی است. بر پایه‌ این پژوهش، ناباروری و عدم توانایی در باروری طبیعی، روابط زناشویی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و زوجین را مستعد اختلافات و تعارضات زناشویی می‌کند.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254899_344adc1e8a6e0886ca6dedbfb2f0a7cf.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Provincial Differences in Changes of Labor Market Components by Sex between 1986 and 2016 in Iran: Correlates and Policy Requirements تفاوت‌های استانی تغییرات مولفه‌های بازارکار برحسب جنس در ایران طی سال‌های 1365 تا 1395: همبسته‌ها و الزام‌های سیاستی 275 305 254393 10.22034/jpai.2022.541237.1203 FA نادر مطیع حق شناس استادیار جمعیت‌شناسی، گروه اقتصاد جمعیت و سرمایه انسانی، موسسه تحقیقات جمعیت کشور، تهران، ایران 0000-0002-3646-5745 Journal Article 2021 10 19 The main aim of this study was to identify the past and current status of economic participation, employment and unemployment rates by sex in different provinces of Iran during the last 30 years. The research was conducted using the exploratory analysis and the secondary data. The main source of data was Iranian censuses during the period of 1986-2016. The results showed remarkable provincial differences in unemployment rate during this 30-year period. Despite fluctuations in the rates in different years, we always observed high female unemployment rates and regional imbalances. In addition, the gender gap and inequality in the country's labor market have not moderated. According to the regression analysis, the variable of unemployment rate had a negative (-0.694) and significant effect on economic participation rate in 2016. When the variable of human development was included in the model, it showed a direct and significant effect on the economic participation rate (+0.511). The amount of variance explained by independent variables was estimated as 40%. The effect of the development of provinces on the employment rate of women was not statistically significant. Regional characteristics and the issues of land acquisition have particular importance in developing employment policies. It is necessary to consider the social and cultural aspects besides the economic components across provinces, especially the less developed and border ones. هدف اصلی این ‌مطالعه شناخت وضع گذشته و موجود نرخ‌های فعالیت اقتصادی، اشتغال و بیکاری برحسب جنس در استان‌های مختلف کشور طی 30 سال اخیر بود. پژوهش به روش تحلیل اکتشافی انجام و از داده‌های ثانویه استفاده شده است. منبع اصلی داده‌ها، سرشماری‌های کشور در فاصلة زمانی 1395-1365 بوده است. نتایج نشان داد تفاوت نرخ بیکاری در استان‌های مختلف کشور، در این دوره سی ساله چشم‌گیر بوده است. به‌رغم فراز و نشیب نرخ‌ها در سال‌های مختلف، همواره شاهد ‌‌نرخ‌های بالای بیکاری در بین زنان بوده‌ایم و عدم‌تعادل‌های منطقه‌ای و نیز شکاف و نابرابری جنسیتی در بازارکار کشور تعدیل نشده است. تحلیل رگرسیونی نشان داد که متغیر نرخ بیکاری اثر‌ منفی (694/0-) و معنادار بر نرخ فعالیت اقتصادی در سال 1395 داشت. متغیر توسعه انسانی زمانی‌که وارد مدل شد، با ضریب 511/0+ تأثیر مستقیم و معناداری بر نرخ فعالیت اقتصادی نشان داد. مقدار واریانس تبیین‌شده توسط متغیرهای مستقل 40 درصد برآورد شد. اثر توسعه‌یافتگی استان‌ها بر نرخ اشتغال زنان نیز بررسی شد که از نظر آماری معنادار نشد. ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ وﻳﮋﮔﻲﻫـﺎی ﻣﻨﻄﻘﻪ‌ای و ﻣﺒﺎﺣﺚ آﻣﺎﻳﺶ ﺳﺮزﻣﻴﻦ در ﺗﺪوﻳﻦ ﺳﻴﺎﺳﺖ‌ﻫﺎی اﺷﺘﻐﺎل‌زاﻳﻲ اﻫﻤﻴﺖ وﻳﮋه‌ای ‌دارد. ملاحظه ‌زمینه‌های اجتماعی، فرهنگی درکنار مؤلفه‌های اقتصادی در سطح استان‌های کشور به‌ویژه استان‌های کمتر توسعه‌یافته و مرزی ضروری است.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254393_0f31a90a4b9d4ea80a4b0f18db0a28d0.