صاحب خانه شدن در ایران: تحلیلی بر رابطه ویژگی های سرپرست خانوار و مالکیت مسکن

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه یزد

2 دانشجوی کارشناسی ارشد جمعیت شناسی دانشگاه یزد

چکیده

مسکن و سرپناه از جمله نیازهای اولیه هر خانوار شمرده می‌شود و شکل‌گیری و افزایش تعداد خانوارها در جمعیت، به معنای تقاضای بیشتر برای واحدهای مسکونی است. با هسته‌ای شدن خانواده و عمومیت یافتن الگوی سکونت نومکان، داشتن خانه و مسکن مستقل، جزء اولویت‌ها و اهداف مهم در چرخه زندگی افراد و خانوارهاست که معمولا به تناسب شرایط و ویژگی‌ها خود مایلند خانه‌ای مخصوص خود داشته باشند. مقاله حاضر، چگونگی ارتباط ویژگی‌های سرپرستان خانوار با احتمال مالکیت مسکن در ایران را مورد تحلیل قرار می‌دهد. برای این منظور، داده‌های سطح فردی سرشماری 1390 کشور مورد استفاده قرار گرفته و با استفاده از تحلیل‌های دومتغیره و چندمتغیره، احتمالات مربوط به نحوه تصدی‌گری مسکن برحسب تفاوت در مشخصه‌های اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی سرپرستان خانوارها برآورد گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که وضعیت مالکیت واحدهای مسکونی برحسب ویژگی‌های سرپرستان خانوار، نظیر جنسیت، محل سکونت و تولد، بعد خانوار، وضع زناشویی، اشتغال، تحصیلات و سن تفاوت دارد و 29 درصد از تغییرات نسبت احتمالات مالکیت مسکن را تبیین می‌کنند. بررسی‌های بیشتر در خصوص جایگاه مسکن در اولویت‌های سبد هزینه خانوار، فشار هزینه‌های مسکن بر اقتصاد خانوارها، و حتی ارتباط موضوع مسکن با تصمیم‌های جمعیتی زوجین و خانواده‌ها در خصوص ازدواج و تشکیل خانواده جوانان، تصمیم به داشتن فرزند و تعداد فرزندان و نظایر آن در تحقیقات آتی ضرورت دارد.

کلیدواژه‌ها


احمدی، سیدوحید (1389)، "عملکرد بخش ساختمان و مسکن در سال‌های 88 – 1387"، تازه‌های اقتصاد، شماره 127.

توفیق، فیروز، سهراب مشهودی و اسفندیار زبردست (1382)، برنامه‌ریزی مسکن، تهران: سازمان ملی زمین و مسکن.

جوادی، اردشیر (1379)، "ارزیابی سیاست‌ها در مقوله زمین شهری در ایران"، مجموعه مقالات همایش زمین و توسعه شهری، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات شهرسازی و معماری ایران.

جهانی، محمود (1380)، "حمایت‌ها و یارانه‌ها، راهنمای فشردۀ سازندگان واحدهای مسکونی اجاره‌ای و اجاره به شرط تملیک"، مجله انبوه‌سازان، سال دوم، شماره 5.

سازمان بازرسی کل کشور، قانون برنامه پنج ساله اول توسعه جمهوری اسلامی ایران، www.bazresi.ir.

سازمان بازرسی کل کشور، قانون برنامه پنج ساله چهارم توسعه جمهوری اسلامی ایران، www.bazresi.ir.

ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1390)، پرسش و پاسخ راهنمای مامور سرشماری، تهران: مرکز آمار ایران  .www.amar.org.ir

ستاد سرشماری عمومی نفوس و مسکن (1390)، راهنمای مامور سرشماری، تهران: مرکز آمار ایران.

سوندرز، پیتر (1392)، نظریۀ اجتماعی و مسئلۀ شهری، ترجمۀ محمود شارع پور، چاپ اول، تهران: انتشارات تیسا.

شکرگزار، اصغر (1385)، توسعه مسکن شهری در ایران، رشت: حق شناس.

