عوامل اجتماعی موثر بر تمایل به مهاجرت جوانان روستایی با تاکید بر نقش تعلق به مکان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار جامعه‌شناسی توسعه، موسسه مطالعات و مدیریت جامع و تخصصی جمعیت کشور

2 استادیار جمعیت‌شناسی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور

چکیده

از دغدغه­های مهم جوانان روستایی این است که آیا باید در منطقه روستایی خود بمانند و یا جای دیگری را برای زندگی و محل کار خود انتخاب نمایند؟ شرایط و عواملی آنها را ترغیب به رفتن و شرایطی ترغیب به ماندن می‌کند. بنابراین، سوال اصلی مقاله این است که عوامل اجتماعی موثر بر مهاجرت جوانان روستایی چیست و آیا تعلق به محل زندگی می‌تواند در ماندگاری جوانان روستایی موثر باشد؟ در این تحقیق با استفاده از روش پیمایش، 800 جوان ساکن در روستاهای شهرستان‌های هشترود و اسکو مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج نشان می­دهد که تعلق به مکان، کیفیت زندگی، سرمایه‌گذاری در مکان، رضایت از زندگی، درآمد و تحصیلات راهنمایی تاثیر منفی بر ترک روستا و متغیرهای مجرد بودن، داشتن عضو مهاجر در خانواده، تحصیلات دانشگاهی و نداشتن شغل تاثیر مثبت بر مهاجرت از مناطق روستایی دارند. تعلق به اجتماع روستایی می­تواند به عنوان یک بازدارنده قوی و طولانی مدت در زمینه مهاجرت جوانان از روستا عمل نماید. باتوجه به همبستگی بالای تعلق به اجتماع محلی با میزان­های مشارکت، مسئولیت­پذیری و درنهایت سرمایه­گذاری محله­ای، این عامل اجتماعی نتیجتاً می­تواند منجر به بهره­وری اقتصادی گردیده و در بهبود امورات اقتصادی و وضعیت رفاهی روستاها عامل بسیار موثری محسوب ­شود.

کلیدواژه‌ها


پیربابایی، محمدتقی و حسن سجادزاده (1390). "تعلق جمعی به مکان، تحقق سکونت اجتماعی در محله سنتی"، مجله باغ نظر، سال 8، شماره 16،  صص: 28-17.

رستمعلی‌زاده، ولی اله،  علی قاسمی اردهایی، و نیر رستمی (1392). "عوامل مؤثر بر ماندگاری جوانان روستایی؛ مطالعة موردی: شهرستان اهر"، پژوهش های روستایی، دورة ۴، شمارة ۳، صص: ٥٣٤- ٥٠٥.

زنجانی، حبیب الله (1380). "مهاجرت"، تهران: سمت.

ناطق پور، محمد جواد ( 1383 ). "توسعه و تعلق اجتماعی با تأکید بر نقش شوراهای اسلامی"، آموزش علوم اجتماعی، دورة 7 شماره 2، صص: 33-28.

 

Brown, D. L. (2002). “Migration and community: Social networks in a multilevel world”. Rural Sociology 67(1): 1–23.

Cadwallader, M. (1992). “Migration and residential mobility”. Madison: University of Wisconsin Press.

Christakopoulou, S.,  J. Dawson and G, Aikaterini (2001), “The Community Well-Being Questionnaire: Theoretical Context and Initial Assessment of ItsReliability and Validity”,  Social Indicators Research 56( 3): 321-351.

Corbett, M. (2007). “Learning to leave: The irony of schooling in a coastal community”. Halifax, Nova Scotia, Canada: Fernwood Publishing.

DeJong, G. F. (1999). “Choice processes in migration behavior”. In Pandit, K., & Withers, S. D. (Eds.), Migration and restructuring in the United States. Lanham, MD: Rowan and Littlefield.

Demi, M. A., D. K. McLaughlin and A. R. Snyder  (2009). “Rural Youth Residential Preferences: Understanding the Youth Development- Community Development Nexus”, Community Development 40(4): 311-330.

