تحولات الگوی مرگ‌ومیر در ایران با تاکید بر جمعیت سنین نیروی-کار در دهه اخیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی دانشگاه یزد

2 دانشجوی دکتری جمعیت‌شناسی دانشگاه تهران

چکیده

جمعیت سنین نیروی کار، به‌عنوان جمعیت بالقوه مولد و فعال، در مطالعات اقتصاد و جمعیت‌شناسی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. با این‌وجود ممکن است الگوی اپیدمیولوژیک مرگ‌ومیر و روند تغییرات آن با سایر گروه‌های جمعیتی متفاوت باشد. هدف این مطالعه محاسبه تغییرات سال‌های عمر از دست‌رفته زودرس (YLL) افراد گروه سنی 15-64 بر اثر سه علت اصلی فوت در کشور در دو مقطع 1385 و 1394 است. داده‌های موردنیاز از نظام ثبت مرگ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی اخذ شده و YLL با استفاده از روش استاندارد سازمان جهانی بهداشت محاسبه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که علل اصلی مرگ و سال‌های عمر از دست‌رفته جمعیت سنین نیروی کار با کل جمعیت و سایر گروه‌های عمده سنی مانند کودکان و سالمندان در دوره‌های مورد مطالعه متفاوت است. در گروه‌های سنی جوان نیروی کار 15-44 سال، حوادث غیرعمدی و در سنین بالای نیروی کار 45-64 سال بیماری‌های قلبی- عروقی و سرطان‌ها علل غالب هستند. این نتیجه که روند تغییرات مرگ‌ومیر در دهه اخیر به گونه‌ای بوده که از سهم درصدی YLL بیماری‌های قلبی- عروقی و حوادث غیرعمدی کاسته شده، نتیجه‌ای امیدوارکننده ولی برعکس، افزایش سهم مرگ ناشی از سرطان‌ها طی دهه اخیر، قابل تأمل و هشداردهنده است.

کلیدواژه‌ها


-      اکبرپور سمانه، ناهید جعفری، فرزانه مباشری، پدرام پزشکان (1390). "سالهای از دست رفته عمر به علت مرگ‌های زودرس ناشی از حوادث عمدی و غیرعمدی در استان مازندران در سال 1387". مجله اپیدمیولوژی ایران، دوره 7، شماره 4، صص: 34-29.

-      خسروی، اردشیر، محمد ساسانی پور و سجاد اسعدی (1390). "سال‌های عمر از دست رفته به علت مرگ‌های زودرس ناشی از علل اصلی مرگ، استان فارس 1385". نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، شماره 12، صص 31-46.

-      ساسانی پور، محمد (1391). "پوشش ثبت مرگ‌ومیر بزرگسالان با استفاده از روش موازنه رشد براس در سال 1385: استان‌های مرکزی و بوشهر". مجله بررسی‌های آمار رسمی ایران. سال 23، شماره 2، صص 243-254.

-      کوششی مجید و محمد ساسانی پور (1390). "مطالعه سهم حوادث غیرعمدی در مرگ و میر کشور در سال 1385 و پیامدهای جمعیتی آن". نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران. شماره 11، صص: 85-113.

-      میرزایی محمد، محمد ساسانی پور و مصیب محبی میمندی (1391). "فزونی میزان‌های مرگ و میر مردان: تحلیل تفاوت‌های جنسی مرگ و میر با تاکید بر علل فوت در ایران"، نامه انجمن جمعیت‌شناسی ایران شماره 14، صص: 7-28.

-      میرزایی، محمد (1380). "انتقال مرگ و میر، اختلال در سلامتی و برنامه‌ریزی بهداشتی". نامه علوم اجتماعی. شماره 18، صص: 269-288.

-      نقوی محسن و ناهید جعفری (1386). سیمای مرگ و میر در 29 استان کشور، تهران: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.

-      یاوری پروین، علیرضا ابدی، یداله محرابی (1382). "اپیدمیولوژی علل مرگ‌ومیر و روند تغییرات آن در سال‌های 1358 تا 1380 در ایران"، مجله حکیم، شماره 3، صص: 7-14.