عزیزی، محمد مهدی (1384)، "تحلیلی بر جایگاه و دگرگونی شاخص‌های مسکن شهری در ایران"، نشریۀ هنرهای زیبا، شمارۀ 23، صص 34-25.

عسگری، علی و جعفر قادری (1382)، "تعیین عوامل موثر بر مالکیت مسکن در مناطق شهری ایران"، جامعه‌شناسی کاربردی،شماره 15، صص 120-97.

مرکز آمار ایران (1362)، سالنامه آماری 1362، تهران: مرکز آمار ایران www.amar.org.ir.

مرکز آمار ایران (1377)، سالنامه آماری 1377، تهران: مرکز آمار ایران www.amar.org.ir.

مرکز آمار ایران (1390)، نمونه‌گیری از فایل سرشماری عمومی نفوس و مسکن 1390، تهران: مرکز آمار ایران www.amar.org.ir.

مرکز آمار ایران، نتایج تفصیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن 90-1345، www.amar.org.ir.

Bech-Danielsen, C. and K. Gram-Hansen. (2006). "Housing when Divorcing." Byplan, 58(4): 168-171.

Bracher, M., G. Santow, S. P. Morgan, and J. Trussell. (1993). "Marriage Dissolution in Australia: Models and Explanations." Population Studies, 47: 403-425.

Couper, M. and T. Brindley. (1975). "Housing Classes and Housing Values." Sociological Review, 23: 563-576.

Courgeau, D and E. Lelièvre. (1992). "Interrelations between First Homeownership, Constitution of the Family, and Professional Occupation in France." In James Trussell, Richard Hankinson, and Judith Tilton (ed.s) Demographic Applications of Event History Analysis. Oxford: Clarendon Press. Pp. 120-140

Deurloo, M. C., F. M. Dieleman. and W. A. V. Clark. (1987). "Tenure Choice in the Dutch Housing Market." Environment and Planning A, 19(6): 763–781.

Deurloo, M. C., W. A. V. Clark. and F. M. Dieleman. (1994). "The Move to Housing Ownership in Temporal and Regional Contexts." Environment and Planning, A 26(11): 1659–1670.

Doling, J. and M. Elsinga (2013). Demographic Change and Housing Wealth, New York: Springer.

Goetgeluk, R. (1997). "Trading off Housing Preferences."  Housing Market Research with Decision Plan Nets. Utrecht: Utrecht University.

Gyourko, J. and P. Linneman. (1996). "Analysis of the Changing Influences on Traditional Households’ Ownership Patterns." Journal of Urban Economics, 39: 318-341.

Haurin, D. R. and H. L. Gill. (2002). "The Impact of Transaction Costs and the Expected Length of Stay on Homeownership." Journal of Urban Economics, 51: 563-584

Haurin, D. R., P. H. Hendershott and D. C. Ling. (1987). "Home Ownership Rates of Married Couples: An Econometric Investigation." Working Paper No. 2305. Cambridge: National Bureau of Economic Research.

Haurin, D. R., P. H. Hendershott and D. Kim. (1994). "Housing Decisions of American Youth." Journal of Urban Economics, 35: 28-45.

Huang, Y. and W. A. V. Clark. (2002). "Housing Tenure Choice in Transitional Urban China: A Multilevel Analysis." Urban Studies, 39(1): 7-32.

Jalovaara, M. (2002). "Socioeconomic Differentials in Divorce Risk by Duration of Marriage." Demographic Research, 7: 537-564.

Lauridsen, J. and M. Skak. (2007). "Determinants of Homeownership in Denmark." Discussion Papers on Business and Economics, Denmark: University of Southern Denmark.

Murphy, M.J. and O. Sullivan. (1985). "Housing Tenure and Family Formation in Contemporary Britain." European Sociological Review, 1: 230-243.

Ramanathan, R. (1998). Introductory Econometrics with Applications. New York: Dryden Press.

Speare, A, Jr., S. Goldstein, and W. H. Frey. (1975). Residential Mobility, Migration, and Metropolitan Change. Cambridge, Mass: Ballinger.

Wagner, M. (1997). Divorce in East and West Germany: The Relationship between Marital Stability and Social Structure Since the 30s, Frankfurt/New York: Campus Verlag.