تأثیر آلودگی هوا بر اختلال در سلامتی شهر اهواز در سال 1395

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران

2 دانشیار گروه جمعیت شناسی، دانشگاه تهران

3 استاد مرکز تحقیقات سم شناسی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

4 دانشجوی دکترای جمعیت شناسی دانشگاه تهران

10.22034/jpai.2020.243918

چکیده

در چند دهه گذشته آلودگی هوا به عنوان یک مشکل اساسی، سلامتی افراد را تحت تاثیر قرار داده است. آلودگی هوا از مهم‌ترین مشکلات زیست‌محیطی کلان‌شهرهای ایران به­خصوص شهر اهواز است. هدف از مقاله پیش­رو بررسی تأثیر آلودگی هوا بر اختلال در سلامتی برمبنای تحلیل ثانویه داده‌های زیست محیطی و بیمارستانی در شهر اهواز در طول سال 1395 است. نتایج نشان داد که شاخص­های آلودگی هوا و اختلال در سلامتی، به لحاظ زمانی، در فصل زمستان بیشتر است. بیشترین دلایل مراجعه به بیمارستان به ترتیب بیماری­های قلبی و عروقی، سرطان، گوارش، تنفسی، پوستی و عفونی بوده است. نتایج تحلیل چندمتغیره نشان داد که ۸۵ درصد تغییرات اختلال در سلامتی شهر اهواز ناشی از تأثیرات 10 آلاینده مورد بررسی است. در این میان، آلاینده‌های ذرات معلق کوچکتر از 5/2 میکرون، ذرات معلق کوچکتر از  10 میکرون، مونوکسیدکربن، و نیتریک اکسید به ترتیب بیش‌ترین اثرات را بر اختلال در سلامتی گذاشته‌اند. علاوه بر این، نتایج نشان داد سن و جنس نیز به شدت با اختلال در سلامتی ناشی از آلودگی هوا همبستگی دارند. بدین ترتیب، کاهش اختلال در سلامتی نیازمند سیاست­گذاری و اجرای برنامه­های موثر در جهت کاهش آلاینده­ها  است.

