سرمایه‌گذاری زمانی والدین در آموزش فرزندان در مناطق شهری ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

یکی از راه‌های ارتقاء سرمایه انسانی، توسعه آموزش و مهارت‌هاست که از دوران کودکی و در کانون خانواده آغاز می‌شود. بنابراین، نقش والدین در شکل‌گیری سرمایه انسانی را نمی‌توان نادیده گرفت. این مقاله از داده‌های طرح گذران وقت 94-1393 مناطق شهری کشور استفاده می‌کند تا مدت زمان اختصاص یافته به آموزش فرزندان را توصیف کند و تفاوت های موجود را تبیین کند. یافته‌ها از نابرابری‌های جنسیتی قابل توجهی در سرمایه‌گذاری زمانی والدین و عوامل مرتبط با آن حکایت دارند. اگرچه مدت زمان اختصاص یافته به آموزش فرزندان با تحصیلات پدران رابطه محدودتری دارد اما این رابطه فارغ از جنسیت والدین با رویکرد فرهنگی هم خوانی دارد زیرا والدین تحصیلکرده‌تر مشارکت بیشتری در آموزش فرزندان دارند. رابطه مشارکت پدران در آموزش فرزندان با مشارکت آنان در فعالیت‌های گوناگون را می‌توان با رویکرد اقتصادی تبیین کرد زیرا تنها مشارکت بیشتر در فعالیت‌های شغلی از مدت زمان اختصاص یافته به آموزش فرزندان می‌کاهد. اما رفتار مادران را نمی‌توان صرفا با رویکرد اقتصادی تبیین کرد زیرا این رابطه منفی، فعالیت های دیگری را نیز علاوه بر فعالیت‌های شغلی شامل می‌گردد. بنابراین، برنامه‌های سازگار کننده نقش‌های والدینی و غیروالدینی را می‌توان در تسهیل فرزندپروری، افزایش سرمایه انسانی و تحقق اهداف سیاست‌های کلی جمعیت موثر دانست.

کلیدواژه‌ها


‒         احمدی، حبیب و سعیده گروسی (1383). "بررسی تاثیر برخی عوامل اجتماعی و فرهنگی بر نابرابری جنسیتی در خانواده‌های شهر کرمان و روستاهای پیرامون آن." مطالعات زنان. شماره 6، صص: 30-5.
‒         بدری منش، اعظم و سهیلا صادقی فسایی (1394). "مطالعه تفسیری نقش خانه‌داری." فصلنامه فرهنگی-تربیتی زنان و خانواده. شماره 31، صص: 87-59.
‒         ترابی، فاطمه (1389). "نقش ناهمگونی مشاهده نشده در تحلیل پیشینه واقعه: کاربرد در تحلیل رفتار باروری زنان در ایران." نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران. شماره 10، صص: 32-6.
‒         ترابی، فاطمه و عباس عسکری ندوشن (1391). "پویایی ساختار سنی جمعیت و تغییرات ازدواج در ایران." نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران. شماره 13، صص: 23-5.
‒         قنبری، فائزه و سروش فتحی (1396). "بررسی عوامل موثر بر تولید نابرابری جنسیتی در بین خانوارهای شهر گرمسار." دو فصلنامه پژوهش‌های انتظامی-اجتماعی زنان و خانواده. شماره 1، صص: 86-69.
‒         مرکز آمار ایران (1394). نتایج طرح گذران وقت در مناطق شهری، تهران: مرکز آمار ایران.
‒         مرکز آمار ایران (1395). نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسکن، قابل دسترس در http://amar.sci.org.ir.
‒         مهربانی، وحید (1396). "اثر ازدواج بر میزان خدمات خانه‌داری زنان ساکن شهر تهران." زن در توسعه و سیاست. شماره 7، صص:  204-187.
‒      Abbasi-Shavazi, M.J., McDonald, P. and Hosseini-Chavoshi, M. (2009). “The Fertility Transition in Iran: Revolution and Reproduction.” Dordecht: Springer.
‒      Becker, G.S. (1962). “Investment in Human Capital: A Theoretical Analysis.” Journal of Political Economy 70: 9-49.
‒      Becker G.S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis with Special Reference to Education, New York: Columbia University Press.
‒      Becker, G.S. (1988). “Family Economics and Macro Behavior.” American Economic Review 78: 1-13.
‒      Blood, R.O. and Wolfe, D.M. (1960). Husbands and Wives: The Dynamics of Family Living, Oxford: Free Press Glencoe.
‒      Coverman, S. (1985). “Explaining Husbands’ Participation in Domestic Labor.” The Sociological Quarterly 26: 81-97.
‒      England, P. and Farkas, G. (1986). Households, Employment and Gender: A Social, Economic and Demographic View, New York: Aldine de Gruyter.
‒      Hartog, J. and Maassen van den Brink, H. (2007). Human Capital: Advances in Theory and Evidence, Cambridge: Cambridge University Press. 
‒      Hiller, D.V. (1984). “Power Dependence and Division of Family Work.” Sex Roles 10: 1003-1019.
‒      Lareau, A. (2003). Unequal Childhood: Class, Race, and Family Life, Berkeley: University of California Press.
‒      Lundberg, S. and Pollak, R.A. (1996). “Bargaining and Distribution in Marriage.” Journal of Economic Perspectives 10: 139-158.
‒      Lutz, W. and KC, S. (2011). “Global Human Capital: Integrating Education and Population.” Science 333: 587-592.
‒      Moghadam, V.M. (2004). “Patriarchy in Transition: Women and the Changing Family in the Middle East.” Journal of Comparative Family Studies 35: 137-162.
‒      Oppong, C. (1980). “A synopsis of seven roles and status of women: an outline of a conceptual and methodological approach and a framework for collection and analysis of qualitative and quantitative data relevant to women's productive and reproductive activities and demographic change.”Meeting of experts on research on the status of women, development and population trends: evaluation and prospects (France), 25-28 November.
‒      Oppong, C. (1983). “Women’s roles, opportunity costs, and fertility.” in Bulatao, R.A. and Lee, R.D. (eds.),  Determinants of fertility in developing countries. Academic Press.
‒      Savvides, A. and Stengos, T. (2009). Human Capital and Economic Growth, Stanford: Stanford University Press.
‒      Schultz, T.W. (1960). “Capital Formation by Education.” Journal of Political Economy 68: 571-583.
‒      Schultz, T.W. (1961). “Investment in Human Capital.” American Economic Review 51: 1-17.
‒      Schultz, T.W. (1962). “Reflections on Investment in Man.” Journal of Political Economy 70: 1-8.
‒      Schultz, T.W. (1974). Economics of the Family: Marriage, Childbearing, and Human Capital, NBER Books, National Bureau of Economic Research, Inc.
‒      Shelton, B.A. and John, D. (1996). “The Division of Household Labor.” Annual Review of Sociology 22: 299-322.
‒      Tobin, J. (1958). “Estimation of Relationships for Limited Dependent Variables.” Econometrica 26: 24-36.
‒      Torabi, F. and Abbasi-Shavaiz, M.J. (2016). “Women’s Education, Time Use, and Marriage in Iran.” Asian Population Studies 12: 229-250.