Elder, G. H., V. King and R. D. Conger (1996). “Attachment to place and migration prospects: A developmental perspective”. Journal of Research on Adolescence 6(4): 397–425.

Eversole, R. (2002). “Keeping youth in communities: Education and out-migration in the southwest”. Rural Society 1 (2): 85-98.

Garasky, S., (2002). “Where are they going? A comparison of urban and rural youths’ locational choices after leaving the parental home”, Social Science Research 31(3):409-431.

Hecktner, J. M. (1995). “When moving up implies moving out: Rural adolescent conflict in the transition to adulthood”. Journal of Research in Rural Education, 11(1): 3–14.

Hendry,  Leo B. & Kloep,  Marion (2004), ”To stay or not to stay?” –That is the question, Rural youths’ views on living in Scandinavia”, Norsk senter for barneforskning (Norwegian Centre for Child Research).

Howley, C. B., H. L. Harmon and G. D. Leopold (1996). “Rural scholars or bright red necks? Aspirations for a sense of place among rural youth in Appalachia”. Journal of Research in Rural Education 12(3): 150–160.

Johnson, K. M., G. H. Elder and M. Stern (2005). “Attachments to family and community and the young adult transition of rural youth”. Journal of Research on Adolescence 15(1): 99–125.

Jones, G. (1995). “Leaving home”. Buckingham, UK: Open University Press.

Jones, G. (1999). “The same people in the same places? Socio-spatial identities and migration in youth”. Sociology 33(1): 1–22.

Kloep, M., L. B. Hendry., A. Glendinning., J.-E. Ingebrigtsen and A. Espnes (2003). “Peripheral Visions? A Cross-cultural Study of Rural Youths' Views on Migration”. Children’s Geographies 1(1): 91-109.

Lee, E. S. (1966). “A theory of migration”. Demography 3:47-57.

Long, Jame., S. Faught and C. Johnson (2012). “Roles of community satisfaction and community attachment in the out-migration of rural residents”, Journal of Management and Marketing Research 11: 1-11.

McMillan, D.W. and D. M. Chavis (1986). “Sense of Community: A Definition and Theory”, Journal of Community Psychology 14: 6-23.

Mulder, C.H., (2003). “The housing consequences of living arrangement choices in Young Adulthood”, Housing Studies 18(5): 703-719.

Osterman, K.F., (2000). “Students’ need for belonging in the school community”, Review of Educational Research 70 (3): 323-367.

Panelli, R. (2002). “Young rural lives: Strategies beyond diversity”. Journal of Rural Studies 18 (2): 113–122.

Pretty, G., P. Bramston., J. Patrick and W. Pannach (2006). “The relevance of community sentiments to Australian rural youths' intention to stay in their home communities”. American Behavioral Scientist 50 (2): 226-240.

Putnam, R.D. (2000). “Bowling Alone”, Simon & Schuster, New York.

Stimson, R. J. and J. Minnery (1998). “Why people move to the “Sun-belt”: A case study of long-distance migration to the Gold Coast, Australia”. Urban Studies 35(2): 193-214.

Stockdale, A., (2006). “Migration: pre-requisite for rural economic regeneration?”, Journal of Rural Studies 22(3): 354-366.

Theodori, A.,  G. L. Theodori  (2014). “Perceptions of  Community and Place and the Migration Intentions of  At-Risk Youth in Rural Areas”, Journal of Rural Social Sciences, 29(1):103–121.

Thissen, F., J.D. Fortuijn., D. Strijker and T.  Haartsen (2010). “Migration intentions of rural youth in the Westhoek, Flanders, Belgium and the Veenkoloniën, The Netherlands”, Journal of Rural Studies 26 (4): 428-436.

Trell, E. M., V. H. Bettina and P.Huigen (2012). ‘It’s good to live in Järva-Jaani but we can’t stay here’: Youth and belonging in rural Estonia, Journal of Rural Studies 28 (2): 139-148.