کلیدواژه‌ها


-      احمدی، آسور و اکبر احمدالله آبادی (1390)، «سنجش میزان آلاینده‌های شهر سبزوار»، مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی سبزوار، دوره 18: 140-147.
-      امانی، فیروز و انوشیروان کاظم نژاد و رضا حبیبی (1388)، «روند تغییرات شاخص مرگ ومیر در ایران طی سالهای 1350-1386»، مجله دانشگاه علوم پزشکی اردبیل، شماره 3: 210 - 217.
-      بازگیر، سعید و مجتبی قدیری معصوم و علی اکبر شمسی پور و شیوا سیدی سرنجیانه (1394)، «تحلیل رابطه آلودگی هوای تهران  با ترافیک و شرایط جو برای کاهش مخاطرات»، مدیریت مخاطرات محیطی،  بهار 1394، دور دوم – شماره1: 35-49.
-      بختیاری ارگس، یاسر (1392) «تخمین میزان انتشار منابع عمده آلاینده و تاثیر آنها در آلودگی هوای شهرستان پاکدشت» پایان نامه کارشناسی ارشد مهندسی محیط زیست، دانشگاه تهران: دانشکده محیط زیست.
-      بیگدلی، آتوسا (1380)، «تاثیر اقلیم و آلودگی هوا تهران بر بیماری سکته قلبی دوره 1990 تا 1994»، تحقیقات جغرافیایی، شماره 62: 126-140
-      پژویان، جمشید (1386)، «بررسی رشد اقتصادی بر آلودگی هوا»، فصلنامه پژوهش‌های اقتصادی، شماره 4: 19-40.
-      پوریا نژاد، فاطمه (1384)، «ارتباط عناصر اقلیمی و آلاینده­های شهر تهران با فوت شدگان بر اثر بیماری برونشیت»، پایان نامه کارشناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی (واحد علوم و تحقیقات).
-      جعفرزاده، نفیسه (1384)، «آلودگی هوا در فعالیت‌های اکتشاف و استخراج نفت و گاز»، اولین همایش آلودگی هوا و اثرات آن بر سلامت،تهران، صص6-12.
-      جلالی، سیدامیر و محمد حری (1394)، «مکان یابی بیمارستان با رویکردی بر پدافند غیرعامل با تاکید بر اصل پراکندگی نمونه موردی: شهر اهواز»، اولین کنفرانس سالانه پژوهش‌های معماری، شهرسازی و مدیریت شهری، شماره(1): صص13-1.
-      حسینی، وحید (1390)، «معضلی به نام آلودگی هوا»، فصلنامه تهویه صنعتی، سال دوم، شماره(3): 9-2 .
-      رشنو، علیرضا (1388)، « پدیده گرد و غبار در استان خوزستان»، فصلنامه بارش، نشریه داخلی اداره کل هواشناسی استان خوزستان، 23-16.
-      رضایی، شیما و نرگس خانجانی و سمیه محمدی سنجد کوه  و زهرا دارابی فرد (1394)،« بررسی اثرات آلودگی هوا بر مراجعه بیماران تنفسی به اورژانس بیمارستان در کرمان»، بهداشتوتوسعه، سال چهارم، شماره (4)، زمستان 1394.
-      صاحب الزمانی، محمد و آمنه شکوری و لیلا آلیلو و علی رشیدی (1388)، «بررسی تاثیر آموزش خود مراقبتی بر میزان آگاهی و نحوه عمل کرد بیماران صرعی مراجعه‌کننده به بیمارستان­های آموزشی منتخب دانشگاه‌های علوم پزشکی تهران در سال 1387»، مجله پزشکی ارومیه، دوره 20، شماره 4، صص289-284.
صادقی، حبیب الله  (1397)، «بررسی اثر آلودگی هوا و پیامد‌های آن با تاکید بر اختلال در سلامت و مرگ ومیر در شهر اهواز در سال 1395»، پایان نامه کارشناسی  ارشد جمعیت شناسی، دانشگاه تهران: دانشکده علوم اجتماعی.
-      عزیزی، قاسم و مرتضی میری و سید امید نبوی (1391)، « ردیابی پدیده گرد و غبار در نیمه غربی ایران»، فصلنامه مطالعات جغرافیایی مناطق خشک، شماره 2، 81-63.
-      علیخانی، بهلول (1384)، «رابطه بین توزیع فشار و تراکم آلاینده‌های شهر تهران»، پژوهش‌های جغرافیایی، دوره 37 ، شماره 2 ، صص 39-49 .
-      غفاری، غلامرضا (1387)، «سازه سرمایه فرهنگی و منابع آن»، رشد آموزشی علوم اجتماعی، دوره دوازدهم، شماره 2.
-      غیاث الدین، منصور (1367)، «کتاب آلودگی هوا، از ترجمه کتاب Perkins»، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ اول 1367 و چاپ چهارم 1379.
-      فلاح زوزولی، محمد و علیرضا وفایی نژاد و  میر مسعود خیرخواه زرکش و فریبرز احمئی دهکاء (1393)، پایش و تحلیل سینوپتیکی پدیده گرد و غبار با استفاده از سنجش از دورGIS (مطالعه موردی: گرد و غبار 18 ژوئن 2012)، فصلنامه اطلاعات جغرافیایی (سپهر)، 23، 80-69.
