مهاجرت شبکه ای و تعیین کننده های آن: مطالعه جریان های مهاجرت از استان آذربایجان شرقی به استان تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای جمعیت شناسی و عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور

چکیده

شدت مهاجرت از استان آذربایجان‌شرقی به استان تهران و اقامت خوشه‌ای مهاجران، موجب گردیده است در این مقاله، این جریان مهاجرتی با رویکرد شبکه‌ای مورد مطالعه قرار گیرد. با استفاده از روش‌های تحقیق پیمایش و گروه‌های متمرکز و نیز چارچوب مفهومی شبکه‌های اجتماعی مهاجر، سه جریان مهاجرتی شبکه‌ای، توده‌ای و دافعه‌ای از هم تفکیک شده‌اند که حدود سه چهارم آن از نوع شبکه‌ای است. بیشترین جابجایی خوشه‌ای جمعیت از استان آذربایجان‌شرقی به استان تهران در دهه‌های 1360 و 1370 صورت گرفته است که در این میان مهاجرت شبکه‌ای از شهرستان‌های سراب، میانه و هشترود به شهرستان‌های رباط‌کریم، شهریار و اسلام‌شهر قابل توجه است. در کنار شهرستان مبدأ و سطح توسعه آن، متغیرهای دوره مهاجرت، وضع تأهل، سطح تحصیلات، اشتغال و وضع مالی مهاجر در زمان مهاجرت، در تفکیک انواع مهاجرت‌های مورد بررسی موثرند. به عنوان نتیجه کلی، مهاجران ازلحاظ ویژگی‌های اجتماعی و اقتصادی هرچقدر ضعیف‌تر از همتاهای خود باشند، بیشتر به مهاجرت شبکه‌ای روی می‌آورند که این امر اهمیت ضعف مالی و کمبود اطلاعاتی مهاجران را در جهت دادن به مهاجرت‌های شبکه‌ای به خوبی نشان می‌دهد.
 

کلیدواژه‌ها


مرکز آمار ایران، داده­های خام 20 درصد سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1385.

Bauer, T, G. S. Epstein, and I. N. Gang (2006) The Influence of Stocks and Flows on Migrants, Working Paper, Bar Ilan University.

DeHaas, H. (2010) “The Internal Dynamics of Migration Processes: A Theoretical Inquiry”,Journal of Ethnic and Migration Studies, First published (iFirst): 1-31.

De­­Jong, G.F., and R.W. Gardner (1981) Migration Decision Making; Multidisciplinary Approaches to Micro level Studies in Developed and Developing Countries, New York: Pergamon Press.

Epstein, G.S. (2002) Informational Cascades and Decision to Migrate, Working Paper, Bonn.

Epstein, G. S. (2008) “Herd and Network Effects in Migration Decision-Making”, Journal of Ethnic and Migration Studies, 34(4): 567-583.

Faist, T. (2000) The Volume and Dynamics of International Migration and Transnational Social Spaces, Oxford University Press.

Fussell, E, and D. Massey (2004) “The Limits to Cumulative Causation: International Migration from Mexican Urban Areas”, Demography, 41(1):151-171.

Haug, S. (2008) “Migration Networks and Migration Decision-Making”, Journal of Ethnic and Migration Studies, 34(4): 585 -605.

Heering, L., R. Van der, and L.V. Wissen (2004) “The Role of Family Networks and Migration Culture in the Continuation of Moroccan Emigration: A Gender Perspective”, Journal of Ethnic and Migration Studies, 30(2): 323-337.

Helmenstein, C., and Y. Yegorov (2000) “The Dynamics of Migration in the Presence of Chains”, Journal of Economic Dynamics and Control, 24: 307-323.

MacDonald, J.S., and L.D. MacDonald (1964) “Chain Migration, Ethnic Neighborhood Formation, and Social Networks”, TheMill bank Memorial Fund Quarterly, 42: 82-97.

Massey, D.S. (1990) “Social Structure, Household Strategies, and the Cumulative Causation of Migration”, Population Index, 56: 3-26.

Massey, D.S., R. Alaron, J. Durand, and H. Gonzalez (1987) Return to Aztlan: The Social Process of International Migration from Western Mexico, Berkeley: University of California Press.

Massey, D. S., J. Arango, G. Hugo, A. Kouaouci, and J. E. Taylor (1993) “Theories of International Migration: A Review and Appraisal”,Population and Development Review, 19(3): 431-466.

Massey, D. S., J. Arango, G. Hugo, A. Kouaouci, and J. E. Taylor (1994) “An Evaluation of International Migration Theory: the North American Case”,Population and Development Review, 20(4): 699-751.

Massey, D. S., J. Arango, G. Hugo, A. Kouaouci, and J. E. Taylor (1998) Worlds in Motion: Understanding International Migration at the End of the Millennium, Oxford: Clarendon Press.

Padilla, B. (2006) Brazilian Migration to Portugal: Social Networks and Ethnic Solidarity, Working Paper, CIESe.

Portes, A. (1995) “Economic Sociology and the Sociology of Immigration: A Conceptual Overview”, in Portes, A. (ed.) The Economic Sociology of Immigration: Essays on Networks, Ethnicity, and Entrepreneurship. New York: Russell Sage Foundation, 1-41.

Ritchey, P.N. (1976) “Explanations of Migration”, Annual Reviews in Sociology, 2: 363–404.

Sycip, L.M., and J.T. Fawcett (1988) Expectations, Family Networks, and Emigration: A Study of Filipino Decision-Making. Honolulu, Working Paper, East–West Population Institute.

Taylor, J.E. (1986) “Differential Migration, Networks, Information and Risk.” in Stark, O. (ed.) Research in Human Capital and Development, JAI Press, Greenwich, CT: 147-171.

Teteryatnikova, M. (2008) The Eects of Social Networks on Migration Decisions: Destination Choice and Local Variations in 19th Century Italian Emigration, Working Paper, European University Institute.