سطوح و روندهای طول دوره کاری و عوامل مؤثر بر آن در ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار علوم اقتصادی، پژوهشکده بیمه

2 استادیار جمعیت‎شناسی، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

3 استادیار علوم اقتصادی، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده


در مرحله پساگذار، کاهش باروری تدریجاً نرخ رشد جمعیت در سن کار را کاهش می­دهد، کاهش یا حتی ثبات طول دوره کار می­تواند برای اقتصادها نامطلوب باشد. بنابراین، شناسایی عوامل تعیین­کننده ورود و خروج و طول دوره کار می‎تواند به دور کردن اقتصادهای در حال گذار به اقتصاد سالخورده از این شرایط نامطلوب کمک کند. لذا، هدف این پژوهش، ارائه تصویری از شرایط و وضعیت ورود و خروج نیروی کار از بازار و شناسایی عمده­ترین عوامل تعیین­کننده متوسط طول دوره کار در ایران است. بدین منظور، سن ورود به/خروج از بازار کار با استفاده از داده­های مقطعی سرشماری­های 1355 تا 1395 محاسبه شد. علاوه بر این، متوسط سالانه شاخص‌های مقدار دستمزد،  سطح تحصیلات، حقوق بازنشستگی، امید زندگی و شمار فرزندان برای دوره 1365- 1395 به‌صورت سالانه با استفاده از داده‌های سری زمانی و  برآورد مدل با روش حداقل مربعات معمولی تخمین زده شدند. نتایج نشان دادند که میانگین سن تحصیلات مهمترین عاملی است که بر سن ورود مردان به بازار کار و تأخیر در آن اثر داشته است. علاوه بر این، نتایج نشان دادند که وضعیت و شرایط بازار کار خلاف جهت تغییرات جمعیتی- اجتماعی و ناهمسو با بهره­مندی از امتیازات اقتصادی تغییرات جمعیتی است.

کلیدواژه‌ها


‒         پژوهشکده بیمه، (1397)، جداول عمر کشور در سال 1395 براساس آمارهای ثبت مرگ در ایران، تهران.
‒         درخشان، مسعود، (1395)، "اقتصادسنجی تک معادلات با فروض کلاسیک"، جلد اول، تهران: انتشارات سمت.
‒         مرکز آمار ایران (سالهای مختلف)، درگاه ملی آمار ایران، نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1335 تا 1395.
‒         زنجانی، حبیب‌الله و مجید کوششی، (1371)، بررسیمرگومیردرایران، مرکز مطالعات و تحقیقات معماری و شهرسازی ایران.
‒         سوری، علی، (1394)،  اقتصادسنجی مقدماتی، جلد اول، نشر فرهنگ شناسی.
‒         صفاکیش، محدثه و زهره فلاح محسن‎خانی، (1395)، "بررسی عدم مشارکت زنان در بازار کار ایران"، مجله بررسی‌های آمار رسمی ایران، سال 27، شماره 1، صص: 103-119.
‒         کوششی، مجید (1372)، "پس‎افتادگی گذار جمعیتی ایران و نتایج جمعیتی اجتماعی آن"، سمینار مسایل جمعیتی ایران، دانشگاه شیراز.
‒         کوششی، مجید و محمد ترکاشوند (1396)، "تعدیل اریب برآورد مرگ و میر کودکان با استفاده از روش براس تراسل و رویکرد نسل‌های فرضی بین دو سرشماری در ایران"، فصلنامه مطالعات جمعیتی، شماره 1، صص: 5-36.
‒         میرزایی، محمد، کوششی، مجید و محمد باقر ناصری، (1375)، "برآورد و تحلیل شاخص‌های حیاتی، جمعیتی کشور در سرشماری‌های 1365 و 1370"، بخش تحقیقات جمعیت‎شناسی، مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران.
‒         نوفرستی، محمد، (1391)، "ریشهواحدوهمجمعیدر اقتصادسنجی"، تهران: انتشارات درسا.
‒      Brugiavini, A., & Peracchi, F. (2005). “The length of working lives in Europe.” Journal of the European Economic Association, 3(2/3): 477-486.
‒      Caldwell, J. C (1976). “Toward A Restatement of Demographic Transition Theory.” Population and Development Review, 2,(3/4): 321-366.
‒      Kadefors, R., Nilsson, K., Östergren, P. O., Rylander, L., & Albin, M. (2019). “Social inequality in working life expectancy in Sweden.” Zeitschrift für Gerontologie und Geriatrie, 52(1), 52-61.
‒      Lee, R. (2003). “The demographic transition: three centuries of fundamental change.” Journal of Economic Perspectives, 17(4), 167-190.
‒      Raaum, O., & Røed, K. (2006). “Do business cycle conditions at the time of labor market entry affect future employment prospects?” The Review of Economics and Statistics, 88(2), 193-210.
‒      Skoog, G. R., & Ciecka, J. E. (2010). “Measuring years of inactivity, years in retirement, time to retirement, and age at retirement within the Markov model.” Demography, 47(3), 609-628.
‒      van Noordt, M., Van Den Hout, A. D. L., van der Pas, S., van Tilburg, T., & Deeg, D. (2019). “Changes in working life expectancy with disability in the Netherlands.” 1992–2016. Scandinavian Journal of Work, Environment and Health, 45(1), 73-81.