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 Factors Affecting the Healthy Lifestyle of Retirees (Case Study: Retirees of the Airline of the Islamic Republic of Iran) عوامل مؤثر بر سبک زندگی سلامت‌محور بازنشستگان (مورد مطالعه: بازنشستگان هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران) 307 332 254906 10.22034/jpai.2022.533480.1191 FA محمد میرزایی استاد جمعیت‌شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران 0000-0003-4099-118X سیدرضا میرخانی دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2021 08 06 Retirement is an inevitable part of working life for some working people, especially those working in government centers, which can lead to changes in their daily life pattern and affect their health. This effect is not the same on all people, being different based on demographic, social and cultural components. This Research has investigated the health-oriented lifestyle of the retirees of the Airline of the Islamic Republic of Iran (Homa) using a survey and a sample size of 321 people. This research has investigated some aspects of healthy life, including alcohol and smoking, eating habits, proper nutrition and the use of medical recommendations. The variables of marital status, social capital, family conditions, satisfaction and lack of mental illness during retirement have a significant relationship with health-oriented lifestyle and explains 35% of its variations. بازنشستگی بخش اجتناب ناپذیر زندگی کاری بعضی از افراد شاغل به خصوص شاغلین در مراکز دولتی است که می‌تواند تغییراتی در الگوی زندگی روزمره آنها ایجاد کند و بر سلامت آنها اثر گذار باشد. این تاثیر گذاری بر همه افراد به یک اندازه نیست بلکه با توجه به مولفه های جمعیتی ، اجتماعی و فرهنگی متفاوت است. پژوهش حاضر سبک زندگی سلامت محور بازنشستگان هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران( هما) را با استفاده از روش پیمایش و حجم نمونه 321 نفر با روش نمونه گیری منظم طبقه بندی مورد بررسی قرار داده است . داده‌ها با پرسشنامه ساختار یافته جمع آوری شده است. در این پژوهش برخی از ابعاد زندگی سلامت محور شامل مصرف الکل و کشیدن سیگار، عادات غذایی، تغذیه مناسب و استفاده از توصیه های پزشکی مورد بررسی قرار گرفته است. متغیر های تاهل، سرمایه اجتماعی ، شرایط خانواده و رضایتمندی و نداشتن بیماری های روانی در دوران بازنشستگی رابطه معناداری با سبک زندگی سلامت محور دارد و 35 درصد از تغییرات آن را تبیین می‌کند.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254906_5c3db7def98437201516ee8883dc578f.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 From Middle-Age Life Style to Success in Old Age: A Sample Study of the Ageing in Tehran از سبک زندگی میانسالی تا موفقیت در سالمندی: مطالعه نمونه‌ای از سالمندان شهر تهران 333 359 254907 10.22034/jpai.2022.545869.1209 FA مسعود گلچین دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0000-0003-4669-9884 احمد غیاثوند دانشیار گروه جمعیت‌شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران فرشته سیدی دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2022 01 02 This article aims to identify successful aging and past lifestyle of the elderly under study to help to improve the quality of life of the elderly population. Research data were collected based on quantitative survey using a questionnaire. 341 elderly people aged 60 and over who lived in 22 areas of Tehran were considered to be the sample. The results showed that the respondents who had a better and healthier lifestyle at middle age (40-60 years), led a more successful old age in general as well as in physical, psychological and social aspects. Based on the results of linear regression analysis, respondents with the following characteristics have a more successful old age in general and in social aspects: being married, being more concerned about their health than others between ages 40 and 60, having more positive attitude and orientations and getting access to more facilities and cultural resources. These characteristics are more common among older men than women. 29% of the research sample, which is a high and remarkable figure, have low and very low successful old age. In order to help to improve the situation of such people, this type of elderly should be identified at first. Then, in order to have a successful old age and enhance the quality of their life, effective measures should be taken by developing and providing necessary trainings and adopting appropriate policies and measures. این مقاله با هدف شناخت سالمندی موفق و سبک زندگی گذشته‌ی سالمندان مورد مطالعه انجام شده تا زمینه‌ی کمک به بهبود کیفیت زندگی جمعیت سالمندان را فراهم نماید. داده‌های تحقیق بر اساس پیمایش کمی با استفاده از پرسشنامه جمع‌آوری شده است. 341 نفر از سالمندان 60 سال به بالا که در مناطق 22 گانه شهر تهران ساکن بودند، جمعیت نمونه را تشکیل می‌دهند. نتایج نشان داد، پاسخگویانی که در سنین میانسالی (40 تا 60 سالگی)، سبک زندگی بهتر و سالم‌تری داشتند، دوران سالمندی خود را در کل و به لحاظ فیزیکی، روان‌شناختی و اجتماعی با موفقیت بیشتری سپری می‌کنند. بر اساس نتایج تحلیل رگرسیون خطی، پاسخگویانی دوران سالمندی خود را در کل و از نظر اجتماعی با موفقیت بیشتری سپری می‌کنند که؛ در حال حاضر دارای همسر هستند، در سنین 40 تا 60 سالگی، بیشتر از سایرین به سلامت خود توجه داشته، دارای نگرش‌ و جهت‌گیری‌های مثبت‌تری بودند و امکانات و منابع فرهنگی بیشتری در دسترس آن‌ها بوده است. خصوصیات گفته شده از حیث جنسیت بیشتر در بین گروه مردان سالمند یافت می‌شود تا گروه زنان سالمند. 