قنبری، حسینعلی و قاسم عزیزی (1388)، "شبیه سازی عددی رفتار آلودگی هوای تهران بر اساس الگوی باد "، پژوهش های جغرافیای طبیعی (پژوهش های جغرافیایی سابق)، شماره 68: صص 15-32. 
-      کورتیس، آنتونی. جی (1385)، «روانشناسی سلامت»، (ترجمه شهناز محمدی)، تهران، انتشارات ویرایش.
-      لشکری، حسین  و افسانه ظفری (1388) « پهنه بندی آلودگی هوای شهر تهران با استفاده از GIS در دوره آماری 1997-2007»، فصلنامه جغرافیای سرزمین، دوره 6، شماره 3: صص 49-60.
-      محمدی کلهری، ابراهیم و جمشید رحیمی، محمد نوری  و یاسر شکوهی (1391)، «بررسی ارتباط  بین تشدید آلودگی هوا و میزان مراجعه و بستری بیماران قلبی و عروقی و تنفسی در بیمارستان‌های کرج در تاریخ 1/8/1389 تا30/10/1389»، پانزدهمین همایش ملی بهداشت محیط، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی گیلان.1391.
میرزایی، محمد (1380)، «انتقال مرگ ومیر، اختلال در سلامتی و برنامه ریزی بهداشتی»، نامه علوم اجتماعی، شماره 18، صص269-288 .
-      میرزایی، محمد (1384)، «جمعیت و توسعه با تاکید بر ایران (مجموعه مقالات)»، تهران: مرکز مطالعات و پژوهش‌های جمعیتی آسیا و اقیانوسیه.
-      ندافی، کاظم و مریم یار احمدی و علیرضا مصداقی نیا و مسعود یونسیان و نعمت الله جعفر زاده و ابوالفضل نعیم آبادی و محمود ثالثی و عباس شاهسونی (1391)، «تحلیل روند گرد و غبار ورودی به ایران با تاکید بر استان خوزستان»، مجله پژوهشی حکیم، صص 192-202.
-      ندافی، کاظم و مسعود یونسیان و رامین نبی‌زاده  (1393)، «راهنمایی محاسبه، تعیین و تعلام شاخص کیفیت هوا»، وب­سایت پژوهشکده محیط زیست- مرکز تحقیقات آلودگی هوا، https://ier.tums.ac.ir/.
-      نوری، جعفر (1379). مبانی محیط زیست. تهران: دانشگاه پیام نور
-      یاوری، پروین و علیرضا عبدی و یدا... محرابی (1382)، «اپیدمیولوژی علل مرگ ومیر و روند تغییرات در سالهای 1385 تا 1380 در ایران»، مجله پژوهشی حکیم، دوره ششم، شماره 3.صص 7-14.
-      Abbasi-Shavazi, Mohammad Jalal, Meimanat Hosseini Chavoshi, Majid Koosheshi and Mohsen Naghavi (2005), “Trend and Emerging Issues of Health and Mortality in the Islamic Republic of Iran, in”, Emerging Issues of Health and Mortality in the Asian and Pacific Region: Asian Population Studies Series NO.163.
-      AdelGhorani, A, Riahi-Zanjani B, Balali-Mood, M. (2016),” Effects of air pollution on human health and practical measures for prevention in Iran” Journal of Research in Medical Sciences. 2016; 21: 65,1-12.
-      Asadi, A. Sasanipour, M. Mohebbi Meymandi, M. Hashemian, A. H. (2015), “A Study about Global Burden of Disease: Calculation and Analysis of Years of Life Loste (YLL) in Iran” Advances in Biological Research¸ 9(3): 156-165.
-      Cao J, Shen Z, Chow JC, Qi G, Watson JG (2009). “Seasonal variations and sources of mass and chemical composition for PM10 aerosol in Hangzhou, China”, Particuology 2009; 7(3): 1-8.
-      Fattore, E. V. P,  Borgini, A.,  Tittarelli, A.,  Bertoldi, M., Crosignani, P.,  Fanelli, R.,(2011), “Human health risk in relation to air quality in two municipalities in an industrialized area of Northern Italy” Environmental Research, 111(8): 1321-1327.
-      Grossman, G. and Krueger, A. (1995). Economic growth and the environment. Quarterly Journal of Economics 110, 353–77.
-      Grossman, G. M. and Krueger, A. B., (1991), “Environmental Impacts of a North American Free Trade Agreement”. National Bureau of Economic Research Working Paper 3914, NBER, Cambridge MA.
