انجمن جمعیت شناسی ایران نامه انجمن جمعیت شناسی ایران 2008-3742 3 5 2008 12 21 Social Exclusion and the Critical Approach of Population Health: Case Study of Iranian Women طردشدگی اجتماعی و رهیافت انتقادی سلامت جمعیت: مطالعه موردی سلامت زنان در ایران 119 151 722613 FA احمد محمدپور استادیار جامعه شناسی، دانشگاه بوعلی سینا همدان مهدی رضایی دانشجوی دکتری جمعیت شناسی، دانشگاه تهران Journal Article 2025 04 09 The critical approach of population health is considered as one of the recent interdisciplinary approaches in the demography and sociology of health and medicine which criticizes the conventional perspectives of health. This emerging approach emphasizes on the role and effect of power, social inequality and social exclusion in order to explain the population health. The critical approach of health population has been deeply inspired and influenced by Jurgen Habermas and Michael Foucault in their analysis of socio-economic forces affecting health. This paper, at the outset makes a brief review on the conventional perspectives on population health; then, it points out to the recent evidences dealing with the theoretical and methodological turns towards the critical approach of population health, its relation with social exclusion, and the main principles and implications of this new approach. Finally, the paper particularly focuses on some evidences concerning health/diseases among Iranian women and analyzes their causes based on critical approach of population health.   رهیافت انتقادی سلامت جمعیت یکی از رهیافتهای بین رشته ای معاصر در حوزه های جمعیت‌شناسی، جامعه‌شناسی پزشکی و بهداشت است این رهیافت ضمن نقد رویکردهای متعارف سلامت و بهداشت جمعیتها و نیز اتخاذ رهیافت انتقادی تلاش می کند به نقش و تأثیر عوامل ،قدرت نابرابری اجتماعی و طرد شدگی اجتماعی در سلامت جمعیت توجه کند. رهیافت انتقادی سلامت جمعیت به عنوان یک رهیافت معاصر، عمیقاً متأثر از آرای هابرماس و فوکو در تحلیل نقش نیروهای اقتصادی سیاسی در سلامت جمعیت بوده است. در این مقاله ابتدا به بررسی دیدگاههای متعارف مرتبط با سلامت جمعیت پرداخته شده است. سپس با ذکر برخی شواهد و مطالعات به چرخش نظری و روشی معاصر به سوی رهیافت انتقادی سلامت ،جمعیت ارتباط آن با طرد شدگی ،اجتماعی، و نیز اصول و عناصر اساسی این رهیافت پرداخته شده است. در پایان و در بخشی مجزاء با استفاده از این رهیافت انتقادی، سلامت جمعیت زنان در کشور بررسی شده است. https://www.jpaiassoc.ir/article_722613_e73c36b6e84043a2a040945b29bbe457.pdf