29 درصد جمعیت نمونه تحقیق که رقمی بالا و تأمل برانگیز است، دارای سالمندی موفق کم و خیلی‌کم هستند. مسلماً برای کمک به بهبود وضعیت چنین افرادی، باید ابتدا این‌گونه از سالمندان شناسایی شده و در گام بعدی برای داشتن سالمندان موفق و افزایش کیفیت زندگی آن‌ها، از طریق تدوین و ارائه آموزش‌های لازم و اتخاذ سیاست‌ها و تدابیر مناسب، اقدامات مؤثر صورت گیرد.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254907_e9e2c1eafe682fcddd0d731b4b7bfe9a.pdf

انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 16 32 2021 09 23 The Impact of Health Literacy on Health-Related Behaviors against the Coronavirus in Shiraz City تأثیر سواد سلامت بر رفتارهای سلامت‌محور در برابر ویروس کرونا در شهر شیراز 363 385 254900 10.22034/jpai.2022.556112.1235 FA سراج الدین محمودیانی استادیار جمعیت‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران 0000-0003-3686-1171 کیانا قائدی دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد جمعیّت‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران ماهرخ رجبی استادیار جامعه‌شناسی، بخش جامعه‌شناسی و برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2022 06 19 The outbreak of coronavirus has brought new attention to health-related behaviors. Health literacy can be considered as one of the most important indicators affecting health-related behaviors. In the present study, an attempt was made to investigate the relationship between health literacy dimensions and health-related behaviors against the coronavirus. For this purpose, 385 people were surveyed from the 18- to 65-year-old population of Shiraz by the cluster sampling method and using a questionnaire. The findings showed that the highest health literacy score of the respondents was related to the dimension of understanding. The findings also showed that health-related behaviors against coronavirus were at a high level among about 35% of respondents. The multivariate regression analysis showed that the variables of age, sex, activity status, understanding and decision-making dimensions of health literacy had a statistically significant effect on health-related behaviors. Health-related behaviors increase with age and are more common among women than men. Health-related behaviors increased significantly with an increase in health literacy in both dimensions of understanding and decision-making. Promoting the health literacy of people in the society in its various dimensions can be effective in controlling and preventing the outbreak of infectious diseases. شیوع ویروس کرونا موجب توجه تازه‌ای به رفتارهای سلامت‌محور شد. سواد سلامت را می‌توان یکی از مهم‌ترین شاخص‌های تأثیرگذار بر رفتارهای سلامت‌محور دانست. در مطالعه حاضر تلاش شد رابطۀ بین ابعاد سواد سلامت و رفتارهای سلامت‌محور در برابر ویروس کرونا مورد بررسی قرار گیرد. برای این هدف تعداد 385 نفر از جمعیت 18 تا 65 سال شهر شیراز با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای و با استفاده از پرسشنامه پیمایش شدند. یافته‌ها نشان داد که بالاترین نمره سواد سلامت پاسخگویان به بُعد فهم و درک اختصاص دارد. یافته‌ها همچنین نشان داد که رفتارهای سلامت‌محور در برابر ویروس کرونا در بین حدود 35 درصد از پاسخگویان در سطح بالایی قرار دارد. تحلیل رگرسیونی چند متغیری نشان داد که متغیرهای سن، جنس، وضعیت فعالیت، ابعاد فهم و درک و تصمیم‌گیری سواد سلامت تأثیر آماری معنی‌داری بر رفتارهای سلامت‌محور دارند. با افزایش سن رفتارهای سلامت‌محور افزایش می‌یابد. رفتارهای سلامت‌محور در بین زنان بیشتر از مردان است. با افزایش سواد سلامت افراد در دو بُعد فهم و درک و تصمیم‌گیری، رفتارهای سلامت‌محور نیز به‌طور معنی‌داری افزایش یافته است. توجه به ارتقاء سواد سلامت افراد جامعه در ابعاد مختلف آن می‌تواند در کنترل و پیشگیری از شیوع بیماری‌های واگیردار مؤثر واقع شود.

https://www.jpaiassoc.ir/article_254900_5d04232f60320a44127669671b6c07af.pdf