-      Heerink, N., Mulatu, A., Bullet, (2001), “Income Inequality and the Environment: Aggregation Bias in Environmental Kuznets Curves”, Ecological Economics 38 (3): 359-367.
-      Holtz-Eakin, D., Selden, T.M., (1995), “Stoking the Fires? CO2 Emissions and Economic Growth”, Journal of Public Economics, 5(1), 85-101.
-      Jonaidi Jafari A, Zoohour AR, Rezaei R, Malekafzali S, Saeif A. (2006), “Estimation of number of cardiac and respiratory deaths attributed to air pollution in Tehran”, TEB VA TAZKIEH. 2009; 18(3 -4): 37-47. Persian.
-      Ki-Hyun Kim, Ehsanul Kabir, Shamin Kabir(2016). “A review on the human health impact of airborne particulate matter” Environment International, 74: 136-143.
-      McKeown, T. (1979) "The Role of Medicine: Dream, Mirage orNemesis", Basil Blackwell, Oxford.
-      Morshedi A, Mirzaii S. (2011), “Fine air particles and their relation with the health of people in southern Busher province”, 14th National Congress on Environmental Health; 2011 Nov 1-3; Yazd: Shahid Sadoughi University of Medical Sciences and Health Services; 2011.
-      Murray C. J.L and A. D., Lopez (1996), “The Global Burden of Disease: a Comprehensive Assessment of Mortality and Disability from Diseases, injuries and Risk Factors in 1990 and Projected to 2020”. USA. Harvard School of Public Health.
-      Northrap, R. (1986) “Decision- making in health care in developing countries”, in consequences of mortality trens and differential”, United Nations.
-      Omran, A.R. (1971), "The Epidemiologic Transition: A Theory of the Epidemiology of Population Change”. The Milbank Memorial Fund Quarterly, 49(4):509-38.
-      Robine, J-M (2003) “Epidemiological Transition”. In: Encyclopedia of Population (Edited by Demeny, P and G McNicol), USA. Thomson, pp. 307-310.
Sadeghi, A. H. (2018). Investigating the Role of Balance of Population and Economic Growth in Achieving Sustainable Economic Growth (Case Study: Upper-Middle Income Countries during 1985 to 2016). International Journal of Applied Research in Management and Economics 1(2):1-8.
-      Sengupta, R., (1996). CO2 Emission-Income Relationship: Policy Approach for Climate Control. Pacific and Asian Journal of Energy, 7 (2), 207-229. 
-      Shafik, N., Bandyopadhyay, S., (1992). Economic Growth and Environmental Quality: Time Series and Cross-Country Evidence. The World Bank, Working Paper Series WP-904.
-      Sousa SI, Pires JC, Martins EM, Fortes JD, Alvim-Ferraz MC, Martins FG (2012). “Short-term effects of air pollution on respiratory morbidity at Rio de Janeiro--Part II: health assessment”. Environment International Aug; 43:1-5
-      WHO (2014), Shaping the Future, World, Health Report 2014, pp. 1-181.
-      Wong CM vichit- vadakan N. Kanh, Qian Z. (2008) "public health and air pollution in Asia (PAPA): A multicity study of short-term effects of air pollution on mortality".Environmental Health Perspectives, 116(9).1195-1202."
-      World Bank. (2005). The World Bank Annual Report 2005 : Year in Review, Volume 1. Washington, DC. © World Bank. https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/7537 License: CC BY 3.0 IGO.
-      World Health Organization website (2013), http://www.who.who.int (WHO).
-      Yu-Fei Xing, Yue-Hua Xu, Min-Hua Shi, and Yi-Xin Lian (2016). “The impact of PM2.5 on the human respiratory system”.  Journal of Thoracic Disease. 2016 Jan; 8(1): E69–E74.