 

-      Aragon, T., D. Lictensztajan, B. Katchar (2008). “Calculating expected years of life lost for assessing local ethnic disparities in causes of premature death”. BMC Public Health, 8: 1-12.

-      Arnesen T. M., O. Norheim (2009). Disability adjusted life years - possibilities and problems. National Institute of Public Health, Oslo, Norway.

-      Caldwell. J. C (1993). “Health transition: the cultural, social and behavioural determinants of health in the third world”. Social Science and Medicine. 35(2):125-135.

-      Colin, D., C. L Mathers, K. Bernard, I. Moesgard, D. MieInous. (2003) Global Burden of Disease in 2002: Data Sources, Methods and Results. World health organization.

-      Frenk J et al (1991). “Elements for a theory of the health transition”. Health Transiton Review, 1(1): 21-38.

-      Horiuchi, Shiro (1999). Epidemiological transitions in human history, in Joseph Chamie and Robert L. Cliquet (eds.), Health and Mortality Issues of Global Concern, Proceedings of the Symposium on Health and Mortality, Brussels, 19–22 November 1997. New York: United Nations, pp. 54–71.

-      Jankovic S (2005). Summary measures of population health and their relevance for health policy. In: Galan A, Scintee G, editors. Public Health Strategies. A Handbook for Teachers, Researchers, Health Professionals and Decision Makers. Lage: Hans Jacobs Publishing Company. Pp:190-207.

-      Khosravi. A., R. Taylor, M. Naghavi and A. D. Lopez (2007). “Differential mortality in Iran,” Population Health Metrics, 5(7): 1-15.

-      Kruger. DJ., and R. M. Nesse (2006). “An evolutionary life-history framework for understanding sex differences in human mortality rates”. Human Nature, (17): 1-23.

-      Lerner, M (1973). “Modernization and health: a model of the health transition”, Paper presented at the annual meeting of the American Public Health Association, San Francisco, November.

-      Mathers, C. J., A D. Lopez and J. Salomon (2001). National Burden of Disease Studies: A Practical Guide, 2nd ed. Geneva, World Health Organization, Global Programme on Evidence for Health Policy.

-      McKeown, T (1976). The Modern Rise of Population. New York: Academic Press.

-      Murray, C. J., L. Acharya (1997). “Understanding DALYs”. Journal of Health Economics; 16: 703-730.

-      Murray, C.J., A. D Lopez (2004). Assessing health needs: the Global Burden of Disease Study. In: Detels R, McEwen J, Beaglehole R, Tanaka H, (editors), Oxford Textbook of Public Health, Fourth edition. New York: Oxford University Press Inc.

-      Olshansky, S J., and B. Ault (1986). “The fourth stage of the epidemiologic transition: The age of delayed degenerative diseases”, The Milbank Quarterly. 64 (3): 355–391.

-      Omran, A. R (1971). “The epidemiologic transition: A theory of the epidemiology of population change”, Milbank Memorial Fund Quarterly; 49(4): 509-538.

-      Preston, S. H (1976). Mortality Pattern in National Population, with Special Reference to Recorded Causes of Death. New York: Academic Press.

-      Rogers, R., and R. Hackenberg (1987). “Extending epidemiologic transition theory: A new stage”, Social Biology. 34(3-4): 234–243.

-      Salomon A. S., C. Murray C (2002). “The epidemiologic transition revisited: compositional models for causes of death by age and sex”. Population and Development Review, (28) 205-228.

-      The World Bank. The World Bank Development Report 1993: Investing in Health. New York, NY: Oxford University Press; 1993.

-      Vallin, J., and F. Meslé (2001). Trends in mortality in Europe since 1950: Age, sex and cause specific mortality, in Jacques Vallin, France Meslé, and Tapani Valkonen (eds.), Trends in Mortality and Differential Mortality. Strasbourg: Council of Europe, pp. 131–186.

- World Health Organization (2004). Global Burden of Disease 2004 Update: Disability Weights for Diseases and Conditions. Geneva: World Health Organization.